wds II (06/07)
Sławomir Łodziński
Zakład Socjologii Ogólnej
Instytut Socjologii UW
Charakter socjologii i historyczne warunki jej powstania
Punkty wykładu 1. Przykład � użyteczność sondaży socjologicznych.
2. Powstanie socjologii: wprowadzenie nazwy �socjologia� do publicznego obiegu: ˇ August Comte (1798-1857) - twierdzenie �wiedzieć, przewidywać, kontrolować� (1838/9); ˇ socjologia: socius i logos; ˇ reguły postępowania: badać fakty, szukać związków między nimi, ustalać prawa ogólne.
3. Historyczne warunki narodzin socjologii:
ˇ przełom XVIII � XIX wieku:
o rewolucje polityczne (zmiana relacji państwo i społeczeństwo � �porządek społeczny�);
o rewolucja przemysłowa (wolny rynek) i konflikty społeczne;
o socjalizm i pojawienie się kwestii socjalnych;
o urbanizacja (miasto jako �laboratorium społeczne�);
o Oświecenie (�rozum� i badania empiryczne, potrzeba bardziej racjonalnego świata);
o rozwój nauki i zmiana postaw wobec religii;
o kwestia feminizmu.
4. Przed-socjologiczna wiedza o społeczeństwie (jako część filozofii):
ˇ normatywna (jak być powinno?, a nie jak jest?);
ˇ woluntarystyczna (władca, Opatrzność, ludzie);
ˇ koncentracja na władzy politycznej (państwie);
5. Wiedza potoczna: ˇ ma charakter naturalny i spontaniczny (przysłowia); ˇ wartościująca (ocenna, �gorąca�); ˇ dychotomiczne ujęcia, pochopność uogólnień; ˇ stereotypowość; ˇ znaczenie �wiedzy potocznej� dla socjologii (socjologa);
ˇ socjologia na tym tle wyróżnia się: o metodą; o językiem pojęciowym; o stawianiem pytań : jak jest �naprawdę�?, dlaczego tak jest?, co należy robić, aby zmienić daną sytuację? itd.
6. Socjologia jako �nowa nauka z długą przeszłością�:
ˇ dąży nie tylko do opisu, ale do wyjaśniania; ˇ postępuje według pewnych uznanych reguł: ˇ neutralność i powstrzymanie się od wartościowania (głębszy ogląd w terminach ogólnych); ˇ problemy wiedzy socjologicznej: o brak kumulacji osiągnięć poznawczych; o �niedojrzałość�.
7. �Naukowość� socjologii - czy jest gorsza od innych?:
ˇ niezmienność obserwacji (brak);
ˇ obiektywność obserwacji i wyjaśnień (rola wartości badacza);
ˇ sprawdzalność hipotez (trudności w realizacji konrolowanych eksperymentów);
ˇ dokładność wyników;
ˇ mierzalność zjawisk (�znaczenie� faktów społ);
ˇ stałe liczbowe (brak);
ˇ przewidywalność przyszłych wydarzeń;
ˇ dystans od potocznego doświadczenia.
8. Socjologia jako jedna z nauk społecznych:
ˇ historia: rozróżnienie na nauki nomotetyczne i idiograficzne, socjologia historyczna/historia społeczna;
ˇ antropologia: fizyczna i kulturowa/społeczna, obecne znaczenie refleksji antropologicznej;
...
mtx