niedziela.pdf
(
148 KB
)
Pobierz
Microsoft Word - konspekt Oli Dawidziuk.doc
Konspekt katechezy dla klas gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych
TEMAT:
NIEDZIELA – NAJSTARSZY I PIERWSZY DZIEŃ ŚWIĄTECZNY.
Cel ogólny
: Wychowanie do świadomego przeżywania niedzieli jako dnia świątecznego.
Cele szczegółowe
: Uczeń:
•
wymienia i uzasadnia nazwy niedzieli;
•
wyjaśnia dlaczego niedziela jest dniem świętym;
•
wyjaśnia na czym polega świętowanie niedzieli.
Metody i formy pracy
: rozmowa, analiza fragmentów „Dies domini”, praca w grupach.
Pomoce i środki dydaktyczne
: kartki z fragmentami listu apostolskiego Jana Pawła II „Dies domini”, kartki z fragmentami
książki ks. B. Nadolskiego pt.: „Liturgika”, t. II.
Czynności katechety, czynności ucznia, przebieg katechezy
Metody i formy pracy
Modlitwa
I. WPROWADZENIE
Katecheta zadaje pytania:
Jak rozumienie słowa: „święto, świętować”?
Czym różni się czas (dzień) świąteczny od zwykłego czasu (dnia)? – zwrócić uwagę na
ubiór, pracę, zajęcia, posiłek, nastrój
Z czym wam się kojarzy słowo „niedziela”?
Co wyróżnia niedzielę z całego tygodnia?
Katecheta wyjaśnia słowo „święto” (etymologia) – na tablicy
- feria,ae – dzień, w którym nie podejmuje się zwyczajnych prac
- fas – działanie religijne
- fanum – miejsce święte
II. ROZWINIĘCIE
Katecheta zadaje pytania:
Które przykazanie mówi o świętowaniu niedzieli (trzecie z „Dekalogu” i pierwsze
„Kościelne”); ponadto wyjaśnia, iż pierwotnie dniem świętym była sobota – patrz Księga
Rodzaju 2, 1-4
W jaki sposób niedziela stała się dniem świętym dla chrześcijan? (dzień zmartwychwstania
Jezusa Chrystusa)
Uczniowie czytają tekst mówiący o powstaniu niedzieli i świadectwach jej świętowania
przez chrześcijan pierwszych wieków (źródło I)
Katecheta prosi o podanie różnych nazw niedzieli
(pierwszy dzień po szabacie, dzień
Pański, dzień ósmy, dzień zmartwychwstania, dzień słońca, dzień nowego stworzenia)
Katecheta dzieli klasę na 6 grup.
Uczniowie czytają fragmenty listu apostolskiego „Dies
domini” i uzasadniają podaną nazwę niedzieli
Grupa I: pierwszy dzień po szabacie (źródło II)
Grupa II: dzień Pański (źródło III)
Grupa III: dzień nowego stworzenia (źródło IV)
Grupa IV: dzień ósmy (źródło V)
Grupa V: Dzień Słońca (źródło VI)
Grupa VI: dzień daru Ducha Świętego (źródło VII)
Przedstawiciele poszczególnych grup prezentują swoją pracę – podają nazwę i jej
uzasadnienie
Katecheta uzupełnia podane nazwy przez odwołanie się do rosyjskiego „woskresienije”
(zmartwychwstanie) i polskiego określenia „niedziela” (nie działać, nie robić)
Katecheta wyjaśnia jak chrześcijanie pierwszych wieków świętowali niedzielę, wskazuje
charakterystyczne cechy przeżywania niedzieli
- radość, której fundamentem była obecność Boga w zmartwychwstałym Chrystusie (smutek
w niedzielę traktowano prawie jak grzech, zakazany był post)
- gromadzenie się na Eucharystii i na celebracji nieeucharystycznej (agape)
- odpoczynek rozumiany nie jako okazja do lenistwa czy grzesznych rozrywek, ale czas na
nawrócenie się, modlitwę
Katecheta wyjaśnia uczniom, jak doszło do sformułowania zobowiązania do świętowania
niedzieli w Kościele
(opuszczanie niedzielnej Eucharystii przez chrześcijan, które zdarzały
się już w czasach apostolskich – Hbr 10,25)
III. ZAKOŃCZENIE.
Zapis do zeszytu nazw niedzieli, przykładów świadectw pierwszych wieków o świętowaniu
niedzieli przez chrześcijan, wyjaśnienie na czym polega świętowanie niedzieli.
Modlitwa
modlitwa
rozmowa
krótki wykład
rozmowa
praca indywidualna
(analiza tekstów)
praca w grupach
krótki wykład
modlitwa
Aleksandra Dawidziuk
Teksty źródłowe:
Tekst 1
Na istnienie niedzieli w społeczności chrześcijan I wieku wskazują stwierdzenia z 1 Kor 16,2, Dz 20,7-12, Ap 1,10.
Teksty te mówią o gromadzeniu się wiernych (raczej regularnym). Spotkania te były połączone z nauczaniem, łamaniem
chleba, modlitwą. Cechowały się radością, wspólnotą, która wyrażała się także w praktykowaniu chrześcijańskiej
„Caritas”. Trzeba przyjąć, że były to zebrania o charakterze kultycznym; kult obejmował nie tylko „łamanie chleba”, ale
ogarniał całą egzystencję (Rz 12,1). Miał naturę duchową i manifestował się w formie społecznej (zgromadzenia).
W II wieku mnożą się geograficzne i ilościowe świadectwa „o pierwszym i najstarszym dniu świątecznym”. Najstarsze
świadectwo pochodzące z Rzymu wywodzi się od św. Justyna, który zaświadcza o regularnym gromadzeniu się
w określonym dniu. „W dnia zaś, zwanym dniem słońca, niedzielą, zbierają się wszyscy z miast i wiosek na wspólną
uroczystość. Wtedy czyta się pamiętniki apostolskie (Ewangelie) albo pisma prorockie, jak czas pozwala. Gdy je kto
skończy przełożony przemawia i usilnie zachęca do wcielania w życie pięknych tych nauk, tylko co usłyszanych.
Następnie wszyscy powstajemy i modlimy się (Apologia I, 67,3-7). Autor opisuje dalszy ciąg sprawowania Eucharystii
i kończy: „Zgromadzenie wiernych odbywa się w niedzielę, ponieważ jest to pierwszy dzień, w którym Bóg oddzielił
ciemności od chaosu i stworzył świat, a Jezus Chrystus nasz Zbawiciel tego samego dnia zmartwychwstał”. O regularnym
gromadzeniu się chrześcijan zaświadcza „Didache”, św. Ignacy z Antiochii w „Liście do Magnezjan”, List poganina
Pliniusza Młodszego namiestnika Bitynii do cesarza Trajana (111-113 n.e.), „List Barnaby”, Klemens Aleksandryjski
i Tertulian.
Tekst 2
Wedle zgodnego świadectwa Ewangelii zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa nastąpiło «pierwszego dnia po szabacie»
(J 20,1; por. Mk 16,2.9; Łk 24,1). Tego samego dnia Zmartwychwstały ukazał się dwóm uczniom na drodze do Emaus
(por. Łk 24,13-35) i objawił się jedenastu Apostołom jednocześnie (por. Łk 24,36; J 20,19). Osiem dni później — jak
zaświadcza Ewangelia Janowa (por. 20,26) — gdy uczniowie znów byli zgromadzeni, Jezus przyszedł do nich i dał się
poznać Tomaszowi, ukazując ślady swojej męki. Była niedziela, dzień Pięćdziesiątnicy, pierwszy dzień ósmego tygodnia
po żydowskim święcie Paschy (por. Dz 2,1), kiedy przez zesłanie Ducha Świętego wypełniła się obietnica, jaką Jezus dał
Apostołom po zmartwychwstaniu (por. Łk 24,49; Dz 1,4-5). Był to dzień pierwszego przepowiadania i pierwszych
chrztów: Piotr ogłosił zgromadzonym tłumom, że Chrystus został wskrzeszony z martwych, po czym ci, «którzy przyjęli
jego naukę, zostali ochrzczeni» (Dz 2,41). Była to epifania Kościoła, objawionego jako lud, w którym rozproszone dzieci
Boże, mimo wszelkich dzielących je różnic, gromadzą się w jedności.
Tekst 3
Z tych właśnie przyczyn już w czasach apostolskich «pierwszy dzień po szabacie», czyli pierwszy dzień tygodnia zaczął
wyznaczać cały rytm życia uczniów Chrystusa (por. 1 Kor 16,2). Właśnie w «pierwszym dniu po szabacie» wierni
w Troadzie zgromadzili się «na łamaniu chleba», gdy Paweł wygłosił do nich mowę pożegnalną i w cudowny sposób
przywrócił do życia młodego Eutycha (por. Dz 20,7-12). Księga Apokalipsy świadczy o zwyczaju nadawania temu
pierwszemu dniowi tygodnia nazwy «dzień Pański» (1, 10). Ten obyczaj stał się już wówczas cechą wyróżniającą
chrześcijan spośród otaczającego ich świata. Zauważył to już na początku II w. gubernator Bitynii Pliniusz Młodszy,
stwierdzając, że chrześcijanie «zwykli gromadzić się zawsze tego samego dnia przed wschodem słońca i śpiewać razem
hymn do Chrystusa, którego czczą jako boga». Istotnie, chrześcijanie używając określenia «dzień Pański», nadawali mu
pełnię znaczenia, jakie wypływa z orędzia paschalnego: «Jezus Chrystus jest Panem» (Flp 2,11; por. Dz 2,36; 1 Kor
12,3). W ten sposób przyznawali Chrystusowi ten sam tytuł, którym tłumacze Septuaginty oddawali objawione w Starym
Testamencie imię własne Boga, JHWH, którego nie było wolno wymawiać.
Tekst 4
Spojrzenie na chrześcijańską niedzielę z perspektywy szabatu, typowej dla Starego Testamentu, stało się także punktem
wyjścia do bardzo interesujących rozważań teologicznych. Zwrócono zwłaszcza uwagę na szczególną więź istniejącą
między zmartwychwstaniem a stworzeniem. Chrześcijańska refleksja spontanicznie bowiem powiązała
zmartwychwstanie, które nastąpiło «w pierwszym dniu tygodnia», z pierwszym dniem owego kosmicznego tygodnia
(por. Rdz 1,1-2. 4), w którym według opisu Księgi Rodzaju dokonały się kolejne etapy dzieła stworzenia, a mianowicie
z dniem stworzenia światła (por. 1,3-5). To powiązanie pozwalało rozumieć zmartwychwstanie jako początek nowego
stworzenia, którego pierwociną był uwielbiony Chrystus — «Pierworodny wobec każdego stworzenia» (por. Kol 1,15)
i «Pierworodny spośród umarłych» (Kol 1,18).
Tekst 5
Z drugiej strony fakt, że szabat jest siódmym dniem tygodnia, stał się podstawą dla interpretacji dnia Pańskiego według
innego jeszcze klucza symbolicznego, bardzo chętnie stosowanego przez Ojców: niedziela jest nie tylko dniem
pierwszym, ale także «dniem ósmym», to znaczy, że w stosunku do tygodniowego cyklu siedmiu dni zajmuje pozycję
wyjątkową i transcendentną, symbolizując zarazem początek czasu i jego kres w «przyszłym wieku». Św. Bazyli
wyjaśnia, że niedziela jest znakiem tego naprawdę jedynego dnia, który nastąpi po obecnym czasie — dnia trwającego
bez końca, nie znającego zmierzchu ani świtu, nieprzemijającej epoki, która nigdy się nie zestarzeje; niedziela jest
nieustannym zwiastowaniem życia wiecznego, które podtrzymuje nadzieję chrześcijan i dodaje im sił w drodze
W perspektywie ostatniego dnia, który w pełni urzeczywistnia to, co zapowiada symbolika szabatu, św. Augustyn pisze
w zakończeniu Wyznań, że éschaton będzie «pokojem wytchnienia, pokojem szabatu, pokojem bez zmierzchu».
Świętowanie niedzieli, dnia «pierwszego» i zarazem «ósmego», wprowadza chrześcijanina na drogę ku życiu wiecznemu.
Tekst 6
Ta perspektywa chrystocentryczna pozwala zrozumieć inne jeszcze znaczenie symboliczne, jakie refleksja chrześcijańska
i praktyka duszpasterska wiąże z dniem Pańskim. Idąc bowiem za trafną intuicją duszpasterską Kościół nadał
chrześcijański sens określeniu «dzień słońca», używanemu przez Rzymian na oznaczenie niedzieli i do dziś obecnemu
w niektórych językach europejskich; w ten sposób chronił wiernych przed niebezpiecznym wpływem kultów oddających
boską cześć słońcu oraz sprawiał, że celebracja tego dnia zwracała się ku Chrystusowi jako prawdziwemu «słońcu»
ludzkości. Św. Justyn, pisząc do pogan, posługuje się tym potocznie stosowanym określeniem, aby zaznaczyć, że
chrześcijanie gromadzili się «w dniu zwanym dniem słońca», ale wyrażenie to nabiera już dla chrześcijan nowego
znaczenia, w pełni ewangelicznego. Chrystus jest bowiem światłością świata (por. J 9,5; por. także 1,4-5.9), a dzień
upamiętniający Jego zmartwychwstanie jest — w rytmie tygodnia wyznaczającym upływ czasu — niegasnącym
odblaskiem objawienia Jego chwały. Motyw niedzieli jako dnia rozjaśnionego triumfem Chrystusa zmartwychwstałego
znajduje miejsce w Liturgii Godzin, a w liturgiach wschodnich zostaje szczególnie podkreślony w czuwaniu nocnym
poprzedzającym i wprowadzającym w niedzielę. Gromadząc się w tym dniu, Kościół z pokolenia na pokolenie
doświadcza zdumienia Zachariasza, gdy wpatruje się w Chrystusa, ogłaszając Go jako «Wschodzące Słońce, [które] nas
nawiedzi, by zajaśnieć tym, co w mroku i cieniu śmierci mieszkają» (por. Łk 1,78-79), i zaznaje tej samej radości, z jaką
starzec Symeon wziął w ramiona Boże Dziecię, które przyszło jako «światło na oświecenie pogan» (Łk 2,32).
Tekst 7
Niedziela jest dniem światłości, można więc nazwać ją także dniem «ognia», nawiązując do Ducha Świętego. Światłość
Chrystusa jest bowiem głęboko związana z «ogniem» Ducha, a obydwa te obrazy wskazują na sens chrześcijańskiej
niedzieli. Ukazując się Apostołom wieczorem w dniu Paschy, Jezus tchnął na nich i powiedział: «Weźmijcie Ducha
Świętego! Którym odpuścicie grzechy, są im odpuszczone, a którym zatrzymacie, są im zatrzymane» (J 20,22-23). To
tchnienie Ducha Świętego było wielkim darem, jaki Zmartwychwstały ofiarował swoim uczniom w wieczór niedzieli
paschalnej. Również w niedzielę, pięćdziesiąt dni po zmartwychwstaniu, Duch zstąpił z mocą — niczym «uderzenie
gwałtownego wichru» i w postaci «języków ognia» (por. Dz 2,2-3) — na Apostołów zgromadzonych razem z Maryją.
Pięćdziesiątnica jest nie tylko wydarzeniem, które dało początek istnieniu Kościoła, ale tajemnicą, która nieustannie go
ożywia. Chociaż liturgia świętuje w szczególny sposób to wydarzenie podczas dorocznej uroczystości, która kończy
«wielką niedzielę», jest ono wpisane — właśnie ze względu na swą ścisłą więź z tajemnicą paschalną — także w głębokie
znaczenie każdej niedzieli. «Pascha tygodnia» staje się więc w pewien sposób «Pięćdziesiątnicą tygodnia», w której
chrześcijanie wciąż na nowo przeżywają radosne spotkanie Apostołów ze Zmartwychwstałym, a On ożywia ich
tchnieniem swego Ducha.
Plik z chomika:
magdusek
Inne pliki z tego folderu:
Zgadywanka różańcowa. doc.doc
(27 KB)
Modlitwa różańcowa-TEST.doc
(31 KB)
57 PYTAŃ z Katechizmu.doc
(60 KB)
pytania VMiędzygimnazjalna Olimpiada Biblijna Św.doc
(40 KB)
Test o św. Stanislawie Kostce.doc
(28 KB)
Inne foldery tego chomika:
dla duszpasterzy
dla dzieci
dla pedagogów
Jan Paweł II
Język polski
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin