AVT722 - Rozjaśniacz samochodowy.pdf - Elektronika - Mr.orinoco

Elektronika dla nieelektronikw

AVT-7 22

R o z j a ś n i a c z s a m o c h o d o w y

- nowoczesne o ś wietlenie kabiny

Podzespoły należy kolejno wlutować w płytkę

drukowaną, zwracając uwagę na tranzystor oraz

biegunowość kondensatora elektrolitycznego.

Uwaga! Podczas zmian jasności żarwki

(w czasie kilku sekund rozjaśniania i ściem-

niania) tranzystor T1 może się silnie nagrze-

wać, zwłaszcza gdyby żarwka oświetlenia

kabiny miała moc nie 5W, tylko 10W. Tran-

zystor może być więc chwilami bardzo gorą-

cy Î bez ryzyka uszkodzenia wytrzyma on

temperaturę +150 o C, co na przykład oznacza,

że kropelka wody umieszczona na metalowej

wkładce tranzystora momentalnie wyparuje

z sykiem. Aby jednak wykluczyć możliwość

uszkodzenia (przegrzania) tranzystora w każ-

dych warunkach, należy dołączyć do niego

niewielki radiator w postaci kawałka blachy

o powierzchni kilku centymetrw kwadrato-

wych. Radiator taki można wykonać

z dowolnej blachy, najlepiej aluminiowej lub

miedzianej o grubości powyżej 0,5mm i po

wywierceniu weń otworu przykręcić do tran-

zystora za pomocą śruby i nakrętki M3.

Po zmontowaniu układu trzeba starannie

sprawdzić, czy podczas lutowania nie powsta-

ły zwarcia punktw lutowniczych. Układ bez-

błędnie zmontowany ze sprawnych elemen-

tw od razu będzie poprawnie pracował.

Przed zamontowaniem w samochodzie

warto skontrolować pracę układu na biurku

i ewentualnie stosując R1 i R2 o innych war-

tościach zmienić czasy rozjaśniania i gaśnię-

cia według własnego upodobania.

Sprawdzanie można wykonać w układzie

według rysunku 1 , stosując w roli S1 jakikol-

wiek przełącznik lub nawet przycisk. Do

sprawdzenia układu potrzebna będzie żarw-

ka samochodowa (12V) o mocy 2È5W oraz

zasilacz o odpowiedniej wydajności prądowej

lub 12-woltowy akumulator. Żarwka

5-watowa może pobierać do 0,42A prądu,

więc na pewno do zasilania układu testowego

nie można użyć baterii, ponieważ baterie mają

zbyt małą wydajność prądową.

Sprawdzony układ należy zamontować

w samochodzie, na przykład wewnątrz lamp-

ki oświetlenia wnętrzna. Warto przy tym

wziąć pod uwagę fakt, że tranzystor będzie się

rozgrzewał oraz dostosować rozmiary radia-

tora do konkretnych warunkw.

Doskonałe uzupełnienie każdego auta.

Płynne sterowanie lampką oświetlenia kabiny

jak w limuzynach najwyższej klasy.

Możliwość dołączenia dodatkowych diod LED

np. niebieskich.

Działa przy załączaniu i wyłączaniu oświetlenia.

Niezależna regulacja czasw zaświecania i gaśnięcia.

W âklasycznychÒ prostszych układach tego typu płynne

jest tylko gaśnięcie, a zaświecanie następuje nagle.

Opisany układ zapewnia także płynne zaświecanie lampki.

Elektronika dla Wszystkich

Elektronika dla nieelektronikw

Dołączenie układu według rysunku 1

wymaga drobnych zmian w instalacji

i doprowadzenia masy. Dla uzyskania naj-

większej niezawodności zalecane jest poluto-

wanie przewodw wprost do punktw A, L, O

płytki drukowanej. Można też dołączyć do

płytki odcinek listwy z zaciskami śrubowymi

lub lepiej przewody z odpowiednimi samo-

chodowymi złączami konektorowymi Î

wtedy zaletą będzie łatwy montaż i demontaż,

niewymagający lutowania w samochodzie.

Osoby niedoświadczone, obawiające się

ágrzebaniaÑ w instalacji powinny poprosić

o pomoc osobę choć trochę znającą się na

instalacji samochodowej. W sumie zadanie

jest proste i montaż tego interesującego ukła-

du nie powinien nikogo odstraszać.

zystora T1. Ten prąd bazy jest niewielki,

ponieważ w układzie nie pracuje zwykły tran-

zystor o wzmocnieniu rzędu kilkudziesięciu,

tylko ádarlingtonÑ, czyli fabryczny układ Dar-

lingtona zawierający dwa tranzystory w jed-

nej obudowie. Element taki ma wzmocnienie

prądowe większe niż 1000, więc prąd bazy T1

ma wartość rzędu kilkudziesięciu, najwyżej

kilkuset mikroamperw. Z drugiej strony taki

prąd jest na tyle znaczny, że zapewnia sku-

teczne ładowanie kondensatora C1 nawet bez

obecności rezystora R1.

U opisanym układzie MUSI być zastoso-

wany ádarlingtonÑ mocy PNP. Jeśli ktoś nie

posiada takiego elementu, może połączyć dwa

ázwykłeÑ tranzystory w układ Darlingtona.

Dwie możliwości z zastosowaniem tranzysto-

rw mocy PNP i NPN pokazane są na rysun-

ku 3 .

cia, może zmodyfikować układ według

rysunku 4 . Dioda D1 może być zwykła,

np. 1N4148 lub 1N4001È4007, ale lepiej

zastosować diodę SchottkyÓego, np. BAT43

czy BAT84. Diodę można przylutować od

strony ścieżek. Wartość R1 będzie teraz

wyznaczać czas gaśnięcia, a wartość R2 - czas

rozjaśniania.

Możliwości zmian

Wartości R1, R2 można dowolnie zmieniać

w zakresie 470Ω...4,7kΩ, przy czym oczy-

wiście te wartości nie muszą być jednakowe.

Zazwyczaj czas gaśnięcia będzie znacznie

większy od czasu zaświecania. Przy podanych

na schemacie wartościach elementw czas

płynnego zaświecania (rozjaśniania) wynosił

w modelu wspłpracującym z żarwką 12V

5W około 4 sekund, a czas płynnego gaśnię-

cia około 20 sekund. Zazwyczaj pożądane

jest, by czas gaśnięcia był znacznie dłuższy

od czasu rozjaśniania. Jeśli ktoś koniecznie

chciałby wyrwnać te czasy, a nawet wydłu-

żyć czas rozjaśniania powyżej czasu gaśnię-

Ciąg dalszy na stronie 55.

Tylko dla dociekliwych

Ï działanie układu

W spoczynku, gdy drzwi samochodu są zam-

knięte, styk S1 (fabrycznie umieszczony

w drzwiach) jest rozwarty. Kondensator C1

jest w pełni naładowany, tranzystor T1 jest

zatkany i żarwka nie świeci.

Otwarcie drzwi samochodu powoduje

zwarcie styku S1 i stopniowe rozładowanie

kondensatora C1 przez R2. Żarwka zaświeca

się stopniowo. Obecność rezystora R1 nie ma

znaczenia w tej fazie pracy.

Gdy drzwi zostaną zamknięte, styk S1

zostanie rozwarty i kondensator C1 zacznie

się ładować. O czasie ładowania, czyli czasie

gaśnięcia żarwki, decyduje suma rezystancji

R1 i R2. Należy zauważyć, że kondensator

ładuje się nie tylko prądem płynącym przez

rezystory R1, R2, ale także prądem bazy tran-

Wykaz elementēw

(w kolejności lutowania)

R1 - 1kΩ (brąz-czar.-czerw.-złoty)

R2 - 2,2kΩ (czerw.-czerw.-czerw.-złoty)

C1 - 1000uF/16V

T1 - BD650 (lub inny ádarlingtonÑ mocy PNP)

zamontować mały radiator dla T1 (nie wchodzi w skład zestawu)

Uwaga! Radiator do tranzystora T1 nie wchodzi w skład zestawu i należy go wykonać

we własnym zakresie z kawałka blachy o powierzchni kilku centymetrw kwadratowych.

Komplet podzespołēw z płytką jest dostępny w sieci handlowej AVT jako kit szkolny AVT-722

Elektronika dla Wszystkich

Elektronika dla nieelektroników

Ciąg dalszy ze strony 52.

ki. Nie zaleca się przy tym usuwać żarwki Î

przy małym prądzie diod LED działanie

układu byłoby dziwne z uwagi na obecność

wewnętrznych rezystorw w ádarlingtonieÑ

BD650.

Opisany układ wymaga włączenia

w obwd sterowania lampki, przecięcia prze-

wodw i dodania przewodu masy. Osoby

zupełnie niezorientowane oraz wyjątkowo

ostrożne mogą zrezygnować z funkcji płynne-

go zaświecania i włączyć opisywany układ

niejako rwnolegle do wyłącznika(-w), wed-

ług rysunku 6 , czyli w sposb charakterys-

tyczny dla áklasycznychÑ układw tego typu.

Wtedy zaświecanie żarwek będzie natych-

miastowe, a gaśnięcie Î płynne.

Obok klasycznej żarwki w lampce

oświetlenia kabiny można zastosować diody

LED, na przykład modne obecnie diody nie-

bieskie. Diody jednak znacznie rżnią się

właściwościami od żarwek Î aby zapewnić

płynne i bez opźnień zaświecanie diod, nie

można łączyć w szereg więcej niż dwch

diod (najlepiej jedną) według rysunku 5 .

Wartość rezystorw ograniczających należy

dobrać zależnie od typu i liczby diod, żeby

prąd płynący przez diodę wynosił około

20mA. Jak pokazuje rysunek 5, dodatkowe

diody trzeba włączyć rwnolegle do żarw-

Piotr Górecki

Elektronika dla Wszystkich

AVT722 - Rozjaśniacz samochodowy.pdf

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: