11-Szczepienia ochronne.rtf
(
46 KB
)
Pobierz
Szczepienia ochronne
Szczepienia ochronne (obowiązkowe), jak i szczepienia zalecane (nieobowiązkowe), oparte są na poznanych mechanizmach przeciwzakaźnej odporności organizmu człowieka. Najnowsze badania immunologiczne nie zmieniły zasad stosowania szczepionek lub ściślej — antygenów powodujących syntezę swoistych przeciwciał i wzmacniających odporność komórkową.
Szczepienie ochronne polega na sztucznym wprowadzeniu określonych antygenów w postaci szczepionki do organizmu, w celu uodpornienia go na naturalne zakażenie drobnoustrojem chorobotwórczym lub niekiedy — kilkoma drobnoustrojami.
Szczepionki wprowadzane są najczęściej do organizmu drogą pozajelitową (zastrzyk), rzadziej podawane są doustnie, jak np. przeciw poliomyelitis, jeszcze rzadziej — metodą rozpylania donosowego
Zależnie od sposobu przygotowania antygenu:
n
żywe (naturalne szczepy, rzadko stosowane),
n
żywe — atenuowane, niepatogenne, np. BCG, poliowirusy szczepionkowe,
n
zabite — pełnokomórkowe, względnie zabite wiriony,
Zależnie od sposobu przygotowania antygenu:
n
anatoksyny (otrzymywane z toksyn) — błonicza i tężcowa,
n
frakcje antygenowe, izolowane z komórek na drodze chemicznej,
n
otrzymywane na drodze inżynierii genetycznej (czyste, swoiste białka lub glikoproteidy), np. szczepionka przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typ B.
Zależnie od pochodzenia szczepu:
n
autoszczepionki,
n
heteroszczepionki
Zależnie od drobnoustroju:
n
bakteryjne,
n
wirusowe,
n
mieszane.
Zależnie od zakresu działania uodparniającego:
n
swoiste (skierowane przeciw określonemu zarazkowi, toksynie),
n
nieswoiste (skierowane przeciw różnym drobnoustrojom).
Zależnie od stanu fizykochemicznego:
n
płynne (zawiesina komórek, wirionów, roztwór a
ntygenu),
n
stałe (liofilizowane lub wysuszone).
Zależnie od zawartości:
n
monowalentne, zawierające jeden antygen,
n
poliwalentne, zawierające kilka antygenów,
n
kombinowane, zawierające anatoksyny i zabite komórki, np. DiTePer.
Podział szczepień ochronnych
n
Szczepienia obowiązkowe( według obowiązującego kalendarza szczepień)
n
Szczepienia zalecane przez Głównego Inspektora Sanitarnego, np. dla wyjeżdżających za granicę.
Podział szczepień ochronnych
Szczepienia nieobowiązkowe:
n
ze wska
zań lekarskich, np. przeciw wirusowi opryszczki,
n
na życzenie zainteresowanych, np. przeciw grypie u personelu medyczni
Kalendarz szczepień
n
O rodzaju i zasięgu szczepień decydują wyniki analizy sytuacji epidemiologicznej w kraju, spostrzegane sezonowe lub lokalne zwyżki zapadalności, przewidywane narażenie określonych grup osób na zakażenie, a także realna możliwość przywleczenia niektórych (wysoko zakaźnych) chorób do kraju
Kalendarz szczepień
n
Po analizie wszystkich parametrów, Główny Inspektor Sanitarny ustala (na każdy rok) program szczepień, zwany v kalendarzem szczepień obowiązkowych. Podana jest w nim ilość, kolejność i jakość szczepień. Za uchylanie się lub niepoddawanie przez rodziców dzieci tym szczepieniom, mogą oni ponieść kary administ
racyjne.
Kalendarz szczepień
n
Poza kalendarzem szczepień, o wprowadzeniu niektórych szczepień lokalnych, np przeciw durowi brzusznemu, przeciw tężcowi, przeciw hepadnawirusowi nr l, mogą decydować wojewódzcy inspektorzy sanitarni.
Kalendarz szczepień
n
W razie sytuacji nadzwyczajnych, jak powódź, pojawienie się nowej odmiany zarazka, obowiązek poddania się szczepieniom może być rozszerzony na całą lub określoną część populacji, która znajduje się w strefie zagrożenia epidemicznego.
Organizacja szczepi
eń
n
Na terenie kraju obrotem szczepionek zajmują się wojewódzkie stacje sanitarno-epidemiologiczne (zamówienie, odbiór, transport, przechowywanie i rozprowadzanie). Ze stacji wojewódzkich szczepionki są pobierane przez stacje terenowe, k lorę rozprowadzają je do punktów szczepień.
n
W Polsce szczepienia obowiązkowe są bezpłatne.
Organizacja szczepień
n
Szczepienia realizowane są w zakładach opieki zdrowotnej oraz zakładach nauczania i wychowania. Wyznaczeni pracownicy odpowiedzialni są za wezwanie we właściwych terminach oraz szczepienie odpowiednich osób (dzieci) i po uprzednim wykluczeniu przeciwwskazań na podstawie badania lekarskiego.
Organizacja szczepień
n
W placówkach tych powinno być osobne pomieszczenie, zwane punktem szczepień, gdzie zależnie od przewidywanej liczby szczepionych pracuje jedna lub kilka pielęgniarek przeszkolonych w zakresie wszystkich rodzajów szczepień. Punkt jest czynny tylko podczas pracy lekarza (konieczne badanie lekarskie przed szczepieniem).
Organizacja szczepień
n
Niektóre szczepienia wykonywane są poza punktem szczepień, np. szczepi enia BCG wykonywane są na oddziałach położniczo-noworodkowych, szczepienia i doszczepienia przeciwko tężcowi wykonywane są w poradniach chirurgicznych, chirurgicznych izbach przyjęć, a
mbulatoriach chirurgicznych pogotowia ratunkowego.
Organizacja szczepień
n
Przeciwko żółtej gorączce prowadzone są szczepienia w wojewódzkich stacjach sanitarno-epidemiologicznych w Warszawie i Katowicach oraz w stacji w Gdyni i w portowych stacjach sanitarno-epidemiologicznych w Gdańsku, Świnoujściu i Szczecinie.
Organizacja szczepień
n
W razie konieczności punkty szczepień można organizować w zakładach pracy, w szkołach, w domach prywatnych oraz w specjalnych samochodach, jako tzw. ruchome punkty szczepień.
Program Szczepień Ochronnych (PSO) składa się z następujących części:
n
Kalendarz szczepień
¨
Szczepienia dzieci i młodzieży według wieku
¨
Szczepienia osób n
arażonych w sposób szczególny na zakażenie
n
Szczepienia zalecane
¨
Finansowane ze środków znajdujących się w budżecie Ministra Zdrowia
¨
Nie finansowane ze środków znajdujących się w budżecie Ministra Zdrowia
•
KALENDARZ SZCZEPIEŃ
(część A i B)
I. B. SZCZEPIENIA OSÓB NARAŻONYCH W SPOSÓB SZCZEGÓLNY NA ZAKAŻENIE
Organizacja szczepień
n
Przeprowadzanie szczepień dzieci w wieku szkolnym na jesieni, tj. u rozpoczynających naukę jest uzasadnione względami merytorycznymi:
¨
wyprzedza sezonową zwyżkę zachorowań (styczeń - maj następnego roku kalendarzowego),
¨
chroni dzieci w nowym środowisku przed zakażeniami kontaktowymi,
¨
dopiero na jesieni większość dzieci urodzonych w tym samym roku osiąga wiek wskazany w programie szczepień ochronnych.
ODSTĘPY MIĘDZY SZCZEPIENIAMI
Zasady przechowywania szczepionek
n
Wszystkie szczepionki powinny być przechowywane w lodówce w temp. 4-10°C. Wyższa temperatura niekorzystnie wpływa na aktywność niektórych szczepionek zabitych i anatoksycznych.
n
Zamrożenie tych szczepionek powoduje pozbawienie ich mocy antygenowej i powoduje jej skłaczenie.
n
Każda szczepionka ma określony termin ważności, który powinnien być ściśle kontrolowany
Sprzęt i zestawy szczepień
n
W punkcie szczepień powinny być oddzielne zestawy do każdego rodzaju wykonywanych szczepień: np. zestaw do szczepienia Di-Te-Per, itd. Podczas szczepienia dzieci powinien być zawsze przygotowany zestaw przeciwwstrząsowy.
Zadania personelu punktu szczepień
n
Lekarz, któremu podlega punkt
szczepień, odpowiedzialny jest za przeprowadzenie szczepień. Do jego zadań należy: badanie osób przed szczepieniem, ocena odczynów i powikłań poszczepiennych, ogólna ocena pracy punktu szczepień.
Zadania personelu punktu szczepień
n
Pielęgniarka pracująca w punkcie szczepień odpowiedzialna jest za: terminowe wzywanie dzieci do punktu szczepień, wykonanie zabiegów, prowadzenie dokumentacji, zaopatrzenie punktu w sprzęt i szczepionki, dbałość o prawidłowe przechowywanie szczepionek oraz sprzętu jednorazowego użytku do wykonywania szczepień.
Dokumentacja szczepień
n
Każda placówka prowadząca szczepienia powinna posiadać materiały na temat szczepień, jak: aktualny kalendarz szczepień ochronnych, instrukcje i bieżące zalecenia dotyczące szczepień.
n
Każdy wykonywany zabieg odnotowuje się w dwu dokumentach: indywidualnym szczepionego dziecka i własnej dokumentacji placówki szczepiącej.
n
Jedynym obowiązującym dokumentem indywidualnym jest Książeczka Zdrowia Dziecka, przeznaczona dla wszystkich dzieci od urodzenia do ukończenia 18 roku życia
Najczęstsze powikłania szczepień
W organizacji szczepień:
n
nieodpowiednie planowanie szczepień i brak współpracy pomiędzy jednostkami służby zdrowia odpowiedzialnymi za ich realizację,
n
brak zrozumienia celowości szczepień u osób szczepionych,
n
nieprzestrzeganie kalendarza szczepień przez pracowników służby zdrów i, i
n
nieprawidłowy układ kartotek i nieczytelne wpisy w kartach szczepień o wykonaniu szczepień:
Najczęstsze powikłania szczepień
n
nieprawidłowe przechowywanie szczepionki i nieprzestrzeganie terminów ważności,
n
niewłaściwe dawkowanie szczepionki,
n
nieużywanie sprzętu jednorazowego użytku,
n
brak badań lekarskich przed szczepieniem,
n
nieprzestrzeganie przeciwwskazań do szczepień,
n
nieprawidłowa droga podania szczepionki.
Odczyny poszczepienne
Odczyny miejscowe: zaczerwienienie, obrzęk, naciek, bolesność w miejscu wstrzyknięcia, powiększenie okolicznych węzłów chłonnych, mogą wystąpić jaku reakcje typu wczesnego, od 2 do 8 godz
in po szczepieniu
Odczyny poszczepienne
n
Największe odczyny występują po szczepieniach zawierających żywe drobnoustroje, najmniejsze po anatoksynach. Przyczyną pojawienia się odczynu może być namnażanie się drobnoustrojów w miejscu podania lub uczulenie na białko i składniki szczepionki.
Odczyny poszczepienne
n
Odczyny ogólne występują rzadziej niż miejscowe, polegają na niewielkim wzroście temperatury lub wysokiej gorączce, złym samopoczuciu, bólach głowy i mięśni; może objawiać się świąd, obrzęk powiek, wysypki uczuleniowe, poroń i objawy chorobowe. .
Powikłania poszczepienne
spowodowane niewłaściwym szczepieniem:
n
reakcje alergiczne, do wstrząsu anafilaktycznego włącznie, oraz nasilone odczyny miejscowe i ogólne,
n
zakażenia bakteryjne w miejscu szczepienia albo przeniesienie wirusa zapalenia wątroby typu B lub C.
Powikłania poszczepienne
Powikłania spowodowane patologiczną reakcją ustroju na szczepie nią prowadzone prawidłowo:
n
pokrzywka atopowa,
n
astma atopowa,
n
wstrząs anafilaktyczny,
n
poszczepienne zapalenie mózgu lub rdzenia .
Powikłania poszczepienne
n
drgawki lub encefalopatia,
n
zapalenie mięśnia serca,
n
zapalenie stawów i kości,
...
Plik z chomika:
kasiula264
Inne pliki z tego folderu:
01-Epidemiologia.ppt
(180 KB)
01-Epidemiologia.rtf
(70 KB)
02-metody pomiaru zdrowia.ppt
(1030 KB)
02-metody pomiaru zdrowia.rtf
(56 KB)
04-Epidemiologia chorób zakaźnych.ppt
(2562 KB)
Inne foldery tego chomika:
PLANY
TESTY
ZALICZENIE 1
ZALICZENIE 2
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin