Ogniwa paliwowe.pdf
(
1473 KB
)
Pobierz
jak to dziala k.qxd
jak to dział a
medialn¹. W dobie k³opotów z rop¹ naftow¹, pra-
wie w przededniu kryzysu paliwowego, uznawane
s¹ za technologiê przysz³oœci, futurystyczny pomys³,
maj¹cy umo¿liwiæ normalne funkcjonowanie gospodar-
ki œwiatowej po wyczerpaniu zapasów ropy naftowej.
Ma³o kto pamiêta, ¿e ogniwa paliwowe s¹ tak samo
starym wynalazkiem, jak silnik spalinowy.
JAK TO DZIA£A?
1
Ogniwo jest zasilane czystym wodorem i tlenem
w postaci cząsteczkowej Ï H
2
iO
2
.
Do pełnej reakcji potrzebna jest jedna cząsteczka
tlenu O
2
i dwie wodoru H
2
.
Na anodzie każda z cząsteczek wodoru H
2
rozpa-
da się na dwa jony dodatnie H
+
oddając po dwa
elektrony anodzie. Reakcję taką nazywamy dyso-
cjacją. Elektrony przepływają przez instalację elek-
tryczną, czyli mamy prąd!
Membrana płprzepuszczalna przepuszcza tylko
jony dodatnie. Ta jej właściwość pozwala na pra-
widłowe działanie ogniwa.
Po stronie katody w ogniwie paliwowym łączą się
jony O
2
Ï
, H
+
i elektrony swobodne, dając w rezul-
tacie cząsteczkę obojętnej elektrycznie wody.
Do pełnego bilansu brakuje jeszcze drugiej cząs-
teczki wody. Razem reakcję tę możemy zapisać:
O
2
+2H
2
ÏÏ> 2H
2
O + energia elektryczna + ciepło
2
3
OGNIWA
PALIWOWE
4
5
6
1
O
2
H
2
H
2
e
Ï
O
2
H
2
O
2Ï
H
2
H
+
O
2Ï
H
+
1
2
3
e
Ï
H
2
e
Ï
O
2Ï
H
+
H
+
H
+
O
2Ï
e
Ï
e
Ï
H
+
H
2
O
4
5
H
2
O
6
Podsumujmy to, czego mo¿na siê dowiedzieæ
z lektury prasy codziennej – ogniwa paliwowe wytwa-
rzaj¹ energiê elektryczn¹, czerpi¹c j¹ z reakcji chemicz-
nych. Paliwem jest wodór lub alkohol metylowy, a pro-
duktami reakcji, czyli spalinami, czysta woda. Wystar-
czy zatankowaæ i ju¿ ma siê do dyspozycji du¿o energii.
Niepotrzebne jest ³adowanie akumulatorów. Czy to
mo¿liwe, ¿e wszystko jest a¿ tak proste?
Podstawowym rodzajem ogniwa, tym, od które-
go wszystko siê zaczê³o w 1842 roku, jest ogniwo zasi-
lane czystym wodorem. W tym roku sir William R. Gro-
ve przeprowadzi³ eksperymenty potwierdzaj¹ce wczeœ-
niejsze odkrycia niemieckiego uczonego Christiana
Friedricha Schönbeina. Sir William R. Grove uruchomi³
wkrótce generator elektryczny sk³adaj¹cy siê z 10 poje-
dynczych ogniw.
41
O
gniwa paliwowe robi¹ obecnie zawrotn¹ karierê
jak to dział a
LEKSYKON
Sercem ogniwa paliwowego jest pó³przepusz-
czalna membrana rozdzielaj¹ca katodê i anodê, przez
któr¹ mog¹ przenikaæ tylko jony na³adowane dodatnio.
Z wodoru i tlenu uzyskujemy wodê, ciep³o
i energiê elektryczn¹. W przypadku innych ogniw pali-
wowych, inne mog¹ byæ paliwa, metody elektrolizy
i jony przenosz¹ce ³adunek, ale zasada pozostaje ta sa-
ma. Jest to wiêc reakcja utleniania. Jest to cecha
wspólna wszystkich ogniw paliwowych, gdy¿ si³¹ na-
pêdow¹ w ogniwie paliwowym jest naturalna d¹¿noœæ
do stanów o ni¿szej (chemicznej) energii swobodnej.
Wodór i tlen s¹ w swojej obecnoœci niestabilne i spon-
tanicznie tworz¹ wodê. Produkt (woda) ma ni¿sz¹ ener-
giê swobodn¹ ni¿ substraty (wodór i tlen). Gdy rozdzie-
limy membran¹ redukcjê i utlenianie, ró¿nica energe-
tyczna pomiêdzy substratami i produktami mo¿e zostaæ
przetworzona w energiê elektryczn¹. To zupe³nie tak,
jakby zapanowaæ nad wybuchowym procesem spalania
wodoru w tlenie, zamieniaj¹c czêœæ energii na pr¹d
elektryczny.
Maksymalne napiêcie pojedynczego ogniwa nie
przekracza 1V. W praktyce wiele ogniw musi pracowaæ
w po³¹czeniu. Zazwyczaj ³¹czy siê kilka ogniw w pa-
kiet. Przez zmianê liczby i wielkoœci ogniw system og-
niw paliwowych mo¿e zostaæ dostrojony do niemal ka¿-
dych wymagañ.
Energia swobodna
w termodynamice to część energii
wewnętrznej, ktra może być w danym procesie uwolniona
na zewnątrz układu (np. w reakcji chemicznej połączonej
ze zmianą temperatury i ciśnienia).
Anoda czy katoda?
Elektroda, przez ktrą elektrony wypływają z rozważanego
ośrodka nazywamy anodą. Dlatego w ogniwach galwa-
nicznych (i innych elementach czynnych) anoda jest nała-
dowana ujemnie zaś np. w lampie oscyloskopowej (i in-
nych elementach elektronicznych) anoda to elektroda na-
ładowana dodatnio.
Obecnie prowadzi siê prace nad innymi materia-
³ami stosowanymi do budowy ogniw, pozostaj¹ jednak
problemy zwi¹zane ze starzeniem siê ogniw paliwo-
wych. Zanieczyszczenia zawarte w paliwie powoduj¹
stopniowe zatykanie porowatych elektrod, co nieu-
chronnie ogranicza przep³yw jonów wodoru i tlenu,
zmniejszaj¹c wydajnoœæ pr¹dow¹.
NIE TYLKO WODÓR
Jako paliwo najproœciej by³oby wykorzystywaæ
wodór, ale lepiej u¿ywaæ gazu ziemnego, którego g³ów-
nym sk³adnikiem (oko³o 90%) jest metan CH
4
, zaœ naj-
2
Elektrolit
Paliwo
Temperatura
pracy
anoda
elektrolit
katoda
H +2OH
2
–
1
2
O+H 2e
2
2
O+
–
OH
–
Zasada potasowa KOH
Czysty wodr
70Ï220 C
2H O+2e
2
–
2OH
–
H
2
2H + 2e
1
2
O + 2H 2e
2
+
+
–
H
+
Stężony kwas fosforowy
Wodr, gaz ziemny
130Ï220 C
+
–
H
2
H
2
2H + 2e
1
O + 2H 2e
2
+
+
–
Membrana polimerowa
Wodr,
<120 C
H
+
2
reformowany metanol
+
–
H
2
H+CO
2
2–
1
2
O + CO 2e
2
2
+
–
Stopiony węglan Li/K
Wodr, gaz ziemny
600Ï800 C
3
CO
3
2–
–
2–
H O+CO +2e
2
2
CO
3
2
H+O
2
2–
O
2–
1
2
O+2e
2
–
Ceramika tlenkowa
Wodr, gaz ziemny
700Ï1000 C
H O+2e
2
–
O
2–
SAME ZALETY?
bezpieczniej – metanolu CH
3
OH.
W ogniwie paliwowym, zasilanym gazem ziem-
nym, ca³y proces zaczyna siê od wydzielania czystego
wodoru w urz¹dzeniu zwanym reformerem. Powstaj¹cy
przy tym dwutlenek wêgla jest usuwany na zewn¹trz.
Podobnie jest w przypadku stosowania metanolu.
Istnieje wiele typów ogniw paliwowych, ró¿ni¹-
cych siê miêdzy sob¹ konstrukcj¹, materia³em elektrod,
rodzajem elektrolitu i katalizatorów. W ogniwach wy-
twarzaj¹cych energiê elektryczn¹ i wodê, przeznaczo-
42
Niestety nie. W latach 60. zastosowano ogniwa
paliwowe w statkach kosmicznych. Do produkcji ogniw
paliwowych stosowano wówczas niezwykle drogie ma-
teria³y, a do ich dzia³ania by³y potrzebne bardzo wyso-
kie temperatury oraz bardzo czysty tlen i wodór. Koszt
ich wytworzenia siêga³ wówczas 100 tysiêcy dolarów
za kilowat, jednak zdecydowano siê na ich u¿ycie, gdy¿
wodór i tlen wykorzystywano jako paliwo i dziêki temu
na statkach kosmicznych by³y dostêpne w du¿ych iloœ-
ciach.
nych dla promów kosmicznych, NASA stosuje np.
wodorotlenek potasu. Ale najbardziej uniwersalnymi
i niezawodnymi urz¹dzeniami, maj¹cymi za sob¹ do-
robek d³ugotrwa³ych prac badawczo-rozwojowych,
s¹ ogniwa wykorzystuj¹ce kwas fosforowy oraz ogni-
wa z membranami polimerowymi.
W poszukiwaniu mocniejszych i trwalszych
Ÿróde³ energii elektrycznej naukowcy siêgaj¹ po
mniej znane i ma³o opanowane rozwi¹zania ogniw
paliwowych ze stopionymi wêglanami i zestalonymi
tlenkami. Oba rodzaje maj¹
przetwarzaæ paliwo na pr¹d
elektryczny ze sprawnoœci¹
50% – 60%. Ogniwa te charak-
teryzuj¹ siê wysok¹ tempera-
tur¹ pracy. Ogniwa ze stopio-
nymi wêglanami pracuj¹
w temperaturze 650 stopni
Celsjusza, a ogniwa tlenkowe
w temperaturze zbli¿onej do
1000 stopni Celsjusza. Oznacza to, ¿e powstaj¹ca ja-
ko produkt uboczny woda ma postaæ pary przegrza-
nej, któr¹ mo¿na wykorzystywaæ do napêdzania kon-
wencjonalnej turbiny parowej z dodatkowym genera-
torem elektrycznym albo do grzania wody. Wysoka
temperatura pracy umo¿liwia te¿ bezpoœrednie wy-
korzystywanie gazu ziemnego jako paliwa (zamiast
czystego wodoru).
Informacje na temat ogniw paliwowych do nu-
meru tego i poprzedniego zaczerpniêto z Internetu
(www.fuelcell.no i www.wikipedia.org) oraz archi-
wum redakcji.
Trzy ogniwa paliwowe połączone w pakiet dają łącznie napięcie 3V.
Kanaliki powietrzne i wodorowe połączone są w dwa osobne labi-
rynty. Labirynt z połączonych kanalikw powietrznych służy do do-
starczania do katody tlenu i odprowadzania wody. Labirynt z kanali-
kw wodorowych dostarcza do anody paliwo czyli wodr.
43
Plik z chomika:
qaz27
Inne pliki z tego folderu:
Pomiar prędkości statków – log.pdf
(1896 KB)
Pralka automatyczna.pdf
(262 KB)
Prostowody.pdf
(4410 KB)
Przekładnie falowe.pdf
(216 KB)
Rury cieplne.pdf
(650 KB)
Inne foldery tego chomika:
Atlasy
Automatyka
Citroen servie box 2009
Dokumenty
Dokumenty(1)
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin