zaburzenia autystyczne - pisula.doc

ZABURZENIA AUTYSTYCZNE – PISULA

è Klasyfikacja autyzmu w DSM i ICD.

Rys historyczny:

1967 – ICD – autyzm wczesnodziecięcy = nietypowa odmiana schizofrenii = psychoza

1980 – DSM-III – głębokie zaburzenie rozwoju = autyzm i związane z nim zaburzenia

            =/= psychoza à do dzisiaj

# kryteria diagnostyczne w DSM i ICD są dość zbliżone;

# narzędzia stosowane do diagnozowania autyzmu = CARS i ABC ale: nie wystarczające do przeprowadzenia kompletnej diagnozy
# wątpliwości budzi określenie granic „czystego autyzmu” (core autism) – zazwyczaj przyjmuje się że wyst. u os. najbardziej podobnych do opisanych przez Kannera (czyli: jednostki z IQ mierzonym na skali niewerbalnej powyżej 70 i/lub globalnym IQ co najmniej 55).

# autyzm = obecnie jedno z najlepiej zdefiniowanych zab. rozwoju, ale: wciąż poważne problemy sprawia różnicowanie pomiędzy autyzmem a innymi głębokimi zaburzeniami rozwoju.

KRYTERIA DIAGNOSTYCZNE W KOLEJNYCH WERSJACH DSM.

KRYTERIA DIAGNOSTYCZNE AUTYZMU WG. ICD – 10.

F84.0 Autyzm dziecięcy:

A. Nieprawidłowy lub upośledzony rozwój wyraźnie widoczny przed 3 rokiem życia w co najmniej jednym z następujących obszarów:

(1)     rozumienie i ekspresja jezykowa używane w społecznym porozumiewaniu się,

(2)     rozwój wybiórczego przywiązania społecznego lub wzajemnych kontaktów społecznych,

(3)     funkcjonalna lub symboliczna zabawa

B.W sumie występuje co najmniej sześc objawów spośród wymienionych w punktach(1), (2) i (3), Przy czym co najmniej dwa z nich z punku (1) i co najmniej jednym z punktów (2) i (3):

(1)Jakościowe nieprawidłowości wzajemnych interakcji społecznych przejawiane co najmniej w dwóch z następujących obszarów:

a.       - niedostateczne wykorzystanie kontaktu wzrokowego,
- wyrazu twarzy,
- postawy ciała,
- gestów do odpowiedniego regulowania interakcji społecznych,

b.       niedostateczny (odpowiednio do wieku umysłowego i mimo licznych okazji)rozwój związków rówieśniczych, obejmujących wzajemnie podzielane;
- zainteresowania
- czynności
- emocje

c.        - brak odwzajemniania społeczno-emocjonalnego, przejawiający się upośledzeniem lub odmiennością reagowania na emocje innych osób
- brak modulacji zachowania odpowiedniej do społecznego kontekstu
- słaba integracja zachowań społecznych, emocjonalnych i komunikacyjnych

d.       - brak spontanicznej potrzeby dzielenia z innymi osobami radości
- zainteresowań
- osiągnięć (np. brak pokazywania; przynoszenia lub podkreślania wobec innych osób przedmiotów swego indywidualnego zainteresowania)

(2) Jakościowe nieprawidłowości w porozumiewaniu się przejawiane co najmniej w jednym z następujących obszarów:

a.       opóźnienie lub zupełny brak rozwoju mówionego języka, które nie wiążą się z próbą kompensowania za pomocą:
- gestów
- lub mimiki jako alternatywnego sposobu porozumiewania się (często poprzedzane przez brak komunikatywnego gaworzenia)

b.       względny niedostatek inicjatyw i wytrwałości w podejmowaniu wymiany konwersacyjnej ( na jakimkolwiek występującym poziomie umiejętności językowych), w której zachodzą zwrotne reakcje na komunikaty innej osoby

c.        stereotypowe powtarzające się, idiosynkratyczne wykorzystywanie słów i wyrażeń

d.       - brak spontanicznej różnorodności zabawy w udawanie ( „na niby” )
- lub brak zabawy naśladującej role społeczne

(3) Ograniczone, powtarzające się stereotypowe wzorce zachowania, zainteresowań i aktywności przejawiane w co najmniej jednym z następujących obszarów

a.       - pochłonięcie jednym lub liczniejszymi stereotypowymi zainteresowaniami o nieprawidłowej treści i zogniskowaniu
- pochłonięcie jednym lub więcej zainteresowaniami nieprawidłowymi z powodu swej intensywności i ograniczenia , choc nie z powodu treści i zogniskowania

b.       wyraziście kompulsywne przywiązanie do specyficznych, niefunkcjonalnych czynności rutynowych i zrytualizowanych

c.        stereotypowe i powtarzające się manieryzmy ruchowe, obejmujące albo stukanie lub kręcenie palcami, albo złożone ruchy całego ciała

d.       koncentracja na cząstkowych lub niefunkcjonalnych właściwościach przedmiotów służących do zabawy, odczucie powierzchni lub powodowanego hałasu, wibracji)

C. Obrazu klinicznego nie można wyjaśnic: innymi odmianami całościowych zaburzeń rozwojowych, specyficznymi rozwojowymi zaburzeniami rozumienia języka z wtórnymi trudnościami społeczno-emocjonalnymi, reaktywnymi zaburzeniami przywiązania, ani zaburzeniem selektywności przywiązania, upośledzeniem umysłowym z pewnymi cechami zaburzeń emocji i zachowania, schizofrenią o niezwykle wczesnym początku, zespołem Retta.

è ZABURZENIA EMPATII:

·         Gillberg, 1992 – autyzm jako podtyp w kategorii zaburzenia empatii (DOE – disorders of empathy) ze względu na zaburzenia w tworzeniu teorii umysłu:
- dzieci te nie są świadome istnienia wewnętrznego świata innych ludzi (ich przeżyć, pragnień, myśli, etc.)
- możliwe, że nie są zdolne do empatii („zdolność do konceptualizacji wew. świata innych ludzi i odzwierciedlania ich myśli i uczuć” – cecha o rozkładzie normalnym w populacji)

·         Gillberg – „iloraz empatii”
- u osób autystycznych – poniżej 50
- u osób z zab. Aspergera – pomiędzy 50 a 70

·         Zaburzenia empatii wg. Gillberga: m.in.
- autyzm
- zab. z cechami autystycznymi
- dziecięce zaburzeni dezintegracyjne
- zaburzenie Aspergera
- mutyzm wybiórczy
- obsesyjno-kompulsywne zaburzenie osobowości
- zespół Tourette’a
- jadłowstręt psychiczny

·         To deficyty empatii a nie deficyty widoczne w zachowaniu w sytuacjach społecznych mają wpływ na słabe rokowania!

GŁĘBOKIE ZABURZENIA ROZWOJU

à DSM-IV: grupa znacznych i rozległych zaburzeń, rozpoczynających się w niemowlęctwie lub wczesnym dzieciństwie i wywierających wpływ na rozwój w zakresie:

·         socjalizacji

·         komunikowania się

·         występowanie stereotypowych zachowań

à do tej kategorii zaliczanych jest 5 zaburzeń:

·         zaburzenie autystyczne

·         zaburzenie Retta

·         dziecięce zaburzenie dezintegracyjne

·         zaburzenie Aspergera

·         głębokie zaburzenie rozwoju nie ujęte w innych kategoriach diagnostycznych

1)      ZABURZENIE AUTYSTYCZNE: zaburzenie to cechują symptomy występujące w szeroko zdefiniowanych obszarach funkcjonowania:
* nieprawidłowości w przebiegu interakcji społecznych
* deficyty zdolności do komunikowania się
* ograniczone, powtarzane wzorce aktywności, zachowania i zainteresowań

àzaburzenia muszą wystąpić przynajmniej w 1z3 sfer przed ukończeniem 36 mies.
à w późniejszym okresie przejawiają się w każdej ze sfer (różny stopień i zakres)
à kryteria diagnostyczne w/w

¨       W funkcjonowaniu społecznym zwraca się uwagę przede wszystkim na zaburzoną zdolność do naprzemiennego udziału w interakcjach; charakterystyczne są m.in.:
- zaburzony kontakt wzrokowy
- nieumiejętność spontanicznego gestykulowania w komunikacji pozawerbalnej;
- niezdolność tworzenia stosownych o wieku związków przyjacielskich;
- brak świadomości uczuć innych;
- brak empatii.

¨       Deficyty w komunikowaniu się dotyczą m.in.:
- braku rozwoju mowy;
- występowania echolalii;
- odwracania zaimków;
- zaburzeń komunikacji pozawerbalnej.

¨       Do ograniczonych, sztywnych wzorców aktywności należą:
- manieryzmy ruchowe (charakt. ruchy rąk, połączone często z kręceniem się w kółko i wspinaniem na palce);
- stereotypie;
- sztywne przestrzeganie rutyn;
- ograniczony charakter zainteresowań;
- przywiązanie do talizmanów;
- etc.