WDS_V.doc

WDS V (06/07)

Sławomir Łodziński

Kulturowe podstawy życia społecznego (I) 

Punkty wykładu

1.               Wprowadzenie:

-        kultura jako sposób życia jednostek i grup społecznych (jako cecha społeczeństwa);

-        kultura a społeczeństwo (ściśle ze sobą związane);

-        kultura a wolność człowieka;

-        wyzwanie badawcze: różnorodność kulturowa. 

2.               Definicje kultury (przykłady):

-        całościowy sposób życia charakterystyczny dla danej zbiorowości, na który składa się wszystko to, co ludzie „robią, myślą i posiadają” jako członkowie społeczeństwa;

-        Ralph Linton: kultura jest konfiguracją wyuczonych zachowań i ich rezultatów, których elementy składowe są podzielane i przekazywane przez członków danego społeczeństwa;

-        Stefan Czarnowski: kultura to całokształt zobiektywizowanych elementów dorobku społecznego, wspólnych szeregowi grup i z racji swej obiektywności ustalonych i zdolnych rozszerzać się przestrzennie;

-        Bronisław Malinowski: kultura jest całością złożona z częściowo autonomicznych, częściowo współzależnych instytucji.

3.               Socjologiczne/antropologiczne rozumienie kultury:

-        kultura a natura (opozycja);

-        kultura jako „ludzki wynalazek” (adaptacja); 

-        cechy charakteryzujące kulturę:

-        ponadjednostkowa (twór zbiorowy):
-        zobiektywizowany system (zewnętrzny wobec człowieka);
-        proces tworzenia kultury;

-        zorganizowana (tworzy system - całość):
-        instytucje kultury.

-        regularna (powtarzalna):
-        stopień upowszechnienia;
-        odchylenia od regularności (dewiacje).

-        prawidłowa (odpowiada za spójność ładu społecznego):
-        poszukiwanie wzorów kultury.

-        wyuczalna (enkulturacja):
-        sposoby uczenia i przekazywania. 

-        zmienna i dynamiczna (kultura przekształca się w czasie):
-        trwałość i zmienność kultury;
-        kanon kultury.

-        wartościujące i nie wartościujące rozumienie „kultury”;

-        atrybutywne i dystrybutywne rozumienie kultury.

4.               Treść (elementy) kultury, czyli wiedza kulturowa:

-        „wartości”, czyli idee określające, co uchodzi za ważne, wartościowe i pożądane w danym społeczeństwie:
-        odczuwane (zinternalizowane);
-        uznawane;
-        realizowane;
-        problem - „sacrum” i światopogląd;

-        „normy”, czyli reguły zachowań zawierające wartości danej kultury (inaczej, „przepustka” do świata społecznych konwencji):
-        zwyczajowe;
-        moralne;
-        prawne;
-        sankcje (nagrody i kary);

-        właściwa danej kulturze konfiguracja wartości i norm to „ład aksjonormatywny” (tworzy z grupy społecznej - wspólnotę kulturową). 

-        wzory kultury – sposoby myślenia, reagowania i odczuwania w danym społeczeństwie;
-        „idealne” i rzeczywiste;
-        jawne i ukryte.

5.               Podziały i dziedziny kultury:
-        badanie całości kultury, czy jej wyróżnionych części?;

-        ...