Chomsky - Demokracja w neoliberalizmie.pdf - Red Rat - redrat1

N O A M C H O M S K Y

D E M O K R A C J A

N E O L I BE R A L I ZM I E

TEZY I RZECZYWISTOŚĆ

ZIELONA GRA 2002

DEMOKRACJA W NEOLIBERALIZMIE – Tezy i rzeczywistość

“Zwycięstwo Ameryki w Zimnej Wojnie było teŜ zwycięstwem pewnego systemu zasad politycznych i

ekonomicznych: demokracji i wolnego rynku”. Te zasady są “falą przyszłości”, której Ameryka jest

zarazem straŜnikiem jak i wzorem do naśladowania. Cytuję tu szanowanego amerykańskiego komentato

ra politycznego, ale wizerunek ten jest powszechnie akceptowany na całym świecie i ogólnie przyjmowa

ny jako słuszny nawet przez krytyków. Ten pogląd zyskał sobie nazwę “doktryny Clintona”, która głosi,

iŜ nową misją USA jest “utrwalić zwycięstwo demokracji i otwartego rynku”. Ci, którzy chcą zrozumieć

czym są zwycięskie zasady, polityczne i ekonomiczne, nie poprzestaną tylko na poznaniu treści przeka

zywanych przez źródła propagandowe, ale będą chcieli równieŜ sprawdzić jak one funkcjonują w rzeczy

wistości. Szczególnie pouczające moŜe być zbadanie jak te zasady są wprowadzane w Ŝycie tam, gdzie

wpływ Stanów Zjednoczonych jest największy. Ameryka Łacińska zdaje się być idealnym polem doświad

czalnym, a zwłaszcza obszar Karaibów w Ameryce Środkowej, na którym Amerykanie prawie przez wiek

nie mieli liczącego się rywala. I tak się składa, Ŝe jest to jednocześnie jeden z najbardziej doświadczonych

przez terror, biedę i zniszczenie rejon świata. Sytuacja w jakiej znajdował i nadal znajduje się ten obszar,

udziela nam poŜytecznej lekcji o politycznych i ekonomicznych zasadach, związanych z... “falą przyszło

ści”.

“Krucjata Waszyngtonu na rzecz demokracji” została na nowo rozpoczęta podczas prezydentury

Reagana. NajwyŜej oceniania praca krytyczna na temat tej kampanii została napisana przez Thomasa

Carothersa, który opisuje ją z perspektywy człowieka z wewnątrz – pracownika reaganowskiego Depar

tamentu Stanu. Carothers uwaŜa, Ŝe intencje Waszyngtonu, aby promować demokrację były szczere, ale

poniosły fiasko. Co więcej, w Południowej Ameryce, tam gdzie wpływ Waszyngtonu był najmniejszy,

moŜemy zaobserwować prawdziwy postęp w rozwoju demokracji. Administracja Reagana gorąco temu

zaprzeczała, by później przypisać sobie największą zasługę, gdy proces ten okazał się być nie do po

wstrzymania. Tam gdzie wpływ Waszyngtonu był największy, rozwój demokracji – najsłabszy. Carothers

podsumowując, pisze iŜ Stany Zjednoczone starały się utrzymać “zastany porządek w tych krajach gdzie

panował system zupełnie... niedemokratyczny” i uniknąć “zmian wywołanych populistyczną propagan

dą”. Tak samo jak we wcześniejszych latach, Waszyngton wybrał “prodemokratyczne rozwiązania jako

sposób powstrzymywania najbardziej radykalnych zapędów. Wprowadzał tylko i wyłącznie ograniczone

reformy, które nie niosły z sobą ryzyka naruszenia tradycyjnych struktur władzy, z którymi USA były

sprzymierzone od dawna”.

Ta konkluzja pokazuje nam wyraźnie zasady i program polityczny, które zwycięŜyły. Ale Carothers nie

pyta o to, jak Waszyngton utrzymał tradycyjną strukturę władzy w wysoce niedemokratycznych społe

czeństwach. Nie jest teŜ jego głównym celem opisywanie brutalnych, terrorystycznych wojen, które

zaowocowały setkami tysięcy torturowanych i zabitych, milionami uciekinierów, prawdopodobnie

nieodwracalnymi zniszczeniami – wojen, wymierzonych równieŜ przeciwko Kościołowi, który stał się

wrogiem w momencie wyboru “opcji wspierania biednych” i próbował pomóc im odegrać jakąś rolę w

bieŜących wydarzeniach. Jest więcej niŜ symbolicznym fakt, iŜ ta straszna dekada lat osiemdziesiątych

zaczęła się mordem na arcybiskupie i skończyła się zabiciem sześciu jezuickich intelektualistów. W

obydwu przypadkach dokonały tego, wspierane przez rząd, siły terrorystyczne, uzbrojone i wytrenowane

przez zwycięzców krucjaty dla demokracji. Ale tego typu fakty nigdy nie przejdą do historii, gdyŜ ona jest

zawsze tworzona przez stronę zwycięską.

Podczas Zimnej Wojny takie działania były usprawiedliwiane rzekomym zagroŜeniem amerykańskiego

bezpieczeństwa ze strony Związku Radzieckiego. Po Zimnej Wojnie sposób prowadzenia polityki nie

uległ prawie Ŝadnej zmianie, inne są tylko preteksty. Przykład Kuby jest tu typowy. Trudno się nie zgo

dzić z reakcją meksykańskiego dyplomaty, kiedy Kennedy starał się zorganizować wspólną akcję prze

ciwko Kubie po klęsce w Zatoce Świń. Meksyk nie byłby w stanie się przyłączyć, “poniewaŜ jeśli publicz

nie zadeklarujemy, iŜ Kuba stanowi zagroŜenie dla naszego bezpieczeństwa, 14 milionów Meksykanów

umrze ze śmiechu”. DuŜa część opinii publicznej przyjęła to trzeźwiej niŜ Ŝyczyłaby sobie tego admini

stracja Kennedy’ego. Co więcej, oficjalna decyzja o obaleniu rządów Castro została podjęta w 1960 roku,

kiedy nie nastąpiło jeszcze jakiekolwiek zbliŜenie kubańskoradzieckie. Kiedy Rosjanie odeszli, wysiłki, by

obalić Castro nasiliły się. Oficjalne fakty są nie do obalenia, przez 30 lat broniliśmy się przed macką

sowieckiej potęgi próbującej nas udusić. Jest to imponujący przykład lojalności intelektualnej kultury

wobec doktryn wiary.

Ogłoszeniu doktryny Clintona towarzyszyły dramatyczne wydarzenia na Haiti spowodowane działal

nością administracji prezydenckiej. Mogą one słuŜyć jako doskonały przykład ilustrujący “falę przyszło

ści”. Jako Ŝe jest to przypadek, który uwaŜam za najwyrazistszy, będzie uczciwiej jeśli go opiszę. To

prawda, wybranemu prezydentowi Haiti pozwolono powrócić. Ale dopiero po tym jak jego organizację

poddano trzem latom terroru przez siły blisko związane z Waszyngtonem. I dopiero wtedy prezydentowi

Aristide pozwolono na “gwałtowny zwrot ku demokracji i kapitalizmowi”, jak jego główny poplecznik w

Waszyngtonie opracował juŜ szczegółowy proces ucywilizowania kłopotliwego księdza. Warunkiem jego

powrotu była akceptacja programu gospodarczego, który ukierunkował politykę haitańskiego rządu na

potrzeby “społeczeństwa obywatelskiego”, a w szczególności sektora prywatnego, zarówno krajowego jak

i zagranicznego”. Amerykańscy inwestorzy są podstawą haitańskiego społeczeństwa obywatelskiego,

sytuując się tuŜ obok bogatych Haitańczyków, którzy wsparli juntę. Nie naleŜą natomiast do niego haitań

scy wieśniacy i lumpenproletariat. Zorganizowali oni swoje środowisko tak dobrze, Ŝe byli nawet w stanie

wybrać swojego własnego prezydenta, wbrew wszelkim przeciwnościom losu. Na te akty samodzielności

odpowiedziano przemocą z bezpośrednim udziałem Stanów Zjednoczonych. Na przykład urzędnicy

Busha i Clintona upowaŜnili w tajemnicy Texaco Oil Company, aby wsparło liderów zamachu i ich

bogatych stronników w kwestii złamania oficjalnych sankcji. Ten, jak się okazało znaczący, fakt został

ujawniony w przeddzień lądowania wojsk amerykańskich we wrześniu 1994 roku.

Takie sprawy były jednak trzymane w tajemnicy przed opinią publiczną przez nadgorliwych straŜni

ków poprawnego myślenia. Znów zapanował porządek. Nowy rząd porzucił demokratyczne i reforma

torskie programy i został zmuszony do dostosowania się do programu kandydata popieranego przez

Waszyngton w wyborach 1990 roku, w których otrzymał on 14% głosów. PowyŜszy przykład mówi nam

wiele o prawdziwym znaczeniu “wygranej dla demokracji i wolnego rynku”.

Wszędzie w regionie Kolumbia jest traktowana jako kraj prawdziwego sukcesu; “jej demokratyczne

struktury mimo nieuniknionych skaz, są najbardziej trwałe na kontynencie”, “jest wzorem stabilności

politycznej” twierdzą uznani komentatorzy polityczni. Administracja Clintona była szczególnie pod

wraŜeniem prezydenta Cesara Gavirii, którego z powodzeniem wypromowała na stanowisko Głównego

Sekretarza Organizacji Państw Amerykańskich. “Był dalekowzrocznym politykiem, który budował

instytucje demokratyczne w państwie, w którym nie było to bezpieczne”, motywowała swoją kandydaturę

administracja Clintona, dodając, Ŝe Cesara miał równieŜ zasługi “w reformowaniu gospodarki Kolumbii, a

takŜe gospodarczej integracji półkuli południowej” – cechy prawdziwego demokraty.

Rzeczywiście nie było łatwo budować instytucje demokratyczne w Kolumbii z co najmniej dwóch

powodów. Pierwszy to funkcjonowanie w tym kraju “demokratury”, jak Eduardo Galeano nazwał tę

mieszankę form demokratycznych i terroru totalitarnego, drugi to jej silne poparcie ze strony Waszyngto

nu. “Nieuniknione wady” były szczególnie makabryczne podczas rządów Gavirii. Zostały one dokładnie

przebadane przez największe organizacje praw człowieka, Kościół i innych. Wszyscy donosili o “przeraŜa

jących aktach przemocy”, dokonywanych głównie przez kolumbijskie wojsko, policję i siły paramilitarne.

Jorge Castaneda pisze, Ŝe represje wobec kolumbijskiej lewicy i ogrom jej strat nie mają porównania z

niczym w historii współczesnej Ameryki Łacińskiej. Do tego moŜemy dodać rzezie chłopów, przywódców

związkowych i rzesz zwykłych obywateli. W 1985 roku pozwolono zaistnieć niezaleŜnej partii politycznej,

po to tylko, by potem łatwiej ją było zniszczyć, poprzez morderstwa popełniane na tysiącach czołowych

członków, włączając w to kandydatów na prezydenta, burmistrzów i innych. Dokładnie kilka dni temu

otrzymałem wiadomość, od prawnika pochodzącego z Ameryki Północnej, który pracuje w organizacji

praw człowieka “Justicia”, załoŜonej przez Kościół, pisze, Ŝe będzie musiał uciekać z Kolumbii, poniewaŜ

był świadkiem zabójstwa działacza praw człowieka, dokonanego przez mordercę z organizacji paramili

tarnej. Jego własne Ŝycie znalazło się tym samym w niebezpieczeństwie – to normalny porządek rzeczy w

państwie będącym mistrzem kontynentu w łamaniu praw człowieka.

Kolumbia przoduje równieŜ w swoim regionie w udostępnianiu armii amerykańskiej znakomitych

moŜliwości sprawdzania w praktyce jej bojowych moŜliwości. Pretekstem w tym wypadku są “wojny

narkotykowe”, które tak naprawdę są mitem. Regularnie donoszą o tym organizacje praw człowieka,

które dokładnie przebadały bliskie związki między handlarzami narkotyków, właścicielami ziemskimi,

wojskiem i siłami paramilitarnymi – głównymi winowajcami terroru w państwie. Świadectwa te uczą

prawdziwego znaczenia słowa “demokracja”.

Jeszcze więcej moŜemy się nauczyć z wydarzeń z przeszłości, o których tajne dane są częściowo osią

galne: wiadomo wystarczająco duŜo, abyśmy mogli zrozumieć dość dokładnie sposób prowadzenia

polityki. Amerykańska reakcja na pierwszy gwatemalski eksperyment z demokracją jest wiele mówiącym

przykładem. W 1952 roku, CIA ostrzegała, iŜ “radykalne i nacjonalistyczne działania” rządu uzyskały

“poparcie i przyzwolenie prawie wszystkich Gwatemalczyków”. Rząd “mobilizował nieaktywnych

wcześniej politycznie chłopów”, wzmagał “masowe poparcie dla ówczesnych władz” poprzez organizacje

pracownicze, reformę rolną i inne środki, “utoŜsamiane z rewolucją 1944 roku”, która wzbudziła “silny

ruch narodowościowy Ŝądający uwolnienia Gwatemali z rąk wojskowej dyktatury, zacofania społecznego

i gospodarczego kolonializmu, będącego porządkiem przeszłości”. Poczynania demokratycznie wybrane

go rządu “spotkały się z Ŝywą aprobatą większości politycznie świadomych Gwatemalczyków”. Wywiad

donosił, iŜ demokratyczne władze “nalegały na utrzymanie otwartego systemu politycznego”, pozwalając,

tym samym, komunistom “rozszerzyć swoją działalność i przedstawić w obiektywny sposób, swoje

poglądy róŜnym sferom społeczeństwa”. Te “usterki” w funkcjonowaniu demokracji zostały szybko

naprawione przez wojskowy zamach stanu w 1954 roku i rządy terroru, wspierane cały czas przez USA.

ZagroŜenie porządku w Gwatemali nie polegało tylko na utworzeniu otwartego systemu politycznego.

Urzędnik Departamentu Stanu ostrzegał, Ŝe Gwatemala “stała się rosnącym zagroŜeniem dla stabilności

Hondurasu i Salwadoru. Reforma rolna jest potęŜną bronią propagandową; jej szeroki program społeczny,

plany pomocy robotnikom i chłopom, a takŜe zwycięska walka przeciwko klasie wielkich posiadaczy

ziemskich i przedsiębiorstwom zagranicznym, miały szeroki oddźwięk w sąsiednich państwach, gdzie

panowały podobne warunki”. “Stabilizacja” oznaczała bezpieczeństwo dla klas rządzących i wielkich

korporacji zagranicznych, “których pomyślność musi zostać zachowana”.

W terminologii planistów, Gwatemala stała się “wirusem”, który mógł “dostać się” do innych organi

zmów poprzez przesyłanie mącących w głowach wiadomości o szansach na demokratyczne reformy

społeczne. Henry Kissinger ostrzegał rząd premiera Allende, Ŝe atakuje go wirus, który moŜe rozprze

strzenić infekcję daleko, choćby nawet do Włoch, które teŜ nie były “stabilne” mimo 25 lat usiłowań CIA,

mających na celu obalenie demokracji w tym kraju. Wirusy musiały być zniszczone, a inni uchronieni od

infekcji. Dla realizacji obydwu tych zadań, przemoc jest zwykle najbardziej wydajnym środkiem, pozo

stawiającym przeraŜające ślady terroru, tortur, zniszczenia i śmierci.

Innym przykładem ukazującym prawdziwy stan rzeczy jest umowa międzynarodowa, która ostatnio

została podpisana, a mianowicie NAFTA 1 . Minęło juŜ wystarczająco duŜo czasu, aby stwierdzić, Ŝe nie

moŜna juŜ podtrzymywać optymistycznego mitu o jej korzyściach. Jej zwolennicy po cichu przyznają

więc, iŜ “celem jaki jej przyświeca nie jest rozwój handlu czy ugruntowanie reform gospodarczych w

Meksyku”. Jej celem jest “włączyć Meksyk” w “program reform”, który przyczynił się do cudu gospo

darczego, “którego skutki dotknęły tylko amerykańskich inwestorów i meksykańskich bogaczy”, podczas

gdy społeczeństwo pogrąŜyło się w biedzie. Dzięki włączeniu się Meksyku w “program reform”, miano

nadzieję, iŜ uniknie się niebezpieczeństwa wykrytego w Waszyngtonie w 1990 roku: “otwarcie się na

demokrację w Meksyku moŜe zachwiać naszymi stosunkami. Stać się to moŜe dlatego, iŜ istnieje niebez

pieczeństwo ustanowienia rządu, który byłby bardziej zainteresowany rywalizacją niŜ współpracą”.

Demokracja, która dopuszcza tylko jedynie słuszne rozwiązania, jest powaŜnym zagroŜeniem. Właści

we i jedynie słuszne rezultaty moŜna bardzo łatwo osiągnąć, czego jasno dowodzi historia ujawniona w

tajnych dokumentach. Opisują one główne zagroŜenia amerykańskich interesów, między innymi takie jak

“radykalnie i nacjonalistycznie nastawione rządy”, wraŜliwe na naciski opinii publicznej, która domaga

się “natychmiastowej poprawy niskich standardów Ŝycia mas”. Takie tendencje popadają w konflikt z

potrzebą tworzenia “politycznego i gospodarczego klimatu sprzyjającego prywatnym inwestycjom z

odpowiednim podziałem zysków” i “ochroną naszych surowców”, tak właśnie “naszych”, nawet jeśli

zlokalizowanych poza granicami naszego kraju. Z takich to przyczyn wpływowy planista George Kennan

radził w 1948 roku, zaprzestania rozmów o tak nierealnych i nieuchwytnych celach jak “prawa człowieka,

podniesienie standardów Ŝycia, demokratyzacja” i proponował rozwinięcie “koncepcji silnej ręki” nie

“skrępowanej przez Ŝadne idealistyczne, bardzo chwytliwe, slogany” postulujące “altruizm i ulepszanie

świata”.

Ameryce Łacińskiej otworzono oczy podczas konferencji kontynentalnej w lutym 1945 roku, na której

Waszyngton zaŜądał dla siebie “gospodarczych przywilejów”, które wyeliminowałyby gospodarczy

nacjonalizm “we wszystkich jego przejawach”. Decydenci spodziewali się napotkać silny opór. Informato

rzy ostrzegali, Ŝe obywatele Ameryki Łacińskiej optują za “polityką szerszego dostępu do dóbr dla mas i

podniesienia ich standardów Ŝycia” i “są przekonani, Ŝe pierwszymi beneficjentami umiejętnego wyko

rzystania bogactw naturalnych państwa powinni być oni sami, czyli obywatele tych państw”. To było

błędne rozumowanie, rozumowanie, które trzeba było wykorzenić. Pierwszymi, którzy winni skorzystać z

bogactw naturalnych kraju, mieli być inwestorzy z USA, podczas gdy mieszkańcy Ameryki Łacińskiej

mieli pełnić role usługowe wobec nich, porzuciwszy niedorzeczne postulaty ogólnego dobrobytu i szyb

kiego rozwoju przemysłowego. Ich realizacja mogłaby przecieŜ zagrozić interesom USA.

Stanowisko Stanów Zjednoczonych zwycięŜyło, choć wciąŜ pojawiały się nowe problemy. Uporano się

z nimi w sposób, którego nie muszę opisywać. Konsekwencja i upór w dąŜeniu do swoich celów były

godne uwagi, podobnie jak nieumiejętność przewidywania skutków. RozwaŜmy przykład Brazylii,

“kolosa południa”. Stosunki brazylijskoamerykańskie zostały dokładnie przeanalizowane w wysoko

cenionej ksiąŜce “Amerykanizacja Brazylii” historyka i dyplomaty Gerarda Hainesa, znanego z opracowań

dotyczących historii CIA. Proces “amerykanizacji Brazylii” rozpoczął się w 1945 roku, kiedy Stany, wbrew

własnemu interesowi, przyjęły odpowiedzialność, za “światowy system kapitalistyczny”. Haines opisuje

jak Waszyngton wykorzystał Brazylię jako “poligon doświadczalny dla nowoczesnych metod naukowych

1 North American Finance and Trade Associaton – Północnoamerykańska Strefa Wolnego Handlu

słuŜących rozwojowi przemysłu”. Eksperyment został przeprowadzony z “najlepszymi intencjami”.

Amerykańscy inwestorzy na tym zyskali, a planiści “szczerze wierzyli”, Ŝe Brazylijczycy teŜ na tym

skorzystają. “Amerykańska polityka wobec Brazylii była niesłychanym sukcesem” pisał Haines w 1989

roku. Pod wojskowymi rządami Brazylia stała się, według słów prasy, liderem przemian gospodarczych w

Ameryce Łacińskiej, podczas gdy Bank Światowy donosił, Ŝe dwie trzecie ludności nie miało wystarczają

cej ilości jedzenia do wykonywania podstawowych prac fizycznych.

Rok 1989 był “złotym rokiem” w oczach światowego biznesu, z zyskami sięgającymi 300% w stosunku

do roku 1988, podczas gdy płace w przemyśle, i tak jedne z najniŜszych w świecie, spadły o 20%. Raport

Narodów Zjednoczonych o Rozwoju Ludzkości umieścił Brazylię zaraz obok Albanii. Takie były osiągnię

cia kraju, który mógł być potencjalnie zaliczany do grona najbogatszych państw świata, kraju z olbrzymi

mi moŜliwościami, będącego cały czas pod opieką Stanów Zjednoczonych, które czerpały z tej opieki

ogromne zyski, pozbawiając większość społeczeństwa podstawowych środków do Ŝycia. Dokładniejsze

przypatrzenie się temu zjawisku, znów moŜe nas wiele nauczyć. Podczas wizyty w 1960 roku, prezydent

Eisenhower zapewniał Brazylijczyków, Ŝe “nasz zorientowany prospołecznie system prywatnej przedsię

biorczości, daje korzyści wszystkim ludziom, zarówno właścicielom jak i pracownikom”. Wolność daje

brazylijskiemu robotnikowi szanse na radosne korzystanie z dobrodziejstw Ŝycia w demokracji. Ambasa

dor amerykański dodaje, Ŝe wpływ Stanów Zjednoczonych zniszczył “stary system” wprowadzając “takie

rewolucyjne idee jak bezpłatne obowiązkowe nauczanie, równość wobec prawa, stosunkowo bezklasowe

społeczeństwo, odpowiedzialny system rządów demokratycznych, rynek wolnej konkurencji i bajecznie

wysoki standard Ŝycia mas”. Ale Brazylijczycy zareagowali zdecydowanym sprzeciwem na te dobre

wieści przyniesione przez ich północnoamerykańskich opiekunów. Południowoamerykańskie elity są “jak

dzieci”, informował Radę Narodowego Bezpieczeństwa, Sekretarz Stanu John Foster Dulles, “bez prak

tycznie Ŝadnych moŜliwości stworzenia własnego rządu”. Co gorsza, Stany Zjednoczone są “daleko w tyle

za Rosjanami w rozwoju systemów kontroli nad tymi nieskomplikowanymi narodami”. Dulles i Eisenho

wer wyraŜali zaniepokojenie “zdolnością komunistów do zdobywania władzy nad ruchami masowymi,

zdolnością której my nie potrafimy w Ŝaden sposób naśladować”. “Odwołują się oni do biedoty, która, tak

jak oni, zawsze chciała ograbić bogatych”. Trudno nam przekonać ludzi do naszej doktryny głoszącej, Ŝe

to bogaci mają grabić biednych.

Administracja Kennedy’ego uporała się z tym problemem poprzez przedefiniowanie roli armii w

Ameryce Południowej, z “obrońcy kraju” na “wewnętrznego stróŜa”. Decyzja ta, fatalna w skutkach

wydała pierwsze owoce juŜ w 1964 roku, wraz z wojskowym zamachem stanu w Brazylii. Wojsko w

Brazylii było postrzegane przez Waszyngton jako “oaza rozsądku”. Przewrót został oceniony przez

Lincolna Gordona, ambasadora mianowanego przez Kennedy’ego, jako “demokratyczna rebelia”, jedno z

najwaŜniejszych zwycięstw wolności w drugiej połowie dwudziestego wieku i jako jeden z punktów

zwrotnych w historii tego stulecia. Będąc równocześnie byłym ekonomistą z Uniwersytetu Harvarda,

Gordon dodał, Ŝe “to zwycięstwo powinno stworzyć klimat sprzyjający inwestycjom”. Rzuca to nowe

światło na sposób rozumienia przez rząd amerykański takich pojęć jak “wolność” i “demokracja”. Dwa

lata później, Sekretarz Obrony, Robert McNamara, poinformował swoich kolegów, Ŝe “nasza polityka

wobec Ameryki Południowej osiągnęła swoje cele”. “Wewnętrzne bezpieczeństwo” poprawiło się, a

“wpływ armii Stanów Zjednoczonych” został utrwalony. Armie państw Ameryki Południowej rozumieją

swoje zadania, a dzięki programom szkoleniowym opracowanym przez urzędników Kennedy’ego, są

wyposaŜone w środki umoŜliwiające im ich wypełnianie. Cele te, to między innymi, obalanie rządów

cywilnych, “za kaŜdym razem gdy, w ocenie wojska, zagroŜą one dobrobytowi narodu”. Takie działania

wojska są konieczne i zgodne z tradycją i kulturą Ameryki Południowej, tłumaczyli intelektualiści z obozu

Kennedy’ego. MoŜemy być pewni, Ŝe wykonane one będą sprawnie, bo armia “zrozumiała priorytety

polityki Stanów Zjednoczonych”. Zapewnia to odpowiednią reakcję na “rewolucyjny pęd do władzy

charakterystyczny dla niektórych grup w społeczeństwach Południowej Ameryki”, reakcję, która zapewni

ochronę “interesów obywateli Stanów Zjednoczonych” i handlowi, “fundamentowi gospodarki”, najsil

niejszemu z filarów polityki USA w Ameryce Łacińskiej. Znowu cytuję tajne dokumenty, będące dowo

dem liberalizmu w wykonaniu Kennedy’ego. Oficjalna historia jest zupełnie inna. Jeśli damy jej wiarę, nie

zrozumiemy wiele z dziejów demokracji i wolności Ameryki Łacińskiej.

Spójrzmy teraz na nasz ojczysty kraj – Stany Zjednoczone. Jest to na pewno przypadek najbardziej wart

przestudiowania, jeśli chcemy zrozumieć świat, zarówno, dzisiejszy jak i jutrzejszy. Jedną z przyczyn jest,

nie mająca porównania, potęga USA. Inną, jest stabilny system instytucji demokratycznych. Co więcej,

Stany Zjednoczone miały szczęście być przykładem państwowego tabula rasa. “Ameryka moŜe być w

takim stopniu szczęśliwa w jakim tylko zechce” pisał Thomas Paine w 1776 roku. “Ten kraj ma czystą

kartę do zapisania”. Tubylcze społeczności zostały w wielkim stopniu wyeliminowane. Nie było prawie

Ŝadnych pozostałości struktur europejskich, będących jedną z przyczyn słabości kontraktu społecznego i

systemu wzajemnej pomocy społecznej, które miały najczęściej korzenie w przedkapitalistycznych insty

Chomsky - Demokracja w neoliberalizmie.pdf

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: