Jan Paweł II - Pamięć i Tożsamość.pdf

(563 KB) Pobierz
Spis treœci
Jan Paweł II Pamięć i tożsamość
JAN PAWEŁ II
Pamięć i tożsamość
Rozmowy na przełomie tysiącleci
Wydawnictwo ZNAK – Kraków 2005
Wydawnictwo ZNAK – Kraków 2005
1
Jan Paweł II Pamięć i tożsamość
Spis treści
MYŚLĄC OJCZYZNA... (OJCZYZNA - NARÓD - PAŃSTWO)
14. Historia
Wydawnictwo ZNAK – Kraków 2005
2
Jan Paweł II Pamięć i tożsamość
Od redakcji
XX wiek był świadkiem historycznych wydarzeń, które przyniosły zdecydowane zmiany w sytu-
acji politycznej i społecznej całych narodów i nie pozostały bez wpływu na losy poszczególnych obywa-
teli. Sześćdziesiąt lat temu zakończyła się wojna, która pomiędzy 1939 a 1945 rokiem stała się dla świata
tragicznym dramatem zniszczenia i śmierci. W następnych latach mieliśmy do czynienia z rozszerzaniem
się dyktatury komunistycznej w wielu krajach Europy Środkowo-Wschodniej i z przenikaniem marksi-
stowskiej ideologii do innych państw Europy, Afryki, Ameryki Łacińskiej i Azji. Ponadto na początki
XXI wieku padł niestety bolesny cień terroryzmu w skali światowej; zburzenie wież World Trade Cen-ter
w Nowym Jorku było tego najbardziej wymownym wyrazem. Czy można w tych wydarzeniach nie do-
strzegać czynnej obecności mysterium iniquitatis?
Jednakże obok zła nie brakowało dobra. Dyktatury, które zapanowały poza „żelazną kurtyną”, nie
zdołały zdusić pragnienia wolności w poddanych im narodach. W Polsce, wbrew oporowi reżimu, naro-
dził się i umocnił ruch związkowy znany pod nazwą „Solidarność”. Był to sygnał przebudzenia, który
odbił się echem również w innych krajach. I nadszedł rok 1989, który przeszedł do historii jako ten, w
którym obalono mur berliński, a potem dokonał się szybki upadek dyktatury komunistycznej w krajach
europejskich, w których panowała od dziesięcioleci. Dwudzieste stulecie było także wiekiem, w którym
liczne narody podległe wcześniej systemom kolonialnym osiągnęły niepodległość. Powstały nowe pań-
stwa, które mimo uzależnień i nacisków mogą cieszyć się możliwością decydowania o swych losach.
Trzeba też wspomnieć fakt ukształtowania się organizmów międzynarodowych, które po II wojnie świa-
towej podjęły zadanie zapewnienia pokoju i bezpieczeństwa narodów, troski o bardziej sprawiedliwy
podział dóbr, obrony praw człowieka i słusznych oczekiwań różnych grup społecznych. W końcu należy
wspomnieć powstanie i późniejsze rozszerzenie Wspólnoty Europejskiej.
Również w życiu Kościoła nie brak było wydarzeń, które pozostawiły głęboki ślad, wyznaczając
kierunki pozytywnych zmian o wielkim znaczeniu dla teraźniejszości i, miejmy nadzieję, dla przyszłości
Ludu Bożego. Pośród nich na pierwszym miejscu należy wymienić II Sobór Watykański (1962-1965) i
różne inicjatywy, które zrodziły się jako jego konsekwencje, jak choćby: reforma liturgiczna, zaangażo-
wanie na polu ekumenicznym i dialog między religiami. Jak nie docenić też całego dobra w wymiarze
duchowym i kościelnym, jakie dokonywało się podczas celebracji Wielkiego Jubileuszu Roku 2000?
Szczególnym świadkiem tych wydarzeń jest Papież Jan Paweł II. Osobiście doświadczył dramatycznych i
heroicznych dziejów swojego kraju, Polski, z którym wciąż jest związany W ostatnich dziesięcioleciach
był również uczestnikiem - wpierw jako ksiądz, potem jako biskup, a w końcu jako papież - wielu wyda-
rzeń w historii Europy i całego świata. Ta książka prezentuje niektóre z jego doświadczeń i refleksje, ja-
kie dojrzewały w nim w obliczu różnorakich form zła, wobec którego nie tracił nigdy perspektywy dobra,
przeświadczony, że to ono ostatecznie zwycięża. Dokonując przeglądu różnych aspektów dzisiejszej rze-
czywistości, Ojciec Święty w cyklu „rozmów na przełomie tysiącleci” podjął refleksję nad obecnymi
zjawiskami w świetle minionych dziejów, w których usiłował odnaleźć korzenie tego, co teraz dokonuje
się w świecie, aby dać współczesnym, poszczególnym osobom i całym ludom, możliwość obudzenia w
sobie, poprzez uważny powrót do „pamięci”, żywego poczucia własnej „tożsamości”.
Pisząc tę książkę, Jan Paweł II powrócił do najważniejszych tematów rozmowy, jaka miała miej-
sce w 1993 roku w Castel Gandolfo. Dwaj polscy filozofowie, ks. Józef Tischner i Krzysztof Michalski,
założyciele Instytutu Nauk o Człowieku ( Institut für die Wissenschaften vom Menschen ) w Wiedniu, za-
proponowali mu przeprowadzenie krytycznej analizy historycznej i filozoficznej dwóch dyktatur, które
naznaczyły piętnem dwudzieste stulecie: nazizmu i komunizmu. Nagrane wówczas rozmowy zostały po-
tem spisane. Jednakże Ojciec Święty, wracając do kwestii podnoszonych w tamtej konwersacji, uważał za
konieczne rozszerzenie perspektyw wywodu. Zatem, wychodząc od wspomnianych rozmów, rozwinął
swoją refleksję o nowe elementy. Tak powstała ta książka, która podejmuje zagadnienia mające istotne
znaczenie dla losów ludzkości, stawiającej pierwsze kroki w trzecim tysiącleciu.
Przy redakcji książki została zachowana literacka forma konwersacji, aby czytelnik miał świado-
mość, że nie jest to wykład akademicki, ale przyjacielska rozmowa, w której - podejmując z wielką pre-
Wydawnictwo ZNAK – Kraków 2005
3
 
Jan Paweł II Pamięć i tożsamość
cyzją proponowane kwestie w poszukiwaniu właściwych odpowiedzi - nie można było rozwinąć wyczer-
pujących wywodów. Pytania, w ich aktualnej formie, zostały dodane przez redakcję. Mają one za zadanie
ułatwić czytelnikowi właściwe zrozumienie papieskiej myśli.
Życzymy, aby każdy, kto weźmie do ręki tę książkę, mógł znaleźć w niej rozwiązania przynajm-
niej niektórych kwestii, jakie go nurtują.
Wydawnictwo ZNAK – Kraków 2005
4
Jan Paweł II Pamięć i tożsamość
MIARA WYZNACZONA ZŁU
1.
Mysterium iniquitatis: Koegzystencja dobra i zła
Po upadku dwu potężnych systemów totalitarnych - nazizmu w Niemczech i komunistycz-
nego „realnego socjalizmu” Związku Radzieckiego - które zaciążyły nad całym wiekiem XX i są
odpowiedzialne za niezliczone zbrodnie, wydaje się, ze przyszła pora na zastanowienie się nad ich
genezą, skutkami, a zwłaszcza nad ich znaczeniem w historii ludzkości. Jak, Ojcze Święty, należy
rozumieć sens tego wielkiego „wybuchu” zła?
Wiek XX był w jakimś sensie widownią narastania procesów dziejowych, a także procesów ide-
owych, które zmierzały w kierunku wielkiego „wybuchu” zła, ale także był widownią ich pokonywania.
Czy zatem spojrzenie na Europę jedynie od strony zła, które pojawiło się w jej nowożytnych dziejach,
jest spojrzeniem słusznym? Czy nie zawiera się tutaj jakaś jednostronność? Nowożytne dzieje Europy,
naznaczone - zwłaszcza na Zachodzie - wpływami oświecenia, zrodziły także wiele dobrych owoców.
Jest to poniekąd zgodne z naturą zła, tak jak je definiuje, zgodnie z ujęciem św. Augustyna, św. Tomasz.
Zło jest zawsze brakiem jakiegoś dobra, które w danym bycie powinno się znajdować, jest niedostatkiem.
Nigdy nie jest jednak całkowitą nieobecnością dobra. W jaki sposób zło wyrasta i rozwija się na zdro-
wym podłożu dobra, stanowi poniekąd tajemnicę. Tajemnicą jest również owo dobro, którego zło nie
potrafiło zniszczyć, które się krzewi niejako wbrew złu, i to na tej samej glebie. Przypomina się ewange-
liczna przypowieść o pszenicy i kąkolu (por. Mt 13, 24-30). Kiedy słudzy pytają gospodarza: „Chcesz
więc, żebyśmy poszli i zebrali go [kąkol]?”, on odpowiada w sposób bardzo znamienny: „Nie, byście
zbierając chwast, nie wyrwali razem z nim i pszenicy. Pozwólcie obojgu róść aż do żniwa; a w czasie
żniwa powiem żeńcom: zbierzcie najpierw chwast i powiążcie go w snopki na spalenie; pszenicę zaś
zwieźcie do mego spichlerza” (Mt 13, 29-30). W tym przypadku wspomnienie żniwa odnosi się do ostat-
niej fazy historii, do eschatologii.
Można powiedzieć, że ta przypowieść jest kluczem do rozumienia całych dziejów człowieka. W
różnych epokach i w różnym znaczeniu „pszenica" rośnie razem z „kąkolem”, a „kąkol” razem z „pszeni-
cą”. Dzieje ludzkości są widownią koegzystencji dobra i zła. Znaczy to, że zło istnieje obok dobra; ale
znaczy także, że dobro trwa obok zła, rośnie niejako na tym samym podłożu ludzkiej natury. Natura bo-
wiem nie została zniszczona, nie stała się całkowicie zła, pomimo grzechu pierworodnego. Zachowała
zdolność do dobra i to potwierdza się w różnych epokach dziejów.
Wydawnictwo ZNAK – Kraków 2005
5
 

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika:

Zgłoś jeśli naruszono regulamin