2005_06___60_rocznica_zakonczenia_II_wojny_swiatowej.pdf
(
210 KB
)
Pobierz
II_WOJNA_SWIAT
Monety emisji 2005
Monety emisji 2005
Narodowy Bank Polski
Monety
nomina∏
200 z∏
nomina∏
2 z∏
– 60. ROCZNICA ZAKO¡CZENIA
II WOJNY ÂWIATOWEJ –
metal
900/1000Au
metal
stop CuAl5Zn5Sn1
stempel
lustrzany
stempel
zwyk∏y
Êrednica
27,00 mm
Êrednica
27,00 mm
masa
15,50 g
masa
8,15 g
wielkoÊç emisji (nak∏ad)
4.400 szt.
wielkoÊç emisji (nak∏ad)
1.000.000 szt.
Awers: Z prawej strony wizerunek or∏a ustalony dla god∏a
Rzeczypospolitej Polskiej, poni˝ej oznaczenie roku emisji: 2005
oraz napis: 200 Z¸. Z lewej strony pó∏kolem napis
RZECZPOSPOLITA POLSKA. U do∏u z lewej strony stylizowane:
go∏àb z ga∏àzkà oliwnà w dziobie oraz siatka kartograficzna.
Pod lewà ∏apà or∏a znak mennicy: .
Rewers: Wokó∏ napis 60. ROCZNICA ZAKO¡CZENIA II WOJNY
ÂWIATOWEJ. Centralnie stylizowane: kula ziemska oraz sylwetki
samolotów bioràcych udzia∏ w II wojnie Êwiatowej, w Êrodku
napis: 1945. Poni˝ej stylizowana mapa Polski.
–
w
Awers::Wizerunek or∏a ustalony dla god∏a Rzeczypospolitej
Polskiej, po bokach or∏a oznaczenie roku emisji: 20-05, pod
or∏em napis: Z¸ 2 Z¸, w otoku napis: RZECZPOSPOLITA POLSKA,
poprzedzony oraz zakoƒczony szeÊcioma pere∏kami. Pod lewà
∏apà or∏a znak mennicy: .
Rewers: Na tle stylizowanego wizerunku Krzy˝a Walecznych
stylizowane: he∏m bojowy wz. 40 umieszczony na karabinku
automatycznym SWT–40, poni˝ej he∏m angielski Mk II
umieszczony na pistolecie maszynowym STEN. Na lufie
pistoletu go∏àb z ga∏àzkà oliwnà w dziobie. U góry stylizowana
siatka kartograficzna, poni˝ej pó∏kolem napis: 60. ROCZNICA
ZAKO¡CZENIA / II, u do∏u napis: WOJNY / ÂWIATOWEJ.
Na boku: OÊmiokrotnie powtórzony napis: NBP, co drugi
odwrócony o 180 stopni, rozdzielony gwiazdkami.
nomina∏
10 z∏
metal
925/1000 Ag
oraz zielona farba
W dniu 6 maja 2005 r. Narodowy
Bank Polski wprowadza do obiegu
monety upami´tniajàce 60. rocznic´
zakoƒczenia II wojny Êwiatowej,
o nast´pujàcych nomina∏ach:
w dotychczasowych dziejach cywili-
zowanego Êwiata. By∏ to konflikt
globalny, który poza terytorium
Europy objà∏ tak˝e Afryk´, Azj´
iOceani´ oraz prawie wszystkie
morza i oceany. W dzia∏aniach wo-
jennych w latach 1939-1945 uczest-
niczy∏o 61 spoÊród 67 istniejàcych
wówczas paƒstw. BezpoÊrednio lub
poÊrednio w wojnie wzi´∏o udzia∏
1,7 mld ludnoÊci, czyli niemal 80%
populacji zamieszkujàcej kul´ ziem-
skà. Walki toczono na terytoriach
ponad 40 paƒstw; szacunkowà licz-
b´ osób zmobilizowanych ocenia
si´ na 100-110 milionów m´˝czyzn
ikobiet.
stempel
lustrzany
Êrednica
32,00 mm
masa
14,14 g
wielkoÊç emisji (nak∏ad)
70.000 szt.
• 200 z∏ - wykonanà stemplem lustrza-
nym w z∏ocie;
• 10 z∏ - wykonanà stemplem lustrza-
nym w srebrze;
• 2 z∏ - wykonanà stemplem zwy-
k∏ym w stopie Nordic Gold.
Awers: U góry pó∏kolem napis: RZECZPOSPOLITA POLSKA,
poni˝ej wizerunek or∏a ustalony dla god∏a Rzeczypospolitej
Polskiej. Poni˝ej stylizowane sylwetki ˝o∏nierzy z ró˝nych
formacji wojskowych. U do∏u oznaczenie roku emisji: 2005 oraz
poni˝ej napis: 10 Z¸. Pod lewà ∏apà or∏a znak mennicy: .
Rewers: U góry pó∏kolem napis: 60. ROCZNICA ZAKO¡CZENIA
poni˝ej II WOJNY / ÂWIATOWEJ. Poni˝ej stylizowane: ruiny i go∏àb
z ga∏àzkà oliwnà w dziobie. Z lewej strony napis: 1945.
Projektant monet:
Ewa Tyc-Karpiƒska
–
w
Monety zosta∏y wyprodukowane w Mennicy Paƒstwowej SA
w Warszawie.
Druga wojna Êwiatowa, zapoczàtko-
wana 1 wrzeÊnia 1939 r. agresjà
Niemiec na Polsk´, zapisa∏a si´ jako
najwi´kszy i najkrwawszy kataklizm
Sk∏ad i druk: Drukarnia NBP
–
w
Monety emisji 2005
Monety emisji 2005
Monety emisji 2005
OdpowiedzialnoÊç za wywo∏anie wojny i jej eskalacj´ ponosi∏y
przede wszystkim nazistowskie Niemcy oraz sprzymierzone
znimi faszystowskie W∏ochy i militarystyczna Japonia, dà˝àce
do panowania nad Êwiatem. Stosujàc w tym celu wszelkie
dost´pne im Êrodki i metody, rzàdy tych paƒstw nie zawaha∏y
si´ przed narzucaniem swojej woli poprzez zbrojnà agresj´
imasowe ludobójstwo. Wojna przynios∏a wielu narodom nie
tylko utrat´ niepodleg∏ego bytu, ale równie˝ groêb´ zag∏ady
biologicznej. W obronie najszczytniejszych wartoÊci, wolnoÊci
i godnoÊci, walk´ wraz z Polskà podj´∏a szeroka koalicja
paƒstw demokratycznych, wÊród których g∏ównà rol´
odgrywa∏y poczàtkowo Francja i Wielka Brytania, a od grudnia
1941 r. Stany Zjednoczone.
Od czerwca 1941 r. kraje demokratyczne wspiera∏ równie˝
zaatakowany przez Niemcy Zwiàzek Sowiecki. Nale˝y jednak
pami´taç, ˝e do momentu agresji Niemiec paƒstwo to ÊciÊle
wspó∏dzia∏a∏o z III Rzeszà.
Wpierwszych latach drugiej wojny Êwiatowej wojska niemiec-
kie wielokrotnie odnosi∏y zwyci´stwa militarne. Dopiero latem
1943 r. w walkach na terenie Europy nastàpi∏ wyraêny prze∏om
iWehrmacht zosta∏ zepchni´ty do defensywy. Od tego momen-
tu inicjatywa strategiczna nale˝a∏a do si∏ alianckich. We wrze-
Êniu 1943 r. skapitulowa∏y W∏ochy, jednak dzia∏ania wojenne
w Europie dobieg∏y koƒca dopiero w maju 1945 r., kiedy osta-
tecznie z∏amano opór si∏ zbrojnych III Rzeszy.
7 maja 1945 r. w Reims, w kwaterze g∏ównej genera∏a Dwighta
Eisenhowera, przedstawiciele niemieckich si∏ zbrojnych: genera∏
Alfred Jodl i admira∏ Hans von Friedeburg, podpisali akt bezwarun-
kowej kapitulacji Niemiec. Dzia∏ania wojenne mia∏y zostaç zakoƒ-
czone 8 maja o godzinie 23.01 czasu Êrodkowoeuropejskiego.
Przy podpisywaniu dokumentu byli obecni przedstawiciele Wiel-
kiej Brytanii, Francji i Zwiàzku Sowieckiego. Jednak na ˝àdanie Sta-
lina ceremoni´ kapitulacji powtórzono, tym razem pod przewod-
nictwem sowieckiego marsza∏ka Georgija ˚ukowa, w nocy z 8 na 9
maja w Karlhorst na przedmieÊciu Berlina. Stron´ niemieckà repre-
zentowa∏ marsza∏ek Wilhelm Keitel. W momencie podpisywania
dokumentu w Moskwie dochodzi∏a ju˝ godzina 2 dnia 9 maja 1945 r.
Dlatego w Zwiàzku Sowieckim i podporzàdkowanych mu
krajach tzw. demokracji ludowej dzieƒ zwyci´stwa obchodzono
w∏aÊnie 9, a nie 8 maja.Warto podkreÊliç, ˝e choç 8 maja 1945 r.
zakoƒczy∏y si´ dzia∏ania wojenne w Europie, w Azji wojna trwa-
∏a dalej. Cesarska armia japoƒska stawia∏a zaciek∏y opór jesz-
cze przez kilka miesi´cy. Dopiero 2 wrzeÊnia 1945 r., po podpi-
saniu przez Japoni´ aktu kapitulacji, druga wojna Êwiatowa do-
bieg∏a koƒca.
Bilans strat, jakie przynios∏a druga wojna Êwiatowa, przera˝a
do dzisiaj. Dzia∏aniom wojennym towarzyszy∏y: masowy terror,
mordy i deportacje, przesiedlenia ca∏ych grup ludnoÊci. Ze
wzgl´du na niespotykanà liczb´ ofiar mo˝na tylko w przybli˝e-
niu obliczyç, ile istnieƒ ludzkich poch∏on´∏a wojna. Ocenia si´,
˝e zgin´∏o lub zosta∏o zamordowanych ponad 50 mln ludzi,
wtym 20 mln ˝o∏nierzy. 35 mln innych osób zosta∏o trwale oka-
leczonych lub rannych.
Szacowane straty ludzkie g∏ównych paƒstw alianckich, poza
Polskà, przedstawia∏y si´ nast´pujàco:
Zwiàzek Sowiecki: 20 mln (11,7% ludnoÊci)
Chiny: 2,2 mln (liczba ta obejmuje tylko pole-
g∏ych ˝o∏nierzy)
Jugos∏awia: 1,7 mln (11,03% ludnoÊci)
Wielka Brytania: 0,6 mln (1,27% ludnoÊci)
Francja: 0,5 mln (1,19% ludnoÊci)
Stany Zjednoczone: 0,3 mln (0,23% ludnoÊci)
pie pozostawa∏a aktywnym uczestnikiem tej koalicji. Wysi∏ek
zbrojny Polski zapoczàtkowany w czasie wojny obronnej 1939 r.
to równie˝ walka w konspiracji na okupowanych ziemiach
polskich oraz dzia∏ania regularnych jednostek Polskich
Si∏ Zbrojnych na Zachodzie i jednostek Wojska Polskiego
na froncie wschodnim.
We wrzeÊniu 1939 r. w obronie Ojczyzny stan´∏o 950 tysi´cy
polskich ˝o∏nierzy. Okupowanie Polski przez hitlerowskie Niemcy
i ZSRR nie oznacza∏o z∏o˝enia broni przez naród polski, który
natychmiast przystàpi∏ do odbudowy swoich si∏ zbrojnych
w postaci ruchu oporu w kraju oraz wojsk regularnych
na emigracji. Na podstawie umów sojuszniczych z Francjà
iWielkà Brytanià sformowano Polskie Si∏y Zbrojne na obczyê-
nie, rozlokowane w tych krajach oraz na Bliskim Wschodzie.
Po agresji Niemiec na ZSRR powsta∏a mo˝liwoÊç formowania
polskich oddzia∏ów tak˝e w tym kraju. Dowodzona przez ge-
nera∏a W∏adys∏awa Andersa, liczàca ok. 100 000 ludzi, Armia
Polska w ZSRR – w wyniku nieprzychylnej postawy i dzia∏aƒ
w∏adz sowieckich – zosta∏a ewakuowana na Bliski Wschód.
Po ujawnieniu zbrodni katyƒskiej ZSRR zerwa∏ stosunki
z rzàdem polskim i rozpoczà∏ formowanie polskich oddzia∏ów
uboku Armii Radzieckiej. Ich pierwszym dowódcà by∏ pu∏kow-
nik Zygmunt Berling. LiczebnoÊç regularnych jednostek Wojska
Polskiego odtwarzanych u boku aliantów stopniowo ros∏a
iwkoƒcowym okresie wojny w walkach na frontach zachodnim
iwschodnim bra∏o udzia∏ blisko 600 tysi´cy naszych ˝o∏nierzy.
Warto podkreÊliç, ˝e Polska by∏a jedynym okupowanym krajem
w Europie, w którym powsta∏y pe∏ne struktury paƒstwa
podziemnego, z w∏asnym aparatem w∏adzy, administracjà,
sàdownictwem, tajnym nauczaniem oraz w∏asnym wojskiem –
konspiracyjnà Armià Krajowà, która w szczytowym okresie
swojego rozwoju w 1944 r. liczy∏a 380 tysi´cy ˝o∏nierzy!
Nie sposób wymieniç wszystkich bitew stoczonych przez
˝o∏nierzy polskich. Wspomnijmy przyk∏adowo tylko kilka z nich:
Westerplatte, bitw´ nad Bzurà, Narwik, Tobruk, Monte Cassino,
Falaise, Arnhem, akcj´ „Burza”, Powstanie Warszawskie, Lenino,
Studzianki, Wa∏ Pomorski, Ko∏obrzeg, Budziszyn czy wspó∏-
udzia∏ w zdobyciu Berlina. Nale˝y pami´taç, ˝e w latach 1939-
1945 poleg∏o ponad 120 tysi´cy polskich ˝o∏nierzy. Wysi∏ek
zbrojny ca∏ego spo∏eczeƒstwa sprawi∏, ˝e polski wk∏ad w osta-
teczne zwyci´stwo w drugiej wojnie Êwiatowej nale˝y uznaç
za najwi´kszy po wielkich mocarstwach: Stanach Zjednoczonych,
Wielkiej Brytanii, Francji i Zwiàzku Sowieckim.
Przybli˝one straty ludzkie Niemiec, W∏och i Japonii przedsta-
wia∏y si´ nast´pujàco:
Niemcy:
9,7 mln (12,31% ludnoÊci)
Japonia:
1,5 mln (liczba ta obejmuje tylko pole-
g∏ych ˝o∏nierzy)
W∏ochy:
0,9 mln (2,06% ludnoÊci)
Wojna przynios∏a równie˝ olbrzymie straty materialne. Tylko
wkrajach europejskich zniszczeniu uleg∏y dobra materialne
oówczesnej wartoÊci 260-300 mld dolarów. Paƒstwa zaanga-
˝owane w konflikt Êwiatowy musia∏y przeznaczyç oko∏o 70%
dochodu narodowego na rozbudow´ i utrzymywanie ogrom-
nych si∏ zbrojnych. BezpoÊrednie wydatki na dzia∏ania wojenne
szacuje si´ na astronomicznà wówczas kwot´ 1,2 bln dolarów.
SpoÊród paƒstw uczestniczàcych w wojnie wyjàtkowo bolesne
straty ponios∏a Polska. W 1938 r. nasze paƒstwo liczy∏o 34,8 mln
ludnoÊci i zajmowa∏o obszar 388.566 km
2
, natomiast w 1945
roku, nie tylko w wyniku dzia∏aƒ wojennych, ale i w konsekwen-
cji narzuconych Polsce zmian terytorialnych, liczba ludnoÊci
spad∏a do 24 mln, a powierzchnia ca∏kowita do 312.677 km
2
.
Wed∏ug szacunkowych danych og∏oszonych w 1947 r. przez Biuro
Odszkodowaƒ Wojennych przy Prezydium Rady Ministrów,
w czasie wojny zgin´∏o ponad 6 mln obywateli Polski. Wymowa
tych liczb jest wstrzàsajàca, Êmierç ponios∏o oko∏o 20% miesz-
kaƒców Polski.
Polska by∏a pierwszym krajem, na który dokonano zbrojnej
agresji w II wojnie Êwiatowej. 1 wrzeÊnia 1939 r. naszà Ojczy-
zn´ zaatakowa∏y si∏y zbrojne III Rzeszy, a 17 wrzeÊnia 1939 r.
wojska Zwiàzku Sowieckiego. Dysponujàc ogromnà przewagà
si∏, agresorzy zdo∏ali z∏amaç opór Wojska Polskiego i zajàç nasz
kraj. Wed∏ug szacunkowych danych, ofiarà masowego terroru
i eksterminacji ze strony w∏adz niemieckich pad∏o przesz∏o
5 mln obywateli polskich. W wyniku represji ze strony w∏adz
sowieckich, w masowych rozstrzeliwaniach, w wi´zieniach
i∏agrach, w czasie deportacji utraci∏o ˝ycie co najmniej 500 tys.
polskich obywateli. Ponadto w nast´pstwie dzia∏aƒ wojennych
zgin´∏o oko∏o 600 tysi´cy ludzi. Wojna i okupacja sprawi∏y
ponadto, ˝e a˝ 800 tys. osób uleg∏o trwa∏emu inwalidztwu.
Mniej bolesne w wymiarze ogólnoludzkim, ale dotkliwe, wp∏y-
wajàce na codzienny byt milionów pozosta∏ych przy ˝yciu, by∏y
straty materialne. W wyniku dzia∏aƒ wojennych i planowej
polityki w∏adz okupacyjnych majàtek narodowy Polski uleg∏
zniszczeniu w 39%.
Polska odegra∏a znaczàcà rol´ polityczno-militarnà w czasie
drugiej wojny Êwiatowej. Jej walka w obronie niepodleg∏oÊci
we wrzeÊniu 1939 r. zapoczàtkowa∏a proces tworzenia szero-
kiej koalicji antyfaszystowskiej. Przez ca∏y okres walk w Euro-
Witold G∏´bowicz
Muzeum Wojska Polskiego
wWarszawie
Wszystkie monety emitowane przez NBP sà prawnym
Êrodkiem p∏atniczym w Polsce.
Plik z chomika:
jacekwjc
Inne pliki z tego folderu:
2004_04___dzieje_zlotego.pdf
(450 KB)
2004_12___dozynki.pdf
(415 KB)
2005_04___expo_japonia.pdf
(830 KB)
2004_14___general_brygady_stanislaw_sosabowski.pdf
(401 KB)
2005_03___puchacz.pdf
(473 KB)
Inne foldery tego chomika:
2 zł
Banknoty
E.Bahrfeldt - Katalog zbioru Malborka
Kopicki Edmund - Ilustrowany Skorowidz Pieniędzy Polskich I Z Polską Związanych
MARPOL Katalog manet dwuzłotowych i monet zastępczych 2010
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin