krzysztof-obloj-strategia-organizacji.pdf

(1045 KB) Pobierz
Strategia organizacji
Strategia organizacji
w poszukiwaniu trwałej przewagi konkurencyjnej
Krzysztof Obłój
Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne. Warszawa 2001
Cytuję wybrane fragmenty. Niektóre z nich będą wybiegały nieco poza główną tematykę książki.
Anonimus
Krzysztof Obłój jest profesorem Uniwersytetu Warszawskiego, Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania oraz
wykładowcą w renomowanych szkołach biznesu, m.in. University of Illinois, norweskiej Bodo Graduate School of
Management, francuskiej École Nationale de Ponts et Chaussées. Jest znanym doradcą polskich i międzynarodowych
przedsiębiorstw w dziedzinie strategii, struktury i kultury organizacyjnej. Jego książki i artykuły są publikowane w
USA i Europie (m.in. Management Systems, 1993; Winning: Continuous Improvement Theory on High-Performance
Organizations, 1995; Managing Across Cultures, 1996), a ostatnia książka Strategia sukcesu firmy, wydana przez
PWE, stała się bestsellerem na polskim rynku. Strategia organizacji stanowi nowatorskie ujęcie problematyki
strategicznych wyborów, integrując dorobek praktyki i wielu dyscyplin naukowych. Autor dokonał przeglądu głównych
koncepcji strategii organizacji, przedstawił metody strategicznej diagnozy otoczenia i samej firmy oraz omówił procedury
budowy i wdrożenia strategii w warunkach, w jakich działają firmy światowe i polskie. Książka jest obowiązkową
lekturą i przewodnikiem zarówno dla menedżerów i doradców, jak i dla wyższych lat studiów zarządzania i ekonomii.
Książkę dedykuję mojemu wieloletniemu mentorowi
Andrzejowi K. Koźmińskiemu
Spis treści
OD AUTORA .............................................................................................................................................................5
CZĘŚĆ I SZKOŁY STRATEGII ...............................................................................................................................7
R OZDZIAŁ 1 R OLA STRATEGII ORGANIZACYJNEJ ............................................................................................................................... 7
Wprowadzenie ........................................................................................................................................................................................... 7
Wizja firmy ............................................................................................................................................................................................... 7
Rynki i produkty....................................................................................................................................................................................... 8
Model działania firmy ............................................................................................................................................................................... 9
Kontekst budowy strategii......................................................................................................................................................................... 10
Pytania i spory......................................................................................................................................................................................... 12
R OZDZIAŁ 2 S TRATEGIA : SZKOŁA PLANISTYCZNA ........................................................................................................................... 15
Główne przesłanki szkoły planistycznej .................................................................................................................................................. 15
Planowanie w praktyce: doświadczenia General Electric i Emerson Electric 5 .......................................................................................... 17
Szkoła planistyczna: krytyka i ocena ...................................................................................................................................................... 19
Poziom 1: cechy procesu planowania, które osłabiają jego praktyczną skuteczność.................................................................................... 19
Poziom 2: immanentne ograniczenia planowania jako procesu budowy strategii firmy............................................................................... 21
R OZDZIAŁ 3 S TRATEGIA : SZKOŁA EWOLUCYJNA ............................................................................................................................. 25
Główne przesłanki szkoły ewolucyjnej..................................................................................................................................................... 25
Strategia ewolucyjna w praktyce: przypadek Hondy na rynku amerykańskim.......................................................................................... 26
Szkoła ewolucyjna: krytyka i ocena ......................................................................................................................................................... 28
R OZDZIAŁ 4 S TRATEGIA : SZKOŁA POZYCYJNA ................................................................................................................................. 32
Główne przesłanki szkoły pozycyjnej ...................................................................................................................................................... 32
Szkoła pozycyjna w praktyce: przypadek Ambry S.A. ........................................................................................................................... 34
Szkoła pozycyjna: krytyka i ocena ......................................................................................................................................................... 35
R OZDZIAŁ 5 S TRATEGIA : SZKOŁA ZASOBÓW , UMIEJĘTNOŚCI I UCZENIA SIĘ ............................................................................. 37
Główne przesłanki szkoły zasobów......................................................................................................................................................... 37
Szkoła zasobów w praktyce: przypadek „Gazety Wyborczej” ................................................................................................................. 39
Szkoła zasobów: krytyka i ocena ............................................................................................................................................................ 40
CZĘŚĆ II STRATEGICZNA DIAGNOZA OTOCZENIA ORGANIZACJI.........................................................42
Wprowadzenie ......................................................................................................................................................................................... 42
R OZDZIAŁ 6 A NALIZA ŚRODOWISKA FIRMY ...................................................................................................................................... 43
Otoczenie dalsze i bliższe......................................................................................................................................................................... 43
Segmentacja otoczenia .............................................................................................................................................................................. 43
Analiza strategicznych kibiców organizacji .............................................................................................................................................. 44
Analiza szans i zagrożeń ........................................................................................................................................................................ 46
Podsumowanie ......................................................................................................................................................................................... 46
R OZDZIAŁ 7 M ODEL ANALIZY KORELACJI W BRANŻY ..................................................................................................................... 48
Wprowadzenie ......................................................................................................................................................................................... 48
Bariery wejścia ......................................................................................................................................................................................... 48
Siły nacisku dostawców i odbiorców ......................................................................................................................................................... 49
Zagrożenie ze strony substytutów.............................................................................................................................................................. 49
Intensywność rywalizacji w ramach branży ............................................................................................................................................... 49
Przykład uproszczonej analizy strategicznej: globalna branża farmaceutyczna 5 ........................................................................................ 49
Bariery wejścia. ........................................................................................................................................................................................ 50
Siła nacisku dostawców. (...).................................................................................................................................................................... 50
Siła nacisku odbiorców. (...) ................................................................................................................................................................... 50
Zagrożenie ze strony substytutów. (...) ...................................................................................................................................................... 50
Rywalizacja w ramach branży. (...).......................................................................................................................................................... 51
Ocena modelu analizy branży Portera...................................................................................................................................................... 51
R OZDZIAŁ 8 A NALIZA GRUP STRATEGICZNYCH ............................................................................................................................... 52
Pytania analizy sektorowej....................................................................................................................................................................... 52
Grupy strategiczne ................................................................................................................................................................................... 52
Grupy strategiczne w sektorze producentów kamienia naturalnego w Polsce:............................................................................................. 53
analiza teoretyczna................................................................................................................................................................................... 53
Grupy strategiczne w światowym sektorze producentów zegarków: analiza empiryczna............................................................................. 53
Grupy strategiczne: przyczyny powstawania i dynamika zmian................................................................................................................ 53
Znaczenie analityczne grup strategicznych ................................................................................................................................................ 53
Podsumowanie ......................................................................................................................................................................................... 53
CZĘŚĆ III STRATEGICZNA DIAGNOZA ORGANIZACJI ................................................................................55
Strona | 2
Wprowadzenie ......................................................................................................................................................................................... 55
R OZDZIAŁ 9 A NALIZA SIŁ I SŁABOŚCI FIRMY : BUDOWANIE PROFILU KONKURENCYJNEGO .................................................... 56
Analiza SWOT ..................................................................................................................................................................................... 56
Analiza TOWS/SWOT...................................................................................................................................................................... 58
Przykład analizy TOWS/SWOT dla instytutu badań rynku i opinii społecznej................................................................................... 59
Tabelaryczna analiza zależności .............................................................................................................................................................. 60
Interpretacja uzyskanych wyników ........................................................................................................................................................... 60
R OZDZIAŁ 10 F IRMA JAKO SYSTEM DZIAŁAŃ : ANALIZA AKTYWNOŚCI I PROCESÓW ................................................................. 61
Budowanie przewagi przez tworzenie wartości dodanej ............................................................................................................................. 61
System działań i krytyczne aktywności: procesowe podejście do analizy strategicznej ................................................................................. 62
Mapa powiązań....................................................................................................................................................................................... 63
R OZDZIAŁ 11 A NALIZA STRATEGICZNYCH ZASOBÓW FIRMY ........................................................................................................ 65
Wprowadzenie ......................................................................................................................................................................................... 65
Zasoby strategiczne .................................................................................................................................................................................. 65
Tworzywo zasobów strategicznych ............................................................................................................................................................ 65
Normy, wartości i wiedza pracowników ................................................................................................................................................... 66
Marki produktów.................................................................................................................................................................................... 66
Reputacja firmy........................................................................................................................................................................................ 66
CZĘŚĆ IV TWORZENIE STRATEGII FIRMY.....................................................................................................68
Wprowadzenie ......................................................................................................................................................................................... 68
Strategia jest sztuką podejmowania wyborów w warunkach ograniczeń, presji i szans. ............................................................................. 68
Strategia jest sztuką interpretacji oraz znajdowania sensu........................................................................................................................ 69
i znaczenia zdarzeń w otoczeniu samej organizacji. .................................................................................................................................. 69
R OZDZIAŁ 12 M ISJA FIRMY ................................................................................................................................................................... 70
Czy warto formułować misję firmy?.......................................................................................................................................................... 70
Budowanie misji firmy.............................................................................................................................................................................. 70
Problemy z formułowaniem misji ............................................................................................................................................................. 71
R OZDZIAŁ 13 D OMENA : WYBORY RYNKÓW I PRODUKTÓW ........................................................................................................... 72
Kluczowe kryteria wyboru domeny............................................................................................................................................................ 72
Perspektywa misji .................................................................................................................................................................................... 72
Konkurenci i klienci: wzorce bazowych strategii........................................................................................................................................ 74
Wzorzec 1: cena i jakość.......................................................................................................................................................................... 74
Wzorzec 2: atak i unik........................................................................................................................................................................... 76
Wzorzec 3: gdzie i jak konkurować ........................................................................................................................................................ 77
Wzorzec 4: spójne i niespójne strategie .................................................................................................................................................... 78
Wzorzec 5: liderzy rynku ....................................................................................................................................................................... 80
Wzorzec 6: strategie lateralne i liniowe ................................................................................................................................................... 81
Podsumowanie ......................................................................................................................................................................................... 82
R OZDZIAŁ 14 M ETODY PORTFELOWE ................................................................................................................................................ 84
Wprowadzenie ......................................................................................................................................................................................... 84
Macierz Boston Consulting Group........................................................................................................................................................... 84
Macierz General Electric ......................................................................................................................................................................... 85
Macierz Arthura D. Little’a................................................................................................................................................................... 86
Macierz Marakon Associates .................................................................................................................................................................. 87
Podsumowanie ......................................................................................................................................................................................... 88
CZĘŚĆ V ARCHITEKTURA ORGANIZACJI ......................................................................................................90
Wprowadzenie ......................................................................................................................................................................................... 90
R OZDZIAŁ 15. K ONFIGURACJA TECHNICZNO - EKONOMICZNA ..................................................................................................... 93
Dominujące konfiguracje .......................................................................................................................................................................... 93
Doskonalenie konfiguracji techniczno-ekonomicznej ................................................................................................................................. 95
R OZDZIAŁ 16 K ONFIGURACJA SPOŁECZNA ....................................................................................................................................... 96
Pracownicy jako źródło problemów i rozwiązań ....................................................................................................................................... 96
Zmiana konfiguracji społecznej firmy: studium Johnsonville Sausage Co. ................................................................................................ 96
Przestrzeń wyborów: od konfiguracji typu „klan” do konfiguracji typu „rynek”..................................................................................... 97
Konfiguracja inteligentnej, produktywnej społeczności................................................................................................................................ 99
Rozwój i wykorzystanie kapitału intelektualnego pracowników ............................................................................................................. 100
Budowa poczucia przynależności i lojalności ........................................................................................................................................... 102
Etap 1: Analiza potrzeb, czyli zdecydowanie się na typ ludzi, których nam naprawdę trzeba............................................................... 104
Etap 2: Staranna selekcja pracowników............................................................................................................................................... 104
Etap 3: Uczenie pracowników pokory. ................................................................................................................................................. 104
Etap 4: Chrzest bojowy nowych pracowników....................................................................................................................................... 104
Etap 5: Spójmy system kontroli i wynagradzania. ................................................................................................................................ 105
Strona | 3
Etap 6: Folklor organizacyjny.............................................................................................................................................................. 105
Etap 7: Budowa ról organizacyjnych – wzorców dla nowych pracowników. ........................................................................................... 105
Poczucie niezależności i własnej wartości pracowników........................................................................................................................... 105
R OZDZIAŁ 17 K ONFIGURACJA ORGANIZACYJNA ............................................................................................................................ 106
Strategia i struktura .............................................................................................................................................................................. 106
Specjalizacja, centralizacja i koordynacja: strategiczne wybory w tworzeniu struktury organizacyjnej ...................................................... 106
Struktura funkcjonalna ......................................................................................................................................................................... 106
Struktura dywizjonalna ......................................................................................................................................................................... 108
Struktura procesowa .............................................................................................................................................................................. 109
Strona | 4
9544946.001.png
Od Autora
Studia nad strategią firmy są poszukiwaniem odpowiedzi na fundamentalne z punktu widzenia
menedżerów pytania o przyczyny i uwarunkowania sukcesów i porażek organizacyjnych. Dlaczego w
ramach tej samej branży jedne firmy są zyskowne i rozwijają się, a inne upadają? Jak firma powinna
działać, aby zająć i utrzymać pozycję lidera w warunkach silnych presji konkurencyjnych? W jaki sposób
budować strategię i dopasowywać do niej architekturę struktury i procedur organizacyjnych? Jak
kwestionować, zmieniać i ulepszać dotychczasową strategię, nawet gdy jest skuteczna i pozornie nie
wymaga zmian? Pytania te stanowiły punkt wyjścia do studiów i badań, w których starałem się
zintegrować istotny z punktu widzenia strategii firmy dorobek praktyki, teorii organizacji i zarządzania,
ekonomii i socjologii.
Trzy wątki rozważań przewijają się stale przez tekst książki. Pierwszy to ewolucja pojęcia strategii i
powstanie nowych teorii przewagi konkurencyjnej. W miarę rozwoju teorii oraz kumulacji doświadczeń
praktycznych powstają nowe koncepcje skutecznych strategii. W ogromnej dynamice rozwoju koncepcji
teoretycznych nie ma nic złego ani nienormalnego. Wprost przeciwnie - warto docenić bogactwo
intelektualne, które oferuje ewolucja teorii strategii firmy oraz źródeł przewagi konkurencyjnej, bowiem
każda z koncepcji ma istotne implikacje teoretyczne i konsekwencje praktyczne.
Drugim wątkiem jest problem strategicznych wyborów. Strategia oznacza, że firma decyduje się
skoncentrować najcenniejsze zasoby, uwagę i wysiłek swoich uczestników na wybranym kierunku
działania, mając ograniczoną wiedzę o możliwych uwarunkowaniach i konsekwencjach. Oznacza to
szansę wysokich wygranych, ale także ryzyko i koszty utraconych możliwości. Strategiczną
odpowiedzialnością naczelnej kadry kierowniczej jest i będzie świadome podejmowanie wyborów
wymagających intuicji, odwagi oraz przetworzenia ogromnej puli informacji. Dlatego w procesie
budowy strategii niezbędne jest inteligentne i zdyscyplinowane stosowanie technik analizy otoczenia i
organizacji, które zmniejszają niepewność w procesie podejmowania decyzji.
Trzeci wątek rozważań dotyczy technologii budowy i wdrożenia strategii . W codziennej praktyce
zarządzania firmą kadra kierownicza musi strategię zarówno stworzyć, jak i wdrożyć. Nie jest to zadanie
proste, trwa często latami, wymaga wykorzystania arsenału metod i technik organizacyjnych,
dopasowania struktury, procedur, kultury organizacyjnej. Często wdrożenie strategii wymusza
wprowadzenie dramatycznych zmian w firmie, a zawsze - żelaznej konsekwencji i cierpliwości. Dlatego
duża część tej książki jest poświęcona skrzynce narzędziowej procesu wdrożenia - technikom analizy,
wyborów i programom zmian architektury organizacji.
Integrując te wątki, miałem ambicję napisania książki, która jednocześnie będzie użyteczna dla
studentów, pragnących poszerzyć swoją wiedzę, i dla menedżerów, pragnących rozwijać konkretne
problemy swoich firm. Dlatego starałem się przedstawić zarówno teorię strategii, przykłady rozwiązań,
jak i konkretne metody i techniki postępowania.
Krytyka, pomoc i współpraca badawcza wielu osób wzbogaciły moją wiedzę na temat strategii firmy i
pomogły mi w zgromadzeniu materiału teoretycznego i empirycznego. Duże znaczenie miały dla mnie
lata współpracy z nieżyjącym już profesorem Jerzym Gościńskim, od którego wiele się nauczyłem.
Chciałbym podziękować swoim kolegom i współpracownikom, z którymi studiowałem teorię i
praktykę strategii: dr Grażynie Aniszewskiej, dr. Witoldowi Bieleckiemu, mgr. Dariuszowi
Chełmińskiemu, mgr. Aleksandrowi Chrostowskiemu, prof. Donowi Cushmanowi, dr. Jerzemu
Czarneckiemu, mgr. Arturowi Czynczykowi, dr. Mieczysławowi Grudzińskiemu, prof. Patowi Joyntowi,
mgr. Oktawianowi Koczubie, prof. Monice Kosterze, prof. Andrzejowi K. Koźmińskiemu, dr. Piotrowi
Szczepankowskiemu, prof. Howardowi Thomasowi. Szczególne podziękowania kieruję do dr. Roberta
Rządcy, z którym od lat wspólnie prowadzę konsulting i zajęcia z doradztwa organizacyjnego w ramach
programów Executive MBA w Międzynarodowym Centrum Zarządzania i w Międzynarodowej Szkole
Zarządzania. Ich efektem jest ogromny materiał empiryczny i analityczny z zakresu strategii, procesów
Strona | 5
9544946.002.png

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika:

Zgłoś jeśli naruszono regulamin