WYKŁAD Z ETYKI SPOŁECZNEJ 24.10.2008 r.
· Idea dobra- Popper
grupa ludzi, która wie lepiej- wstęp do społeczeństwa totalitarnego
· Protagoras i cynicznie uczniowie
realistyczne nastawienie do etyki etyka kontra polityka
· Sokrates i Platon – wtajemniczeni mają rządzić
Etyka starożytna:
· DOBRO- wartość obiektywna, trzeba ją poznać, wcielać
· ETYKA LUDZI WOLNYCH-
· ZWIĄZEK MORALNOŚCI Z DOBREM
· ETYKA I ESTETYKA- przykłady cnót, zachowań pięknych, bohaterskich.
Bohater- człowiek dzielny, cecha męstwa, piękna postawa, honor, godność, dostojeństwo, harmonia (cecha społeczeństwa).
Harmonia- 3 części duszy ludzkiej ROZUMNA
POŻĄDLIWA
POPĘDLIWA
· IDEA CNOTY I SZCZĘŚCIA- wstrzemięźliwość i szczęście
Cnota- pojęcie wszechobecne
Pragnienia nie mogą być za wielkie, żeby móc je zrealizować. Ćwiczenia samego siebie, przezwyciężanie słabości
OBYWATEL ATEŃSKI- pozycja społeczna się liczyła
Strach przed bólem, cierpieniem
Stoicyzm- przygotowanie na ból
Platon- dusza nie umiera, wciela się w coś
ARYSTOTELES- idea sprawiedliwości
· Wypowiedzi w relacji do Platona
· Nowość, krytyka –
CNOTA = WIEDZA O CNOCIE (o dobru) + WOLA
Nie wystarczy wiedzieć czym jest dobro, trzeba je chcieć
· 2 rodzaje cnót:
DIANOETYCZNE- dotyczące wiedzy, intelekt
ETYCZNE- związane z wolą, realizują się w działaniu, poruszone aktem woli, Ale musimy wiedzieć czym jest cnota.
Thelos- rozumne działanie, wychodzi z wiedzy o cnocie
Dusza ludzka- rozumna
Działanie zgodne z rozumem
· Dobro- działanie zgodne z działalnością (cnotliwością) duszy.
To wspólny cel ludzi.
Działalność obywatelska- realizuje się w cnotach życia społecznego
Kontemplacja
Lepiej doznawać krzywd niż je wyrządzać- wyrządzanie krzywd to zło moralne.
Doktryna ZŁOTEGO ŚRODKA-
Mamy uczucia, zdolność do ich przezywania, mamy trwałe dyspozycje (wrodzone)
UCZUCIA – ZDOLNOŚCI – CNOTA
(trwała dyspozycja)
Pożądanie
Gniew
Zazdrość
Tęsknota
Nienawiść
umiar
niedostatek |------------------------|----------------------| nadmiar
praca naszej woli
cnoty- wypadkowe skrajności
nie każda namiętność znajduje się w „środku”
Człowiek jako byt społeczny
Człowieka trzeba wychować na dobrego obywatela
SPRAWIEDLIWOŚĆ – złoty środek
Średnia miara (właściwa) między zyskiem, a stratą
· Zgodność z prawem
· Dobre funkcjonowanie państwa
· Słuszność, przestrzeganie cnót
· Doskonałość etyczna
· Nie jest to wartość samoistna, jest wtórna co do prawa (prawo boskie, ludzkie, moralne, stanowione, pozytywne)
Dać każdemu to co się każdemu należy- postępowanie sprawiedliwe
SPRAWIEDLIWOŚĆ:
· Dystrybutywna (rozdzielcza)
· Retrybutywna (wyrównawcza)
Zasada równej miary:
sprawiedliwość retrybutywna nie może być odwetem
spajanie ludzi sztywnymi zasadami
nie ma lepszej miary regulowania stosunków ekonomicznych, międzyludzkich, towarów i usług- PIENIĄDZ
WYKŁAD Z ETYKI SPOŁECZNEJ 7.11.2008 r.
Tło dla oświecenia:
- doktryna chrześcijańska
- nauki – kim jest człowiek- konstrukcja fiz. i psych.
- naturalizm oświeceniowy
KANT:
· Pojęcie obowiązku moralnego- twarde, absolutyzm moralny
· Elementy umowy społecznej- w konsekwencji moralnej
DOBRA WOLA- autonomiczna wobec religii, a głownie wobec sfery emocjonalnej (zmysłowości)
OBOWIĄZEK- nie przyjemność, nie strategia, ale obowiązek.
Źródło – PRAWO MORALNE: anonimowe, powszechne, generowane psych. przez każdego z nas
Jeden kodeks moralny, identyczny rozum w nas.
Rozum praktyczny popycha nas do działania
IMPREATYW KATEGORYCZNY- czyn jest jego pochodną
IMPREATYW PRAKTYCZNY- postępuj wobec takiej maksymy, żebyś chciał, aby było to prawem powszechnym.
Człowiek jako cel, nigdy wyłącznie jako środek. Nie traktujmy ludzi instrumentalnie. Ważne jest co robisz, jak działasz, czy nikogo po drodze nie krzywdzisz?
Trudności:
- wyobrażenie przyszłego społeczeństwa? NIE MA
Jest państwo celów, wspólnota bez krajów, wspólnota moralna o wysokim standardzie
Interesuje go podmiot moralny, a nie skutki.
Moralne, a nie tylko legalne
OBOWIĄZKI:
· ZUPEŁNE (mamy zawsze je spełnić) – mówienie prawdy, zakaz samobójstwa, dotrzymanie obietnicy, oddawanie pieniędzy
· NIEZUPEŁNE- zależą od okoliczności np. pomoc ludziom w potrzebie (czasami mogę czasami nie), rozwijanie talentów
Ekhm… no a reszty nie ma, bo kobieta zrobiła przerwę no i sami rozumiecie J
WYKŁAD Z ETYKI SPOŁECZNEJ 12.12.2008 r.
RAWLS
Dobro a słuszność.
Dbamy o dobro czy o zasady?
Koncepcja słuszności raczej niż dobra.
Cel uświęca środki
Krytyka utylitaryzmu (szukał sumy zaspokojenia dóbr)
Nie ma zasady sprawiedliwego podziału dóbr.
Mniejsze dysproporcje to lepiej…
Nie relacje indywidualne, ale globalne.
Słuszna zasady regulujące poziom pragnień.
KATALOG DÓBR MORALNYCH- wolność
- równość
- sprawiedliwość
- szacunek do uprawnień moralnych
Mocno oświeceniowe idee!
Umarł w 2002 r. Świeżo!
ZASADY SPRAWIEDLIWOŚCI:
· Wolność w równym stopniu- podobny system dla wszystkich
· Nierówności mają być tak ułożone (pozycje, zasoby) jeżeli są uzasadnione, że poprawi się los upośledzonych osób w społeczeństwie
Znaczenie dobra- wolność, sprawiedliwość
IDEA UMOWY SPOŁECZNEJ:
Jak wygenerować relacje w państwie?
rozsądne gremia w społeczeństwie
UTOPIA PSYCHOLOGICZNA
Sytuacja pierwotna- każdy człowiek bierze w nawias to kim jest, osoba kryształowa, bezstronny rozum pierwotny (Kant)
Generujemy bezstronne prawa!
Relacje zamożności
Koncepcje etyczne: refleksyjna równowaga (jaką koncepcje przyjąć?)
· Zwolennik etyki kontraktu.
· Prawa dziełem ludzkim
· Chce przekształcić idee utylitaryzmu aby działały dla człowieka
· Całość- poprawić rolę najbiedniejszego (idea maksymalizowania minimalnej pozycji społecznej)
· Tak manipulujemy relacjami między urzędami, aby ten najsłabszy miał atuty społeczeństwa
· Idea- państwo ma znaczną rolę w poprawianiu relacji społecznych, aby dobrze zorganizować życie społeczne
UTYLITARYZM RAWLS DWORKIN
|------------------------------------------------|---------------------------------------------|
(nie ma praw) (opieka państwa konieczna) (państwo powinno dbać o
naturalne uprawnienia
człowieka.)
zwolennicy idei wolności,
liberalizm otwarty,
człowiek formułuje swoje życie o tyle o ile
nie krzywdzi innych swoją wolnością,
A jak się komuś nie powiedzie to państwo
powinno pomóc! Reformowanie systemu
podatkowego.
Możemy się kłócić z każdym w imię tego, że mamy prawa
Równe zasoby na starcie (muszelki…)
NOZICK- libertarianizm, też liberał, ale idący w inną stronę
Człowiek ma naturalne, absolutne uprawnienia.
...
mtx