pdf40117327_4.pdf
(
132 KB
)
Pobierz
2. CYWILNOPRAWNE
141–143
– wyr. SN z 11 wrzeœnia 1997 r., II UKN 232/97 (,,Œwiadczenie pracy w zmianach, dyspozy-
cyjnoœæ i podporz¹dkowanie pracownika s¹ cechami charakterystycznymi wy³¹cznie dla za-
trudnienia w ramach stosunku pracy.");
– wyr. SN z 2 wrzeœnia 1998 r., I PKN 293/98 („Je¿eli w stosunku prawnym nie przewa¿aj¹
cechy stosunku pracy, to o jego charakterze przes¹dza nazwa i sposób realizacji zobowi¹za-
nia.”);
– wyr. SN z 9 grudnia 1999 r., I PKN 432/99 („Zatrudnienie nie musi mieæ charakteru pracow-
niczego. Praca mo¿e byæ œwiadczona tak¿e na podstawie umów cywilnoprawnych”).
Literatura:
M. Gersdorf,
Umowa o pracê. Umowa o dzie³o. Umowa zlecenia
, Warszawa 1995;
R. Golat,
Umowa o dzie³o
, Warszawa 2003;
Kodeks cywilny. Komentarz
, t. II, pod red. K. Pie-
trzykowskiego, Warszawa 2003; £. Pisarczyk,
Ró¿ne formy zatrudnienia
, Warszawa 2003.
B. Umowa o dzie³o
141
Wykonywanie pracy mo¿e odbywaæ siê na podstawie umowy o dzie³o.
Umowa o dzie³o
zosta³a uregulowana w
k.c.
(
art. 627 i n.
). Przez umowê o dzie³o przyj-
muj¹cy zamówienie zobowi¹zuje siê do wykonania oznaczonego dzie³a, a zamawiaj¹cy zobo-
wi¹zuje siê do zap³aty wynagrodzenia. Stronami tej umowy s¹: ten, czyim wysi³kiem, stara-
niem i prac¹ dzie³o ma zostaæ wykonane (
przyjmuj¹cy zamówienie
), oraz ten, dla kogo
dzie³o ma byæ wykonane (
stosunek podpo-
rz¹dkowania, charakterystyczny w umowie o pracê, ani inny stosunek zale¿noœci.
zamawiaj¹cy
). Miêdzy stronami
nie istnieje
a. Cechy umowy
142
Umowa o dzie³o charakteryzuje siê okreœlonymi cechami, które musz¹ byæ spe³nione, aby
dana praca mog³a byæ wykonywana na podstawie tej umowy. S¹ to przede wszystkim:
– z góry okreœlony i pewny do osi¹gniêcia rezultat pracy;
– odp³atnoœæ za pracê wykonan¹ zgodnie z umow¹.
Umowa o dzie³o jako typowa
umowa rezultatu
mo¿e byæ wykorzystywana w tych przypad-
kach, w których chodzi o wykonanie czynnoœci prowadz¹cej do powstania konkretnego rezul-
tatu o charakterze materialnym lub niematerialnym. Dzie³em mog¹ byæ rezulataty intelektu-
alnie utrwalone w postaci planu, modelu, obliczenia itp. Rezultat musi byæ obiektywnie
osi¹galny i w konkretnych warunkach
pewny
.
Przedmiotem umowy o dzie³o mo¿e byæ zatem wykonanie okreœlonych przedmiotów, re-
mont mieszkania, sporz¹dzenie ekspertyzy lub t³umaczenia itp.
Dzie³o ma byæ rezultatem zamierzonym przez strony. Rezultat ten musi byæ z góry okreœlony,
a jego osi¹gniêcie musi byæ uwa¿ane przez strony za pewne, a nie jedynie prawdopodobne.
Okreœlenie mo¿e nast¹piæ przy u¿yciu ró¿nych metod, np. przez opis. Sposób okreœlenia
dzie³a nie mo¿e jednak budziæ w¹tpliwoœci, o jakie dzie³o chodzi. Odpowiedzialnoœæ przyj-
muj¹cego zamówienie w przypadku nieosi¹gniêcia celu umowy jest odpowiedzialnoœci¹ za
nieosi¹gniêcie zamierzonego rezultatu, a nie za brak nale¿ytej starannoœci.
143
Kolejnym istotnym elementem umowy o dzie³o jest jej
, co oznacza, ¿e za wyko-
nanie dzie³a nale¿y siê przyjmuj¹cemu zamówienie wynagrodzenie. Wysokoœæ wynagrodze-
nia mo¿na okreœliæ przez wskazanie podstaw do jego ustalenia, np. odwo³anie siê do okreœlo-
nych cenników lub stawek. Jeœli strony w umowie nie okreœli³y wynagrodzenia lub nie wska-
odp³atnoœæ
www.meritum.pl
119
144–147
POZOSTA£E FORMY ŒWIADCZENIA PRACY
za³y podstaw do jego ustalenia, przyjmuje siê, ¿e wykonawcy przys³ugiwaæ bêdzie zwyk³e wy-
nagrodzenie za dzie³o danego rodzaju. W przypadku gdy i w ten sposób nie da siê ustaliæ wy-
sokoœci wynagrodzenia, nale¿y siê wynagrodzenie odpowiadaj¹ce uzasadnionemu nak³adowi
pracy oraz innym nak³adom, jakie poniós³ przyjmuj¹cy zamówienie.
Powy¿sze sposoby ustalenia wynagrodzenia maj¹ charakter pomocniczy, gdy¿ w praktyce
w zale¿noœci od rodzaju dzie³a i zadañ, jakie ci¹¿¹ na przyjmuj¹cym zamówienie, ustalenie
wynagrodzenia odbywa siê z wykorzystaniem dwóch sposobów: wynagrodzenia rycza³towego
lub kosztorysowego. Ten ostatni sposób wystêpuje zwykle przy dzie³ach o bardziej skom-
plikowanej kalkulacji.
WA¯NE!
Strony maj¹ swobodê w okreœleniu wynagrodzenia w umowie o dzie³o. Wynagrodzenie
nale¿ne z tytu³u umowy o dzie³o nie musi mieæ postaci pieniê¿nej.
b. Obowi¹zki stron umowy
144
Podstawowym obowi¹zkiem przyjmuj¹cego zamówienie jest
wykonanie dzie³a.
Jest on od-
powiedzialny za
. Sposób wykonania dzie³a jest pozostawiony uznaniu przyj-
muj¹cego zamówienie. Jest on zwi¹zany jedynie ustaleniami co do w³aœciwoœci dzie³a ustalo-
nego w umowie lub wynikaj¹cych z charakteru danego dzie³a. Przyjmuj¹cy nie ma obowi¹zku
osobistego wykonania dzie³a, chyba ¿e wynika to z umowy lub charakteru dzie³a (np. utwór
artystyczny). Je¿eli jednak sam nie wykonuje dzie³a, jest zobowi¹zany do kierowania osoba-
mi, którymi siê pos³uguje i za które odpowiada. Z chwil¹ ukoñczenia dzie³a powinien je wy-
daæ zamawiaj¹cemu i umo¿liwiæ mu korzystanie z dzie³a. W niektórych sytuacjach samo wy-
konanie dzie³a umo¿liwia korzystanie z niego, np. wykonanie naprawy instalacji wodno-
-sanitarnej.
jakoœæ dzie³a
145
Podstawowym obowi¹zkiem zamawiaj¹cego jest
przyjmuj¹cemu
zamówienie. Jeœli strony nie postanowi¹ inaczej, nale¿y siê ono w chwili oddania dzie³a.
W przypadku niewykonania dzie³a z przyczyn le¿¹cych po stronie zamawiaj¹cego przyjmu-
j¹cemu zamówienie nale¿y siê
wynagrodzenie pomniejszone
jednak o to, co przyjmuj¹cy
oszczêdzi³ z powodu niewykonania dzie³a. S¹ to zazwyczaj oszczêdnoœci materia³ów i innych
wydatków, np. niewykorzystanie farb malarskich do pomalowania mieszkania itp.
zap³ata wynagrodzenia
146
Gdy dzie³o zostanie ukoñczone, na zamawiaj¹cym ci¹¿y obowi¹zek
. Ode-
branie dzie³a, zale¿nie od jego charakteru, mo¿e oznaczaæ wiêcej ni¿ odebranie przedmiotu
œwiadczenia. Zamawiaj¹cy powinien ustaliæ, czy dzie³o odpowiada zamówieniu, np. poprzez
sprawdzenie, czy reperacja rzeczy zosta³a dokonana, instalacja elektryczna funkcjonuje bez
usterek itp.
odebrania dzie³a
c. Ustanie stosunku prawnego
147
Stosunek prawny ³¹cz¹cy strony umowy o dzie³o koñczy siê normalnie wraz z wype³nieniem
œwiadczenia stron. W pewnych sytuacjach mo¿e dojœæ do przedwczesnego ustania tego sto-
sunku. W przeciwieñstwie do umowy agencyjnej, umowy zlecenia czy wreszcie umowy o pra-
cê, umowa o dzie³o nie prowadzi do nawi¹zania trwa³ej wiêzi prawnej miêdzy stronami. Sto-
sunek prawny ³¹cz¹cy strony ma raczej
charakter jednorazowy
, zmierzaj¹cy do osi¹gniêcia
120
www.meritum.pl
2. CYWILNOPRAWNE
148
konkretnego rezultatu (efektu). Z tego te¿ powodu nieprzydatna by³aby tu konstrukcja wypo-
wiedzenia umowy.
W zwi¹zku z tym na gruncie umowy o dzie³o zastosowanie znalaz³a instytucja
odst¹pienia
od umowy.
W przypadku odst¹pienia istniej¹ca dotychczas umowa nie wywo³uje ¿adnych
skutków prawnych i nale¿y j¹ traktowaæ jako nieby³¹.
Jednostronne odst¹pienie od umowy, jako sytuacja wyj¹tkowa, mo¿e nast¹piæ tylko w œciœle
okreœlonych przez prawo sytuacjach:
– jeœli przyjmuj¹cy zamówienie opóŸnia siê z rozpoczêciem lub wykonaniem dzie³a w takim
stopniu, i¿ nie jest prawdopodobne, aby ukoñczy³ je w terminie. Odst¹pienie mo¿e
nast¹piæ bez wyznaczenia dodatkowego terminu i przed up³ywem terminu do wykonania
dzie³a
(art. 635 k.c.)
;
– je¿eli przyjmuj¹cy zamówienie wykonuje dzie³o w sposób wadliwy lub sprzeczny z umow¹,
a wyznaczony przez zamawiaj¹cego termin co do zmiany sposobu wykonania dzie³a ju¿
up³yn¹³
(art. 636 k.c.)
;
– je¿eli dzie³o ma istotne wady, których nie da siê usun¹æ lub z okolicznoœci wynika, ¿e przy-
jmuj¹cy zamówienie nie zdo³a ich usun¹æ
(art. 637 k.c.)
;
– jeœli w wyniku urzêdowej zmiany cen lub stawek albo koniecznoœci przeprowadzenia prac
dodatkowych zasz³a potrzeba znacznego podwy¿szenia wynagodzenia kosztorysowego, za-
mawiaj¹cy mo¿e od umowy odst¹piæ. Powinien jednak uczyniæ to niezw³ocznie, p³ac¹c
przyjmuj¹cemu zamówienie odpowiedni¹ czêœæ umówionego wynagrodzenia
(art. 631
k.c.)
.
Do momentu ukoñczenia dzie³a zamawiaj¹cy mo¿e w ka¿dym czasie
odst¹piæ od umowy
(art. 644 k.c.)
. Dzie³o jest nieukoñczone, gdy nie nadaje siê do wydania i odbioru. Chocia¿
uprawnienie to wydaje siê bardzo korzystne, w praktyce jednak wi¹zaæ siê mo¿e ze znaczny-
mi trudnoœciami. Chc¹c od umowy odst¹piæ, zamawiaj¹cy musi zap³aciæ przyjmuj¹cemu za-
mówienie przewidziane wynagrodzenie. Od umówionej kwoty mo¿e odliczyæ jedynie to, co
druga strona zaoszczêdzi³a z powodu niewykonania dzie³a. Ustalenie kwot podlegaj¹cych od-
liczeniu zale¿y od okolicznoœci wystêpuj¹cych w konkretnym przypadku. W g³ównej mierze
bêdzie to
nak³ad pracy
(
tzw. robocizna
) zaoszczêdzony w zwi¹zku z tym, ¿e dzie³o zosta³o
przerwane.
d. Ró¿nice miêdzy umow¹ o dzie³o a umow¹ zlecenia
148
Umowa o dzie³o ró¿ni siê od umowy zlecenia tym, ¿e zawsze musi koñczyæ siê konkretnym,
mo¿liwym do przewidzenia i sprawdzalnym
rezultatem
. W umowie zlecenia nie akcentuje
siê warunku rezultatu, ale koniecznoœæ wykonywania powtarzaj¹cych siê czynnoœci. W umo-
wie o dzie³o mniejsze znaczenie ma obowi¹zek osobistego wykonywania dzie³a, byleby rezul-
tat koñcowy zosta³ osi¹gniêty. W umowie zlecenia zaœ obowi¹zek osobistego œwiadczenia jest
w zasadzie regu³¹. W przeciwieñstwie do zlecenia, umowa o dzie³o jest zawsze odp³atna.
Brak wynagrodzenia w przypadku umowy zlecenia mo¿e natomiast wynikaæ albo z wyraŸnego
postanowienia umowy, albo z okolicznoœci sprawy. W przeciwnym wypadku za wykonanie zle-
cenia przys³uguje stronie wynagrodzenie.
www.meritum.pl
121
149
POZOSTA£E FORMY ŒWIADCZENIA PRACY
Najistotniejsze ró¿nice miêdzy umow¹ o dzie³o a umow¹ zlecenia przedstawia poni¿sza
tabela:
Cecha
Umowa o dzie³o
Umowa zlecenia /
Umowa o œwiadczenie us³ug
Sposób wykonywa-
nia umowy
Przyjmuj¹cy zamówienie zobo-
wi¹zuje siê do osi¹gniêcia kon-
kretnego, okreœlonego rezultatu.
Sposób wykonania dzie³a jest za-
le¿ny od woli wykonuj¹cego za-
mówienie
Zleceniobiorca zobowi¹zany jest do staranne-
go wykonywania powtarzaj¹cych siê czynno-
œci prawnych (przy umowie o œwiadczenie
us³ug – czynnoœci faktycznych, œwiadczenie
us³ug),
a
nie
do
osi¹gniêcia
okreœlonego
rezultatu
Osobiste wykonywa-
nie pracy
Przyjmuj¹cy zamówienie nie ma
obowi¹zku
Osobiste wykonywanie pracy jest zasad¹.
Przyjmuj¹cy zlecenie mo¿e powierzyæ wyko-
nanie zlecenia innej osobie. Zastrze¿enie takie
jest dopuszczalne, je¿eli wynika z umowy, ze
zwyczaju albo gdy zleceniobiorca jest zmu-
szony do tego przez szczególne okolicznoœci
(powinien zawiadomiæ o tym daj¹cego zlece-
nie)
osobistego
wykony-
wania
pracy,
chyba
¿e
takie
zastrze¿enie
zostanie
zawarte
w umowie
Odp³atnoœæ za wyko-
nan¹ pracê
Umowa jest odp³atna. Zamawi-
aj¹cy jest zobowi¹zany uiœciæ wy-
nagrodzenie w chwili wydania
dzie³a w wysokoœci odpowiada-
j¹cej
Umowa mo¿e byæ nieodp³atna. Jednak brak
wynagrodzenia musi wynikaæ z umowy lub
okolicznoœci. Jednak nieodp³atne zlecenie, to
w praktyce rzadkoϾ
jego
wartoœci,
chyba
¿e
umowa stanowi inaczej
PRZYK£AD
Spó³ka X zawar³a z radc¹ prawnym umowê o dzie³o, na mocy której zobo-
wi¹zany jest sporz¹dzaæ opinie prawne i w zale¿noœci od potrzeb œwiadczyæ pomoc
prawn¹.
Kwalifikacja prawna stosunku prawnego jako umowy o dzie³o jest nieprawid³owa, gdy¿
przedmiotem umowy o dzie³o jest wykonywanie czynnoœci jednorazowej, prowadz¹cej
do powstania okreœlonego rezultatu. Tak¹ czynnoœci¹ mo¿e byæ w przedstawionym
przyk³adzie sporz¹dzenie jednorazowej opinii prawnej lub udzielenie porady w skompli-
kowanej sytuacji faktycznej, a nie wykonywanie powtarzaj¹cych siê czynnoœci doradz-
twa.
W przedstawionym przyk³adzie w³aœciwa jest umowa zlecenie jako umowa starannego
dzia³ania.
Podobnie nie nale¿y kwalifikowaæ jako umowy o dzie³o nastêpuj¹cych dzia³añ:
–
udzielanie korepetycji;
–
nauczanie jêzyka obcego;
–
wykonanie okreœlonej produkcji artystycznej, np. koncertu.
W przedstawionych przyk³adach mamy do czynienia z umowami o œwiadczenie us³ug,
do których nale¿y stosowaæ przepisy o zleceniu. W umowie o dzie³o konieczne jest jas-
ne zdefiniowanie rezultatu, a w przedstawionych przyk³adach wystêpuje trudny do okre-
œlenia, niematerialny rezultat dzia³alnoœci ludzkiej.
e. Umowa o dzie³o a umowa o pracê
149
Umowa o dzie³o ró¿ni siê od umowy o pracê przede wszystkim charakterem œwiadczonej pra-
cy – umowa o dzie³o jest
umow¹ rezultatu
umow¹ starannego
, zaœ umowa o pracê
dzia³ania
. W umowie o dzie³o przyjmuj¹cy zamówienie zobowi¹zuje siê wobec zamawia-
j¹cego do osi¹gniêcia indywidualnie oznaczonego rezultatu. Przy umowie o pracê pracownik
122
www.meritum.pl
2. CYWILNOPRAWNE
150
zobowi¹zuje siê do œwiadczenia pracy lub bycia w gotowoœci do jej pe³nienia. W umowie
o dzie³o przedmiotem œwiadczenia jest gotowy rezultat pracy ludzkiej, w zwi¹zku z tym ryzyko
dzia³ania spoczywa na wykonawcy dzie³a. W przypadku zaœ umowy o pracê ryzyko to obci¹¿a
pracodawcê.
Ponadto w umowie o dzie³o nie akcentuje siê obowi¹zku
wykonania zobowi¹za-
nia, natomiast umowa o pracê wi¹¿e siê nierozerwalnie z obowi¹zkiem osobistego œwiadcze-
nia pracy przez pracownika. Nie wystêpuje te¿ charakterystyczny dla umowy o pracê stosu-
nek podporz¹dkowania pracownika pracodawcy w procesie pracy. W umowie o dzie³o wyko-
nawca dysponuje du¿¹ samodzielnoœci¹ co do miejsca, sposobu i czasu wykonania dzie³a
– jest zobowi¹zany jedynie do dostarczenia dzie³a w umówionym terminie.
Dla rozró¿nienia istotny jest te¿ fakt, ¿e stosunek pracy nawi¹zany na podstawie umowy
o pracê ma
osobistego
. Natomiast stosunek cywilnoprawny powsta³y z umowy
o dzie³o w³aœciwoœci tej nie posiada – œwiadczenie przyjmuj¹cego zamówienie jest z regu³y
jednorazowe
charakter trwa³y
.
Podstawowym podobieñstwem pomiêdzy umowami jest ich odp³atny charakter. Jednak¿e
prawne ukszta³towanie wynagrodzenia z umowy o dzie³o w zasadniczy sposób ró¿ni siê od
wynagrodzenia ze stosunku pracy. Przede wszystkim:
– wynagrodzenie za dzie³o nie ma charakteru okresowego i nie musi byæ oznaczone w pie-
ni¹dzu, wynagrodzenie z umowy o pracê przeciwnie – jest œwiadczeniem okresowym
i musi byæ wyra¿one w pieni¹dzu (przynajmniej w swej podstawowej czêœci);
– zap³ata za dzie³o jest ustalana rycza³towo lub kosztorysowo, zaœ p³aca ze stosunku pracy
stosownie do iloœci, jakoœci i rodzaju pracy, a tak¿e kwalifikacji pracownika;
– przy umowie o dzie³o zap³ata nastêpuje za wykonanie dzie³a, w umowie o pracê wynagro-
dzenie nale¿y siê pracownikowi niezale¿nie od koñcowego efektu pracy.
150
Najistotniejsze
ró¿nice miêdzy umow¹ o dzie³o a umow¹ o pracê
przedstawia poni¿sza
tabela:
Cecha
Umowa o dzie³o
Umowa o pracê
Sposób wykonywania
pracy
Przyjmuj¹cy zamówienie zobowi¹zuje
siê do osi¹gniêcia okreœlonego rezulta-
tu. Sposób wykonania dzie³a zale¿y od
uznania przyjmuj¹cego zamówienie
Pracownik jest zobowi¹zany do wyko-
nywania pracy, a nie do osi¹gniêcia
rezultatu
Charakter stosunku
prawnego
Jednorazowy w celu wykonania dzie³a
Ci¹g³y, trwa³y
Relacje miêdzy strona-
mi umowy
Przyjmuj¹cy zamówienie ma swobodê
co do miejsca, sposobu, czasu wyko-
nania dzie³a. Ma obowi¹zek wykonaæ
konkretne dzie³o w umówionym termi-
nie
Pracownik jest podporz¹dkowany pra-
codawcy co do sposobu, czasu i miej-
sca œwiadczenia pracy
Odp³atnoœæ umowy
Za wykonane dzie³o nale¿y siê wyna-
grodzenie. Zamawiaj¹cy ma obo-
wi¹zek uiœciæ je z chwil¹ odbioru
dzie³a, chyba ¿e strony inaczej posta-
nowi³y w umowie
Umowa jest zawsze odp³atna. Pracow-
nik ma prawo ponadto do œwiadczeñ,
kiedy faktycznie pracy nie wykonuje,
np. urlop wypoczynkowy, choroba.
Obowi¹zuj¹ go równie¿ gwarancje mi-
nimalnego wynagrodzenia
Osobiste wykonanie
pracy
Przyjmuj¹cy zamówienie nie ma obo-
wi¹zku osobistego wykonywania pra-
cy,
Pracownik nie mo¿e powierzyæ wyko-
nywania pracy innej osobie
chyba
¿e
tak
zastrzeg¹
strony
w umowie
www.meritum.pl
123
Plik z chomika:
kasialeg
Inne pliki z tego folderu:
Angielski, jakiego potrzebujesz.pdf
(1421 KB)
Elementy_prawa_ poradnik.pdf
(1964 KB)
ADMIN WYKŁADY ZAOCZNE 2011 R(2).doc
(770 KB)
Dział IV rozdział I (str. 217) opracowanie.doc
(130 KB)
Prawo administracyjne I i II sem.doc
(190 KB)
Inne foldery tego chomika:
administracja szkola
Angielski
Angielski Zawodowy
angielski(1)
Język angielski
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin