PRZEDSIĘBIORSTWO JAKO INSTYTUCJA. CORPORATE GOVERNANCE.
Teoria władania korporacyjnego, ład korporacyjny corporate governance to system powiązań danego podmiotu z jednostkami otoczenia zewnętrznego (na rynku jak i poza rynkiem) oraz społeczna organizacja przedsiębiorstwa. Konkretny system corporate governance zależy od: rozwiązań prawno-regulacyjnych, struktur praw własności, rodzaju i zasad nadzoru właścicielskiego oraz presji społecznej. To system przez który firmy są kierowane i sterowane, określa zwyczaje, które zapewniają dostawcom kapitału dla firm pewność zwrotu poniesionych inwestycji.
Corporate governance wykracza poza analizę zasad nadzoru i zarządzania właścicielskiego ustalane przez teorię praw własności i teorię agencji. Przedmiotem zainteresowania tej teorii są zarówno akcjonariusze jak i interesariusze. Koncepcje „interesariuszy” dotyczą tych podmiotów otoczenia zewnętrznego danego przedsiębiorstwa, które wpływają lub podlegają wpływowi realizowanych przez to przedsiębiorstwo celów. Koncepcje te są szeroko wykorzystywane w zarządzaniu przedsiębiorstwami czy projektami. Nadzór korporacyjny, którego składową wewnętrzną jest nadzór właścicielski, uwzględnia cele interesariuszy i akcjonariuszy oraz oddziaływanie podmiotów otoczenia zewnętrznego np. Instytucji rynku kapitałowego czy związków zawodowych. W szerszym wymiarze instytucje systemu nadzoru korporacyjnego zapewniają spójność tzw. Instytucji pośredniczących na rynkach produktów, rynkach czynników produkcji oraz rynku pośrednictwa finansowego. Spójność rozwiązań wymaga komplementarności instytucji, zarówno w relacji instytucje formalne-instytucje nieformalne, instytucje rynkowe i pozarynkowe czy pomiędzy instytucjami na poszczególnych rynkach.
ROLA ŚCIEŻKI KOORDYNACJI MAKROEKONOMICZNEJ W MODELU AD-AS
Przy odpowiedniej modyfikacji krzywych AD (eliminacja efektów mnożnikowych) i AS (odpowiednie zdefiniowanie funkcji produkcji) można wyprowadzić ścieżkę koordynacji makroekonomicznej, którą określa czynnik instytucjonalny X. Ścieżka ta zawiera możliwe kombinacje produktu i ceny w trakcie dostosowań dynamicznych. Nachylenie tej ścieżki wyraża różne sztywności cen określane przez czynniki instytucjonalne. Pokazuje ona oddziaływanie instytucji formalnych jak i nieformalnych na związki zachodzące między zagregowanym popytem i podażą. Wprowadzenie różnych postaci funkcyjnych ścieżki koordynacji makroekonomicznej, stanowi klucz do rozróżnienia charakterystyk instytucjonalnych poszczególnych krajów.
ŚKM wyraża:
1) Oczekiwanie przedsiębiorstwa co do wpływu wzrostu podaży na produkcje, podaż i cenę
2) Uwarunkowanie decyzji cenowych – na ile ceny są wolne i regulowane. Koszty transakcyjne rosną gdy zmieniają się ceny. Koszty te zniechęcają do zmiany cen.
3) SKM – bariery wejścia i wyjścia na rynek, kwestie kosztów utopionych (sank costs)
4) Sztywność rynku, pozacenowa
5) Oddziaływanie konkurencyjne innych podmiotów
PODZIŁ INSTYTUCJI WG. S. PARETO
1) Associative – współpraca, instytucje jako mechanizm ułatwiający interakcje między różnymi i. O różnych interesach np. Sieci biznesowe, grupy pokrewieństwa
2) Behavioral – zachowanie w stosunku do kogoś, zestandaryzowane zwyczaje społeczne, czyli odzwierciedlenie norm społecznych, np. Zwyczaje, rutyny, artefakty wierzenia, teoria pt. „jak się sprawy mają”,
3) Comitive – oczekujące, stanowiące mądrości obiegowe, instytucje jako modele mentalne, oczekiwania społeczeństwa wobec jednostek, np. Wartości społeczne, kulturowe, przesądy, teoria pt. „jak się sprawy mieć powinny”,
4) Regulative – regulujące,ą intstytucje jako nakazy lub wyłączenia, pisane lub nie pisane reguły gry, państwo jako podmiot gospodarowania stosujący czasem przemoc,
5) Constitutive – konstytucyjny, składowy, wyznaczają ograniczenie społecznych relacji np. Działania zbiorowe firmy, związki język, struktury praw własności
GENEZA INSTYTUCJONALIZMU – UJĘCIE T. VEBLENA I J. COMMONSA.
Wzrost zainteresowania instytucjami można traktować jako „powrót do źródeł” tj. do klasyków teorii ekonomii (A.Smith, D.Ricardo). Termin „ekonomia instytucjonalna”, która wywodzi się od amerykańskiego instytucjonalizmu początku XX wieku. Instytucjonalizm , mimo pewnych cech wspólnych (jak np. potrzeba historycznego kontekstu analiz ekonomicznych, krytyka nadmiernie sformalizowanych modeli, dezaprobata dla podejścia „równowagowego” itd.), ujawnił różnice podejść T. Veblena i J.R. Commonsa.
T. Veblen podkreślał decydującą rolę instytucji nieformalnych (instynkty i nawyki); Szczególnie istotne są relacje między zmianami techniczno-technologicznymi a inercją systemu instytucjonalnego; instytucje mogą zarówno hamować rozwój technik produkcji jak i im sprzyjać – endogeniczna zmiana instytucjonalna. Zajmował się ewolucją (wraz z mechanizmami naturalnej selekcji) i historyczną zmiennością analiz ekonomicznych.
U J.R. Commonsa podstawowe znaczenie mają instytucje formalne, tworzone bardziej odgórnie niż wynikające z oddolnej interakcji podmiotów i jednostek. Pisał o dwóch mechanizmach: „niewidzialnej ręce rynku i widzialnej ręce sądów”. Podkreślał znaczenie społecznych ram dział. gosp.(„collective action“- działania kolektywne). Zjawiska kolektywnej aktywności dotyczą funkcjonowania firm, administracji państwowej, stowarzyszeń, związków zawodowych. Współdziałanie tych podmiotów, np. poprzez kontrakty i transakcje czy powiązania organizacyjne wymaga przejrzystych reguł prawnych. Dużo uwagi przywiązuje do problematyki transakcji i kosztów transakcyjnych, głównie w ujęciu mikroekonomicznym.
Cały dorobek amerykańskiego instytucjonalizmu nie tworzył spójnej, rozwiniętej koncepcji teoretycznej; dał jednak podstawy dla późniejszego rozwoju nowej ekonomii instytucjonalnej.
ISTOTA, ROLA I SPORY DEFINICYJNE WOKÓŁ TERMINU „INSTYTUCJE”.
Współcześnie można raczej mówić o różnych nurtach w ramach ekonomii instytucjonalnej niż o jakiejś jednej, zwartej teorii. To, co te nurty łączy to docenianie wagi instytucji w społecznym procesie gospodarowania. (D.North): „reguły gry w społeczeństwie, czy bardziej formalne, skonstruowane przez ludzi ograniczenia, które kształtują ich wzajemne interakcje. W konsekwencji określają one strukturę bodźców w procesie wymiany gospodarczej, politycznej czy społecznej. Zmiany instytucjonalne kształtują sposób ewolucji społeczeństw w czasie i stanowią klucz do zrozumienia zmian historycznych...”. Dyskusyjne jest zaliczanie organizacji do instytucji. W praktyce organizacje stanowią raczej formę funkcjonowania instytucji; niektóre z organizacji mają tendencję do ich „instytucjonalizacji”, do czego przyczynia się zbiorowe działanie dla osiągania wspólnych celów.
TEORIE W RAMACH NOWEJ EKONOMII INSTYTUCJONALNEJ I NOWEGO INSTYTUCJONALIZMU.
Nowa ekonomia instytucjonalna nawiązuje do podstawowych kanonów instytucjonalizmu. Zajmuje się kosztami transakcyjnymi, transakcjami, kontraktami. Do istotnych cech nowej ekonomii instytucjonalnej należą: odrzucenie uproszczonej wizji homo economicus, w czym istotną rolę odgrywają pojęcia ograniczonej racjonalności i oportunizmu. Węzłowe znaczenie jako jednostka analizy posiada pojęcie transakcja i odpowiednio korzyści i koszty zawierania transakcji. Przedstawiciele tego nurtu traktują swoje analizy jako uzupełnienie raczej, a nie jako substytut ekonomii głównego nurtu.
Nowa ekonomia instytucjonalna w swym rozwoju wyodrębniła dwa ogólne kierunki badań, jeden rozwijający tradycyjny instytucjonalizm – nowy instytucjonalizm, drugi łączący podejście instytucjonalne z ekonomią neoklasyczną – neoklasyczna ekonomia instytucjonalna (neoinstytucjonalizm). W skład neoinstytucjonalizmu wchodzą takie teorie jak: teoria praw własności i inne teorie własnościowe (np. Teoria wspólnych zasobów common pool resources e. Ostrom, teoria podzielnych praw własności), teoria kontraktów, instytucjonalne teorie przedsiębiorstwa (kontraktualna teoria przedsiębiorstwa, behawioralne i menedżerskie teorie przedsiębiorstwa), teoria kosztów transakcyjnych, teoria agencji (w tym model pryncypała-agenta), teoria corporate governance (w tym koncepcja interesariuszy). Do nowego instytucjonalizmu zaliczyć można cztery grupy teorii
Teorie o charakterze historyczno-ewolucyjnym (teoria d.northa w ramach nowej ekonomii instytucjonalnej określa instytucje jako zestawy:ograniczeń zachowań w postaci zasad i regulacji, procedur służących wykrywaniu odchyleń od zasad i regulacji, moralnych i etycznych norm zachowań; ekonomia instytucjonalno-ewolucyjna np. G.m.hodgson, teorie zmian instytucjonalnych np..koncepcja przyspieszonego uprzemysłowienia r. Nurkse czy koncepcja reform społecznych g. Myrdala); teorie interesów ekonomicznych (teoria interesu publicznego, teoria pogoni za rentą, teoria demokracji downsa -różnica bieżącej użyteczności wyborcy przy wyborze między dwiema partiami: rządzącą a opozycyjną.; teoria grup interesu olsona- teza tej teorii brzmi następująco: grupy społeczne tworzą się w oparciu o określone wspólne interesy. Interesy grupowe są zwykle dobrami wspólnymi, co – zgodnie z teorią dóbr publicznych – implikuje problem tzw. Jeźdźca na gapę (free rider)., teoria biurokracji niskanena mówi że jedną z podstawowych przyczyn rozrostu biurokracji jest asymetria informacji. Urzędy państwowe zazwyczaj nie dysponują samodzielnymi źródłami finansowania i by pozyskać fundusze na realizację swych zadań muszą zwracać się o nie do polityków sprawujących pieczę nad środkami budżetowymi.); teorie podejmowania decyzji kolektywnych (teoria wyboru społecznego-ekonomia dobrobytu, teoria wyboru publicznego,nowa makroekonomia polityczna, ekonomia konstytucjonalna); teorie regulacji (pozytywno-normatywna teoria regulacji, ekonomiczna teoria regulacji, teoria przechwycenia, francuska „szkoła regulacyjna”). Nadal jednak dyskusyjna jest spójność teoretyczna w ramach tych nurtów
Zróżnicowanie ekonomii instytucjonalnej – NOWA EKONOMIA INSTYTUCJONALNA I NOWY INSTYTUCJONALIZM.
Przedmiotem badań obu kierunków nowej ekonomii instytucjonalnej jest zależność rezultatów gospodarczych od instytucjonalnych warunków zachowań i otoczenia instytucjonalnego.
W NOWYM INSTYTUCJONALIZMIE podkreśla się ewolucyjny charakter rozwoju społeczno-gospodarczego, ważne są interesy zbiorowości (grup, społeczeństwa); podkreśla się rolę grup nacisku; szczególne znaczenie przywiązuje się do rozwiązań prawno-organizacyjnych w ramach przedsiębiorstw, innych podmiotów czy państwa, zaś w ujęciu historyczno-socjologizującym nowego instytucjonalizmu do otoczenia instytucjonalnego podmiotów gospodarczych. W nowej ekonomii instytucjonalnej (głównie w nowym instytucjonalizmie) podkreśla się znaczenie stabilności działań zrutynizowanych i adaptacyjności rozwiązań instytucjonalnych sprawdzonych w przeszłości. Ważna jest przy tym kwestia komplementarności i substytucyjności rozwiązań instytucjonalnych
W NEOINSTYTUCJONALIZMIE uwypukla się potrzebę modelowania na wzór modeli neoklasycznych czy keynesowskich; ujęcie jednostek jako przedsiębiorców (dominujące ujęcie);traktowanie jednostek jako podmiotów godzących interesy indywidualne z interesami wspólnymi zbiorowości; punktem wyjścia są interesy jednostek; podmioty sytemu ekonomicznego kierują się interesem własnym bez odniesień do interesu publicznego. Zachowania zgodne z własnym interesem są zachowaniami racjonalnymi, których celem jest maksymalizacja użyteczności. W dążeniu do tej maksymalizacji należy także uwzględniać czynniki ograniczające tradycyjne rozumienie racjonalności zachowania (kwestia ta różni neoinstytucjonalizm od podejścia neoklasycznego); egzo lub endogeniczności zmiany instytucjonalne są zewnętrzne wobec systemu ekonomicznego.
Analizami wybranych aspektów instytucjonalnych zajmują się również te nurty ekonomii, które nie są zaliczane do „ekonomii instytucjonalnej” jak np. ekonomia schumpeterowska, szkoła neoaustiacka, ekonomia marksowska, ekonomia rozwoju, analiza porównawcza systemów ekonomicznych, ekonomia eksperymentalna i finanse behawioralne.
TEOREMAT COASE’A
Ujmuje wzajemne zależności pomiędzy:a) prawami własności.b) kosztami transakcyjnymi c) efektami zewnętrznymi.
Chodzi o wybór najbardziej efektywnych rozwiązań instytucjonalnych. Rozwiązanie problemów efektów zewnętrznych wymaga dookreślenia praw własności i zapewnienia swobody wymiany tymi prawami miedzy zainteresowanymi podmiotami.
Prawa własności powinny być tak określone aby łatwo można było określić podmiotowość wiązek praw własności. Gdy dobrze zdefiniowane są prawa własności a koszty transakcyjne są zerowe lub niskie bezpośrednie kontakty między podmiotami prowadzą do optymalnych rozwiązań, które zostaną uzyskane niezależnie od wyjściowego rozkładu praw własności. Rynek koryguje wadliwość alokacji praw własności co jest wynikiem asymetrii informacji stron rynkowych transakcji. Gdy koszty transakcyjne są wysokie możliwość osiągnięcia efektywnego porozumienia rynkowego zależy od pierwotnego przypisania praw własności, co jest zadaniem państwa. Państwo może obniżać koszty transakcyjne np. Poprzez standardowe umowy i kontrakty. Dobrowolne negocjacje między podmiotami ( sprawca negatywnych efektów zewnętrznych a podmiot poszkodowany) są warunkiem podstawowym rozwiązywania problemów efektów zewnętrznych. Negocjacje te mogą dać lepsze efekty niż regulacje rządowe i związane z tym zjawiska „ goverment failures”.
Im niższe są koszty transakcyjne prawdopodobieństwo takiego rozwiązania jest większe, a państwo w tym wypadku zapewnia przestrzeganie zawartych kontraktów i umów, a w przypadku ich naruszenia tworzy warunki dla skutecznego dochodzenia praw jednostek.
Słabości rozwiązania Coase’a:
a) problem gapowicza
b) jeśli występują wysokie koszty transakcyjne to większa skłonność do występowania w praktyce innych rozwiązań: np. podatki, subsydia
c) niepewność, zawyżanie opłat
d) im bardziej gospodarka rynkowa, tym większe zastosowanie teorii coase’a
e) błędy prywatyzacji popełnione przez państwo
INSTYTUCJE FORMALNE A INSTYTUCJE NIEFORMALNE. TEORIA ZMIAN INSTYTUCJONALNYCH D. NORTHA.
Analiza systemu instytucjonalnego w skali ogólnogospodarczej jak i w skali danego rynku zawiera analizę trzech wzajemnie się warunkujących elementów:
- zbioru instytucji – organizacji (np. Urzędy pracy, agencje zatrudnienia na rynku pracy, giełdy towarowe czy organizacje pośrednictwa handlowego na rynku towarowym, instytucje pośrednictwa finansowego czy organy nadzoru na rynku finansowym, partie polityczne i wyborcy na rynku politycznym),
- instytucji formalnych (prawo regulujące produkcję i sprzedaż produktów, prawo pracy, prawo energetyczne, prawo wyborcze, prawo finansowe, rozwiązania podatkowe, formy zawieranych umów czy kontraktów itd.),
- instytucji nieformalnych (różne przejawy kapitału społecznego: zaufanie, tworzenie sieci kontaktów, normy zachowań, wzorce kulturowe, zdolności w rozwiązywaniu wspólnych problemów, sposoby postępowań itp.).
W teorii D.Northa zmiany instytucji nieformalnych dokonują się wolniej niż formalnych, co osłabia skuteczność bieżących zmian instytucjonalnych. Zakres stosowania norm i reguł zależy od zgodności charakteru reguł z dominującym w społeczeństwie systemem wartości. Jednocześnie normy zewnętrzne, aby dobrze spełniały funkcje regulacyjne powinny być subiektywnie zinternalizowane przez jednostki i grupy. Jedynie wtedy przepisy prawa mogą przeistoczyć się w bodźce i motywacje działania poszczególnych podmiotów. Zmiana jednych przepisów prawnych wymaga odpowiednich dostosowań innych, co wymaga czasu i ponoszenia określonych kosztów (głównie kosztów przestrzegania norm formalnych i karania za ich pomijanie). Monitorowanie i karanie to domena instytucji państwowych jak i samorządowych. Warunkiem efektywnego funkcjonowania rynków jest spójność systemu norm formalnych, kierunkowej zgodności z nimi norm nieformalnych i skuteczne oraz szybkie egzekwowanie prawa przez instytucje państwowe. W niektórych przypadkach instytucje nieformalne mogą uniemożliwiać skuteczne oddziaływanie instytucji formalnych. Istotna jest także zgodność norm społecznych z normami prawnymi. Degradacja norm społecznych np. W postaci wzrostu przestępstw kradzieży prowadzi do wzrostu kosztów ochrony praw własności i ogranicza wartość przedmiotu własności. Reguły nieformalne podlegające procesom stopniowej instytucjonalizacji przekształcają się z kolei w instytucje formalne. Syntetycznym wyrazem instytucji nieformalnych jest kapitał społeczny (ujęcia putnama czy colemana) w kształtowaniu kapitału społecznego (wzrostu zaufania) można mówić o dwóch efektach: efekcie putnama wyraża się we wzroście zaufania w miarę zwiększania się udziału jednostek i grup w związkach formalnych i nieformalnych oraz różnego rodzaju sieciach współdziałania. Prowadzi to do przełamywania asymetrii informacji i tworzeniu wzorców powtarzalnych zachowań, co ułatwia zawieranie kontraktów i obniża koszty transakcyjne. I efekcie olsona. Efekt olsona to dominacja partykularnych interesów w tworzonych związkach i organizacjach, kapitał społeczny umacniając więzi wewnętrzne przyczynia się do wzrostu sprzeczności między różnymi grupami interesu.
POZIOMY ANALIZ W EKONOMII INSTYTUCJONALNEJ.
- analizę otoczenia społecznego – instytucji nieformalnych (tradycje, zwyczaje, normy, kultura, religia itd.), rola kapitału społecznego;
- analizę otoczenia instytucjonalnego (reguły konstytucyjno-prawne, prawa własności, polityka i biurokracja, grupy interesu);
- analizę zarządzania w ramach istniejących stosunków własnościowych (struktury zarządzania, kontrakty i umowy);
- analizę mechanizmów alokacji zasobów (mechanizmy rynkowe i polityczne)
teorie o charakterze historyczno-ewolucyjnym i socjologicznym. Dominuje tu podejście całościowe. Podstawową kwestią staje się analiza procesu ewolucji społecznej w określonym kontekście kulturowym. Instytucje charakteryzuje zmienność w ramach pewnych stałych powiązań, określanych niekiedy jako „macierz instytucjonalna”. Zmiany struktur gospodarczych dokonują się stopniowo i mają charakter ciągły. Zanik jednych i tworzenie się nowych instytucji jest wynikiem doboru naturalnego, co podkreśla zwłaszcza ekonomia instytucjonalno-ewolucyjna. Przesłanką zmian instytucjonalnych jest proces poszukiwań rozwiązań lepszych od dotychczasowych. Poszukiwania te dokonują się przy wykorzystaniu nabytych doświadczeń, poziomu kapitału społecznego oraz dominującego systemu wartości. Zmiany instytucjonalne wiążą się z rozpowszechnianiem innowacji w gospodarce. Nie da się także wyjaśnić zachowań całego układu społeczno-gospodarczego jedynie poprzez zachowania jednostek; grupy jednostek ujawniają cechy niebędące prostą sumą cech jednostek. Przedmiotem analiz teorii jest „gospodarujące społeczeństwo rynkowe”.
Drugi poziom to głównie ekonomia praw własności i teorie regulacji. Tu jest też miejsce na usytuowanie państwa w gospodarce, wzajemne relacje państwo-rynek czy relacje sektor publiczny-sektor prywatny. Decydujące znaczenie ma rola norm konstytucyjnych.
Na trzecim poziomie mamy do czynienia zwłaszcza z teorią kosztów transakcyjnych i teoriami kontraktów. Tu tez jest miejsce dla teorii nadzoru korporacyjnego.
Czwarty poziom dotyczący wyborów alokacyjnych najsilniej uwidacznia się w teorii agencji. Tu tez jest pole dla takich kierunków ekonomii jak np. teoria wyboru publicznego czy ekonomia dobrobytu. Im niższy poziom rozważań, tym większa potrzeba modelowania (w tradycji ekonomii głównego nurtu) analizowanych procesów i zjawisk.
Corporate governance to system powiązań danego podmiotu z jednostkami otoczenia zewnętrznego (na rynku jak i poza rynkiem) oraz społeczna organizacja przedsiębiorstwa. Konkretny system corporate governance zależy od: rozwiązań prawno-regulacyjnych, struktur praw własności, rodzaju i zasad nadzoru właścicielskiego oraz presji społecznej. Teoria władania korporacyjnego przedmiotem zainteresowania tej teorii są zarówno akcjonariusze jak i interesariusze. Koncepcje „interesariuszy” dotyczą tych podmiotów otoczenia zew danego przedsiębiorstwa, które wpływają lub podlegają wpływowi realizowanych przez to przedsiębiorstwo celów. Nadzór korporacyjny, którego składową wewnętrzną jest nadzór właścicielski, uwzględnia cele interesariuszy i akcjonariuszy oraz oddziaływanie podmiotów otoczenia zew. W szerszym wymiarze instytucje systemu nadzoru korporacyjnego zapewniają spójność tzw. instytucji pośredniczących na rynkach produktów, rynkach czynników produkcji oraz rynku pośrednictwa finansowego.
TEORIA PRZECHWYCENIA (CAPTURE THEORY)
analizuje się problem „przechwytywania” przez różne grupy interesów urzędów regulacyjnych. Grupy interesu starają się wpływać na politykę urzędów oraz dążą do odpowiedniego ukierunkowania kontroli politycznej. Przechwycenie urzędu zapobiega realizacji własnych interesów biurokratów. W takim ujęciu polityka regulacyjna realizowana jest nie tyle w interesie publicznym, co w interesie podmiotów danego sektora. Podmioty te są szczególnie zainteresowane barierami wejścia tworzonymi przez urzędy regulacyjne oraz odpowiednio wyższymi cenami regulowanych dóbr czy usług. Ma miejsce stała presja na decyzje legislacyjne. Ciągle otwartym zagadnieniem pozostaje rola państwa w gospodarce.
SYSTEM INSTYTUCJONALNY RYNKU PRACY
Na podmioty systemu instytucjonalno-organizacyjnego rynku pracy w Polsce składają się: publiczne służby zatrudnienia (głównie wojewódzkie i powiatowe urzędy pracy), agencje zatrudnienia, Ochotnicze Hufce Pracy, instytucje szkoleniowe, instytucje partnerstwa lokalnego oraz instytucje dialogu społecznego. Trzeba też wspomnieć o sądownictwie pracy, gdzie sądy pracy rozstrzygają spory między pracodawcami i pracobiorcami. Wsparcia finansowego instytucjom rynku pracy udziela Fundusz Pracy. Instytucje te są tym skuteczniejsze na rynku pracy, im ściślej ze sobą współdziałają i nawzajem się uzupełniają. Mają one głównie wpływ na jakość i szybkość przepływu informacji na rynku pracy, który to przepływ poprzedza dostosowywania popytowo-podażowe. Przepływom informacji i dostosowywaniom rynkowym powinny towarzyszyć możliwie niskie koszty transakcyjne.
Podstawową instytucją-organizacją rynku pracy są urzędy pracy. Identyfikacja różnych grup bezrobotnych umożliwia koncentrację pracy urzędów i innych instytucji rynku pracy na kontaktach z rzeczywiście bezrobotnymi i pragnącymi podjąć pracę.
Dla większej skuteczności w poszukiwaniach pracy przydatne mogą być komercyjne agencje zatrudnienia takie jak np. agencje pośrednictwa pracy, agencje doradztwa personalnego, agencje poradnictwa zawodowego i agencje pracy tymczasowej. Istotne zadania mają tu: Ochotnicze Hufce Pracy, instytucje szkoleniowe czy instytucje partnerstwa lokalnego.
Ważne miejsce w systemie instytucjonalnym rynku pracy zajmują insty...
protur