1. Geneza prawa gospodarczego.
Pr. gosp. - jedna z dziedzin prawa. Jest to nowa dziedzina pr., powstała po I W. Św. Jest to wytwór państwa niemieckiego. Pierwszym ustawodawstwem odnoszącym się do prawa gosp. był Francuski kodeks handlowy z 1807r., następny był Niemiecki k.h. z 1897r.. K.h. w Polsce w 1934r..
2. Definicja prawa gospodarczego.
Pr. gosp. - zespół norm prawnych ustanowionych lub usankcjonowanych przez państwo, których przestrzeganie gwarantowane jest przepisem państwowym. Jest to jedna z dziedzin prawa.
3. Źródła prawa gospodarczego.
Źródła pr. gosp.: 4Konstytucja RP '97 4umowa międzynarodowa ratyfikowana przez Polskę 4ustawy zwykłe: ipr. o dział. gosp. io przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym io krajowym rejestrze sądowym '97 ikodeks sp. handl. iz 81 o przedsiębiorstwach państwowych iz 81 o załodze przedś. państw. iz 96 o komercjalizacji i prywatyzacji przedś. państw. 4rozporządzenia (powoływanie właściwych ministrów)
4. Co to są przepisy parlamentarne.
Przepisy parametryczne - jeden z rodzajów przepisów prawa gosp. Przepisy te bezpośrednio łączą się z ekonomią i określają różnego rodzaju wielkości ekonomiczne (wzrost gospodarczy, PKB, PKN).
5. Zasady prawa gospodarczego.
Zasady prawa wyznaczają granice, zakres, treść, obowiązywanie danej dziedziny prawa. Istnieją zas. wspólne dla całego prawa. Żaden inny przepis nie może łamać zas. prawa. Jest to prawo sensu stricto. Stanowią integralną część każdego przepisu, aktu prawnego, ustawy, Konstytucji itd. Szczególna rola zas. pr. gosp.: 4Wyznaczają kierunek działań prawodawczych wskazując jakie stany rzeczy prawodawca powinien osiągnąć poprzez tworzenie prawa oraz jakich wartości w procesie prawodawczym nie powinien naruszyć. 4Ukierunkowują proces interpretacji przepisów prawa (wykładnia prawa): iw. językowe iw. dokładne iw. systemowe iw. niedokładne iw. celowościowe iw. autentyczne (legalne) - w. ze względu na podmiot 4Wskazują kierunki stosowania prawa, oraz sposoby czynienia użytku z luzów decyzyjnych [pewna swoboda pozostawiona organowi stosującemu prawo (sąd) do wydawania rozstrzygnięć w rozpatrywanym przedmiocie. (Sąd orzeka na podstawie wiedzy i doświadczenia.)] 4Ukierunkowują sposób czynienia użytku z różnych przysługujących określonym podmiotom praw. Wybrane zas. pr. gosp.: 4z. wolności gosp. wyraża się: iw zakresie podejmowania i prowadzenia dz. gosp. iw zakresie wyboru formy organizacyjno-prawnej tej działalności 4z. samodzielności gosp. i finansowej przedsiębiorcy. Każdy podmiot w Polsce jest samo finansujący i sam prowadzi dz. gosp. 4Równość przedsiębiorców co do prawa. Istnieją pewne niuanse powodujące, że tak jest: izapobieganie politykom monopolistycznym (Microsoft) iustawa dotycząca nieuczciwej konkurencji 4Dobrowolność zrzeszania się przedsiębiorców, pracodawców, pracowników i konsumentów. Zasady państwowe prawa gospodarczego: 4z. praworządności ingerencji państwa w sferę gospodarczą - interwencjonizm państwowy - rozbudzenie gospodarki w strefie budownictwa po wielkim kryzysie gospodarczym USA w 1930r.. 4z. demokracji gosp. - stołeczna gospodarka rynkowa jest wyrazem tej zasady. 4z. ochrony gosp. interesów publicznych. 4z. państwowej ochrony stosunków gosp.: iochrony prawnej własności środków produkcji iochrony prawnej uczciwej konkurencji iochrony prawnej siły roboczej iochrony praw konsumentów
6. Społeczna gospodarka rynkowa (cechy charakterystyczne).
Koncepcja ta powstała w Niemczech. Autorzy: bprofesor ekonomii politycznej A. Muller-Armack bL.. Erhard minister gospodarki i kanclerz RFN. Cele: 4osiągnięcie wysokiego dobrobytu gospodarczego przez: iustanowienie porządku konkurencji iświadomą politykę wzrostu izabezpieczenie zatrudnienia izagwarantowanie wolności handlu zagranicznego, wymiany walut i przez rozbudowę podziału pracy 4zabezpieczenie porządku pieniężnego przez: i centralny bank emisyjny istabilność budżetu państwa izabezpieczenie równowagi bilansu płatniczego i stosunków gospodarczych z zagranicą 4bezpieczeństwo, sprawiedliwość i postęp społeczny przez: imaksymalizację produktu społecznego iustanowienie porządku konkurencji 4państwową korektę podziału dochodu i majątku w formie: świadczeń pomocy socjalnej, rent, płatności wyrównawczych, zasiłków na budowę mieszkania, subwencji i środków na podjęcie dz. gosp.. Wg koncepcji s.g.r państwo ma spełniać funkcje: 4ogólnospołeczne 4programować i prognozować rozwój gosp. 4inspirować przekształcenia własnościowe 4kreować zrównoważony rynek 4sprawiać, że uczestnicy rynku będą podejmować działania zgodne z interesem państwowym 4odpowiednio wpływać aby zmniejszać wahania w poziomie podstawowych wielkości ekonomicznych 4modernizować mechanizmy rynkowe. Wg teorii s.g.r. cele polityki państwowej obejmują: 4równowagę społeczną, wewnętrzną, zewnętrzną 4optymalną strukturę gosp. 4zrównoważony wzrost gosp. Głównym założeniem polityki socjalnej jest sprawiedliwość i równość szans. Polityka ta jest realizowana aby poprawić podział dochodu narodowego. rW teorii tej wyróżnia się bezpośrednie i pośrednie narzędzia kierowania do których między innymi należą: iredystrybucja zysków idotacje iurzędy nadzoru gosp. i transfery majątku ioddziaływanie na układ rachunku ekonomicznego, zasilania finansowego i na układ motywacyjny. Konstyt. art.20.
7. Formy planowania państwowego.
4VI.1936r. - 4letni (36-40) plan inwestycyjny Kwiatkowskiego (budowa Centralnego Okręgu Przemysłowego). 4XII.1938 - projekt wieloletniego planu perspektywicznego Kwiatkowskiego [15-letnit ( 39-54)] Miały być realizowane zadania gospodarcze. Przyczyny planowania: ikonieczność odbudowy powojennych zniszczeń (Plan Marshalla)iwysoki stopień rozwoju sił wytwórczych i idąca za tym złożoność związków gospodarczych ipotrzeba dokonania zmian w gospodarce by dostosować się do nowej sytuacji gosp. inacjonalizacja i wzrost znaczenia sektora państwowego w gospodarce iodkrywanie nowych problemów gospodarczych iweryfikacja decyzji rządowych. Formy planowania: ipl. koniunkturalne - osiągnięcie ogólnej równowagi gospodarczej i równ. bilansu płatniczego; plany krótko i średnio terminowe ipl. częściowo strukturalne - do realizacji zadań w krótszym czasie; pochodna państwowej polityki budżetowej ipl. strukturalne - celem jest zapewnienie wzrostu gospodarczego w dłuższym okresie, umożliwienie dokonania odpowiednich przemian strukturalnych ipl. indykatywne - nie zawierają normatywnych zadań dla sektora prywatnego; informacja o przewidywanym kształtowaniu się sytuacji gosp. i działaniach rządu. Typy planów: iinformacyjne - rozpowszechnianie informacji iparametryczne - oddziaływanie na adresatów za pomocą bodźców ekonomicznych inormatywne - nakazują lub zakazują określonych działań.
8. Działania nadzorcze państwa w gospodarce.
Cel - zapewnienie prawidłowej organizacji i funkcjonowania porządku gosp. i usuwanie nieprawidłowości powstających w tym zakresie. Nadzór: iforma powiązań między podmiotami w układzie stosunków zdecentralizowanych ijedna z funkcji kierowniczych if. władcza o charakterze korygującym ima ograniczony zakres przedm. i podm. irealizowany w formie indywidualnych aktów adm. 2 koncepcje zasięgu uprawnień organu nadzorczego: ik. ogólnej kompetencji organu sprawującego nadzór - org. nadzoru ma prawo władczo wkraczać w sferę działania nadzorczej jednostki ik. ograniczonej komp. o. s. n. - władcze wkroczenie org. sprawującego nadzór w sferę działania przedś. jest możliwe tylko w sprawach określonych konkretnym przepisem prawnym i przy zastosowaniu odpowiednich środków i form prawnych. Nadzór obejmuje: ipodstawę prawną, określającą zakres przedm. i podm. nadzoru oraz jego zakres i środki itreść oraz podmioty stosunku nadzoru iodpowiedzialność iformy sprawowania n. iprocedurę realizacji n. iśrodki ochrony prawnej wobec decyzji nadzorczych.
9. Formy oddziaływania państwa na gospodarkę.
iDziałania organizatorskie państwa w gospodarce. Formowanie lub utrzymanie dla danego typu gospodarki struktury przesiębiorców. Przeprowadzenie ewidencji i rejestracji. iDziałania koordynacyjne państwa w gospodarce. Stworzenie systemu przepisów prawnych odnoszących się do podmiotu gospodarczego. iDziałania reglamentacyjne państwa w gospodarce. Reglamentacja cen. iDziałania ekonomiczno- finansowe. Stymulacja długami i obciążeniami nałożonymi na podmioty gospodarcze ( podatki: państwowe i samorządowe). iDziałania nadzorcze państwa. Nadzór- forma powiązań stosunków prawnych między podmiotami połączonymi ze sobą zależnościami strukturalnymi i funkcjonalnymi w układzie stosunków zdecentralizowanych. Jest jedną z funkcji kierowniczych, funkcją władczą o charakterze korygującym, realizowany w formie indywidualnych aktów adm. iDziałania kontrolne państwa. Kontrola- konfrontacja wyznaczonego stanu z jego wykonaniem, powołane specjalne organy w celu kontroli: NIK, Urząd Skarbowy, sanepid, policja, banki. iDziałania ochronne państwa. Przeciwdziałanie nieuczciwej konkurencji, praktykom monopolistycznym, sądownictwo gospodarcze, gwarancja państwa na tworzenie związków zawodowych, konsumenckich, samorządu gospodarczego.
10. Rada Ministrów jako organ administracji gospodarczej.
Przepisy prawne normujące organizację i tryb pracy RM - K. '97, i w ust. z 8.VIII.'96r. o org. i trybie pracy RM oraz zakresie działania ministrów, Regulamin pracy RM z '98r. RM sprawuje najważniejszą rolę w dziedzinie gospodarki. Funkcje RM: bsprawy polityki państwa nie zastrzeżone dla innych org. państwowych i sam. ter. bzapewnienie wykonania ustaw bopracowuje i zgłasza Sejmowi projekty ustaw niezbędne z punktu widzenia realizacji zadań państwa wobec gosp. bkierowanie, koordynowanie i kontrolowanie prac org. adm. rządowej . Organy pomocnicze i opiniodawcze RM: iKomitet Ekonomiczny iK. Społeczny iK. Spraw Obronnych iK. ds. Polityki Regionalnej i Zrównoważonego Rozwoju. rK. Ekonomiczny RM ma podst. znaczenie w sprawach makroekonomicznych. Zakres jego działania to sprawy projektów aktów normatywnych i programów, analiz i sprawozdań z polityki gosp. państwa: bplanowanie i realizacja dochodów i wydatków budżetu państwa brozwój: gospodarczy, rynku finansowego, infrastruktury technicznej gosp.bwspółpraca gosp. bprzestrzenne zagospodarowanie kraju bprognozy koniunktury gosp. rPrzy prezesie RM ciała o charakterze naukowym: iRada Legislacyjna (opiniowanie projektów aktów normatywnych)iR. Strategii Społeczno Gospodarczej (wypracowanie opinii w zagadnieniach polityki gosp. i społecznej). Ministerstwo: bminister bsekretarz stanu bpodsekretarz stanu.
11. Minister gospodarki jako organ administracji gospodarczej.
Min. gosp. powstało na podstawie reformy Centrum Administracyjnego. Utworzone na mocy ustawy z 21.VI.1996r. "o urzędzie ministra gospodarki". Zastąpiło: iMinisterstwo Przemysłu i Handlu iM. Współpracy Gospodarczej z Zagranicą iPrezesa Centralnego Urzędu Planowania Kompetencje ministra gosp.: 4gospodarka 4gosp. przestrzenna 4rozwój regionalny W zakresie gospodarki minister zajmuje się: iwspółpracą gosp. z zagranicą ienergetyką icertyfikacjami isprawami dotyczącymi własności przemysłowych idziałalnością gosp. wykonywaną w imieniu Skarbu P. iwspółpracą z organami Samorządu Gosp. W zakresie gosp. przestrzennej minister zajmuje się: izagospodarowaniem przestrzennym iwspieraniem mieszkalnictwa igosp. nieruchomościami ipolityką miejską w zakresie nie należącym do samorządu terytorialnego irządowymi programami rozwoju infrastruktury komunalnej iogródkami działkowymi W zakresie rozwoju regionalnego minister zajmuje się: iwspółpracą z jednostkami organizacyjnymi zrzeszającymi organy sam. ter. w zakresie spraw społeczno-gospodarczych kraju (ze związkami gmin, miast, powiatów) iwspółpracą z jednostkami sam. ter. w zakresie rozwoju kraju iopracowanie projektów krajowej strategii rozwoju regionalnego izawieranie kontraktów regionalnych (np. Kontrakt dla Warszawy - budowa metra, Kontrakt dla Śląska)
12. Minister Skarbu Państwa jako organ administracji gospodarczej.
Ministerstwo Skarbu Państwa - utworzone na mocy ustawy z 8.VIII.1996r. "O zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa". Skarb Państwa - ma osobowość prawną i reprezentuje w sprawach gosp. R.P. Minister S.P. zastąpił: imin. przemysłu i handlu im. przekształceń własnościowych im. współpracy gosp. z zagranicą im. spraw wewnętrznych iSzefa Urzędu Rady Ministrów iCentralnego Urzędu Planowania iGosp. Przestrzennej w budownictwie Główne zadania ministra S.P.: 4Przygotowywanie i przedkładanie RM oraz z jej upoważnienia Sejmowi corocznych sprawozdań o stanie mienia S.P. oraz o skutkach prywatyzacji. 4Prowadzenie zbiorczej ewidencji majątku S.P. 4Prowadzenie ewidencji podmiotów, którym przysługuje wykonywanie uprawnień wynikających z praw majątkowych z praw majątkowych S.P.: iw zakresie praw z akcji i udziałów należących do S.P. iw stosunku do mienia pozostałego po likwidacji państwowych jednostek organizacyjnych lub przypadających S.P. w wyniku likwidacji sp. prawa handlowego z jego udziału (W wyniku komercjalizacji powstają jednoosobowe spółki S.P.) 4Składanie oświadczeń woli w imieniu S.P. o utworzeniu sp. prawa handlowego lub o przystąpieniu do takiej sp., o utworzeniu fundacji bądź innej osoby prawnej. 4Kontrola wykonywania przez inne organy adm. państwowej oraz państwowe osoby prawne zadań w zakresie przekształceń własnościowych.
13. Rządowe Centrum Studiów Strategicznych i jego rola w gospodarce narodowej.
RCSS - państwowa jednostka organizacyjna, prowadzi prace służące RM i Prezesowi RM do programowania strategicznego, prognozowania rozwoju gosp. i społecznego oraz zagospodarowania przestrzennego kraju. RCSS powstało w miejsce Centralnego Urzędu Planowania. Zadania RCSS: 4przygotowywanie i przedstawianie RM: iprognoz i długookresowych, programów rozwoju gosp. i społ. ikoncepcji i programów polityki zagospodarowania przestrzennego kraju i polityki regionalnej iocen międzynarodowych uwarunkowań sytuacji kraju i długofalowych koncepcji polityki zagranicznej iocen funkcjonalności struktur państwa i propozycji ich przekształceń 4analizowanie zgodności treści i przebiegu realizacji programów krótkookresowych oraz średniookresowych ze strategicznymi programami długookresowymi i informowanie RM o stwierdzeniu braku ich zgodności 4analizowanie stanu gosp. z punktu widzenia realizacji programów strategicznych oraz regionalnych i informowanie RM o stwierdzonych zagrożeniach 4przygotowywanie analiz, prognoz i programów zleconych przez RM i Prezesa RM 4wykonywanie zadań z zakresu obronności i bezpieczeństwa państwa, stosownie do kompetencji ustalonych w odrębnych przepisach. rRCSS współdzia...
protur