Przekazywanie informacji na temat niebezpiecznych substancji..pdf
(
147 KB
)
Pobierz
2003-0589FACTS-35_PL
35
Europejska Agencja Bezpieczeƒstwa i Zdrowia w Pracy
ISSN 1681-2123
Przekazywanie informacji na temat niebezpiecznych substancji
Dzi´ki uprzejmoÊci Duƒskiej Administracji ds. Ârodowiska Pracy, Dania.
tam gdzie ma to zastosowanie, wniosków jakie nale˝y wyciàgnàç
z wszelkich ju˝ zrealizowanych czynnoÊci nadzorczych w zakresie
ochrony zdrowia i oceny nara˝enia.
Ponadto pracodawca powinien zadbaç o to, aby pracownicy byli
Êwiadomi, kiedy i w jakich okolicznoÊciach zachodzà zmiany warun-
ków wymienionych powy˝ej.
Dla pracowników, którzy mogà byç nara˝eni na czynniki rakotwór-
cze i mutagenne (
4
) lub na pewne czynniki biologiczne (
5
), pracodaw-
cy powinni prowadziç rejestr zawierajàcy informacje o nara˝eniu
i nadzorze w zakresie ochrony zdrowia. Pracownicy powinni mieç
zapewniony dost´p do swoich osobistych danych.
Przepisy te powinny zostaç przeniesione do ustawodawstwa krajo-
wego. Poniewa˝ w dyrektywach Unii ustalono jedynie wymagania
minimalne, w celu ochrony pracowników paƒstwa cz∏onkowskie
Unii sà uprawnione do wprowadzania pewnych przepisów dodatko-
wych czy te˝ bardziej restrykcyjnych.
Przysz∏y system UE, obejmujàcy rejestracj´, ocen´ i wydawanie po-
zwoleƒ na wprowadzenie substancji chemicznych do obrotu, zaty-
tu∏owany REACH, ma na celu zwi´kszenie dost´pu do odpowiednich
informacji o w∏aÊciwoÊciach zwiàzków chemicznych, ich wp∏ywie
na Êrodowisko i na zdrowie, o zamierzonych zastosowaniach oraz
dzia∏aniach zmniejszajàcych zagro˝enia.
Zaleca si´ wyszukiwanie odpowiednich krajowych aktów praw-
nych, które dotyczà stosowania niebezpiecznych substancji
w miejscu pracy.
Wst´p
W ramach Europejskiego Tygodnia Bezpieczeƒstwa i Zdrowia w Pra-
cy 2003, Agencja przygotowa∏a seri´ publikacji
Fakty
, zawierajàcà
informacje dotyczàce bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia w pracy,
zwiàzane z niebezpiecznymi substancjami. Skuteczne przekazywa-
nie informacji o zagro˝eniach zdrowia pracowników oraz o zarzà-
dzaniu nimi na stanowiskach pracy stanowi wspólne wyzwanie dla
pracodawców, pracowników oraz ich przedstawicieli. Niniejszy nu-
mer
Faktów
przedstawia dzia∏ania, jakie nale˝y podjàç w celu sku-
tecznego przekazywania informacji.
Oznakowanie niebezpiecznych substancji ipreparatów/pro-
duktów
JeÊli substancja chemiczna lub produkt chemiczny zosta∏y zaklasyfi-
kowane jako niebezpieczne, to producent lub importer powinien
na opakowaniu umieÊciç oznakowanie wskazujàce na niebezpie-
czeƒstwo wraz z informacjà zawierajàcà co najmniej:
Przepisy prawne
Przepisy prawne Unii Europejskiej dotyczàce klasyfikacji i oznakowa-
nia (
1
) stanowià ramy, w jakich mieszczà si´ obowiàzki producentów
substancji chemicznych. OkreÊlajà one, jakie istotne informacje (
2
)
nale˝y w znormalizowany sposób umieÊciç na etykietach ostrzegaw-
czych, symbolach zagro˝eƒ i w kartach charakterystyk substancji nie-
bezpiecznych, udost´pnianych u˝ytkownikom.
Z dyrektywy dotyczàcej substancji chemicznych (
3
) wynika, ˝e praco-
dawcy powinni uzyskaç od dostawcy lub z innych ∏atwo dost´pnych
êróde∏ dodatkowe informacje niezb´dne do oszacowania zagro˝eƒ.
Pracodawcy powinni tak˝e zadbaç o to, aby pracownicy i/lub ich
przedstawiciele zostali przeszkoleni i poinformowani co do:
nazw´ lub nazw´ handlowà substancji albo produktu oraz nazw´
i adres osoby odpowiedzialnej za wprowadzenie tej substancji lub
tego produktu do obrotu;
nazw´(y) niebezpiecznego(ych) sk∏adnika(ów), powodujàcego(ych)
wprowadzenie go(ich) do klasy substancji niebezpiecznych;
numery rejestru UE, np. numer EINECS (
6
) lub ELINCS (
7
);
znormalizowane znaki ostrzegawcze, symbole zagro˝enia (
8
), zwroty
wskazujàce rodzaj zagro˝enia (zwroty R) (
9
) i zwroty okreÊlajàce wa-
runki bezpiecznego stosowania (zwroty S) (
10
). Ustala si´ tak˝e prze-
pisy dla preparatów zawierajàcych kilka niebezpiecznych substancji,
które wymagajà kilku symboli i zwrotów dotyczàcych zagro˝enia.
Symbole zagro˝enia oraz zwroty R i S sà wskazaniami dotyczàcymi
zagro˝enia substancjà oraz mówiàcymi o Êrodkach bezpieczeƒstwa
odnoszàcych si´ do stosowania tej substancji. Zarówno zwroty R jak
iS zosta∏y ustalone w dyrektywach UE (
11
). Sà one stosowane
do oznakowania opakowaƒ oraz w kartach charakterystyk substan-
cji niebezpiecznych, w celu ostrzegania oraz instruowania u˝ytkow-
nika niebezpiecznych produktów i preparatów. Zwroty R okreÊlajà
w znormalizowanej formie potencjalnà szkodliwoÊç produktu dla
zdrowia i zagro˝enie bezpieczeƒstwa podczas normalnego post´po-
wania i u˝ytkowania substancji, na przyk∏ad R21: „Dzia∏a szkodliwie
w kontakcie ze skórà”. Zwroty S i ich kombinacje wskazujà Êrodki za-
pobiegawcze, jakie powinno si´ podjàç, na przyk∏ad: S15: „Przecho-
wywaç z dala od êróde∏ ciep∏a”.
niebezpiecznych w∏aÊciwoÊci substancji chemicznych, jakimi si´
pos∏ugujà;
wielkoÊci st´˝enia, rodzaju i czasu nara˝ania oraz okolicznoÊci,
w jakich wykonujà prac´, podczas której sà nara˝eni na dzia∏anie
niebezpiecznych substancji;
odpowiednich Êrodków ostro˝noÊci, jakie powinni podjàç w celu
ochrony siebie i pozosta∏ych pracowników na stanowiskach pracy;
wyników dzia∏ania procedur zarzàdzania ryzykiem, ju˝ przyj´tych
lub planowanych do przyj´cia;
odpowiednich wartoÊci najwy˝szych dopuszczalnych st´˝eƒ na sta-
nowisku pracy lub granicznych wartoÊci czynników biologicznych
oraz
PL
(
1
) Na przyk∏ad dyrektywa Rady 67/548/EWG z 27 czerwca 1967 r. wraz z kolejnymi zmianami, przedstawiajàca wymagania dotyczàce badania, klasyfikacji, pakowania i oznakowania niebez-
piecznych substancji, dyrektywa 1999/45/EC dotyczàca klasyfikacji, pakowania i oznakowania niebezpiecznych preparatów.
(
2
) Dyrektywa Komisji 91/155/EWG z 5 marca 1991 r. wraz z kolejnymi zmianami, okreÊlajàca i prezentujàca szczegó∏owe ustalenia dotyczàce systemu przygotowania szczególnych informacji
(karty charakterystyk substancji niebezpiecznych).
(
3
) Dyrektywa Rady 98/24/WE z 7 kwietnia 1998 r. dotyczàca ochrony zdrowia i bezpieczeƒstwa pracowników przed zagro˝eniami zwiàzanymi z czynnikami chemicznymi w pracy.
(
4
) Dyrektywa Rady 90/394/EWG z 28 czerwca 1990 r. dotyczàca ochrony pracowników przed ryzykiem zwiàzanym z nara˝eniem na dzia∏anie czynników rakotwórczych w Êrodowisku pracy,
wraz ze zmianami.
(
5
) Dyrektywa 2000/54/WE Parlamentu Europejskiego oraz Rady z 18 wrzeÊnia 2000 r. dotyczàca ochrony pracowników przed ryzykiem zwiàzanym z nara˝eniem na dzia∏anie czynników bio-
logicznych w Êrodowisku pracy.
(
6
) Europejski Wykaz Istniejàcych Substancji o Znaczeniu Komercyjnym (EINECS), zestawienie zawierajàce 100 195 substancji; patrz http://ecb.jrc.it/new-chemicals/.
(
7
) Europejski Wykaz Nowych Substancji Chemicznych; patrz http://ecb.jrc.it/new-chemicals/.
(
8
) http://www.ilo.org/public/english/protection/safework/cis/products/icsc/dtasht/symbols/index.htm.
(
9
) http://www.ilo.org/public/english/protection/safework/cis/products/icsc/dtasht/riskphrs/index.htm.
(
10
) http://www.ilo.org/public/english/protection/safework/cis/products/icsc/dtasht/sftyphrs/index.htm.
(
11
) Dyrektywa Komisji 2001/59/WE z 6 sierpnia 2001 r. dostosowujàca po raz 28 dyrektyw´ Rady 67/548/EWG ze wzgl´du na post´p techniczny. http://europa.eu.int/smarta-
pi/cgi/sga_doc?smartapi!celexapi!prod!CELEXnumdoc&lg=en&numdoc=32001L0059&model=guichett.
http://agency.osha.eu.int
Europejska Agencja Bezpieczeƒstwa i Zdrowia w Pracy
Do u˝ytkowania na stanowisku pracy nale˝y w karcie charakterysty-
ki substancji niebezpiecznej podaç obszernà i znormalizowanà infor-
macj´ dodatkowà, dotyczàcà oddzia∏ywania na zdrowie, sk∏adu pro-
duktu, odpowiednich Êrodków ochrony oraz Êrodków ochrony
indywidualnej.
wanie st´˝eƒ niebezpiecznych substancji, stosowanych na stanowi-
skach pracy.
Baza danych „Gestis-substance” (
14
) niemieckich instytucji obs∏ugu-
jàcych obowiàzkowe ubezpieczenia wypadkowe i prewencj´ wypad-
ków, podaje informacje dotyczàce oko∏o 7 000 substancji. System
jest do∏àczony do zewn´trznej bazy danych (DOK-MEGA) (
15
) oraz
do bazy danych kart charakterystyk substancji (ISI) (
16
), posiadajàcej
linki do ponad 410 000 kart charakterystyk substancji, opracowa-
nych przez 200 producentów. Ponadto jest ona uzupe∏niana przez
baz´ danych dotyczàcych charakterystyki palnoÊci i wybuchowoÊci
(Gestis-Dust-Ex) (
17
), obejmujàcà ponad 4 000 próbek py∏ów i wi´k-
szoÊç sektorów przemys∏u.
Mi´dzynarodowe Karty Bezpieczeƒstwa Chemicznego (ICSC) (
18
)
opracowane przez trzy wspó∏pracujàce ze sobà organizacje mi´dzy-
narodowe: Program Ârodowiskowy Narodów Zjednoczonych (UNEP
– United Nations Environment Programme), Mi´dzynarodowe Biuro
Pracy (ILO – International Labour Office) i Âwiatowà Organizacj´
Zdrowia (WHO – World Health Organisation), w kontekÊcie wspó∏-
pracy z Komisjà Wspólnoty Europejskiej, oferujà informacje o ponad
1200 substancjach. Karta ICSC zawiera najwa˝niejsze informacje
o substancjach chemicznych dotyczàce ochrony zdrowia i bezpie-
czeƒstwa podczas ich stosowania na stanowisku pracy przez pra-
cowników i pracodawców. Karty te sà tak˝e dost´pne w innych j´zy-
kach poza angielskim.
Karty charakterystyk substancji niebezpiecznych ipreparatów
niebezpiecznych
Producenci i dostawcy zwiàzków chemicznych sà zobowiàzani
do dostarczenia profesjonalnym u˝ytkownikom kart charakterystyk
substancji (
12
), które zawierajà informacje dotyczàce w∏aÊciwoÊci
substancji, zagro˝eƒ dla zdrowia i Êrodowiska, zagro˝eƒ wynikajà-
cych z w∏aÊciwoÊci fizyko-chemicznych substancji, dotyczàce prze-
chowywania, post´powania z substancjà, transportu i usuwania od-
padów, a tak˝e wskazania dotyczàce ochrony pracowników,
ochrony przeciwpo˝arowej, Êrodków, jakie nale˝y podjàç po przy-
padkowym uwolnieniu si´ substancji z opakowania i w miar´ potrze-
by zasad pierwszej pomocy. G∏ównym celem kart charakterystyk
substancji jest umo˝liwienie pracodawcom okreÊlenia, czy na stano-
wisku roboczym znajdujà si´ jakiekolwiek niebezpieczne chemikalia
oraz oszacowania, czy istnieje jakiekolwiek zagro˝enie dla zdrowia
i bezpieczeƒstwa pracowników i/lub dla Êrodowiska, wynikajàce
z ich stosowania. Pracownicy lub ich przedstawiciele powinni mieç
dost´p do kart charakterystyk substancji lub preparatów.
Informacje zawarte w kartach charakterystyk substancji mogà stano-
wiç wst´pnà pomoc przy identyfikowaniu niebezpieczeƒstw na jakie
nara˝eni sà pracownicy oraz przy okreÊlaniu wymaganych Êrodków
kontrolnych. Jednak˝e producent nie jest w stanie przewidzieç
wszystkich potencjalnych warunków u˝ytkowania. Ârodki bezpie-
czeƒstwa zalecane w kartach charakterystyk substancji muszà zatem
zostaç przystosowane do warunków istniejàcych na poszczególnych
stanowiskach roboczych.
Dalsze informacje
Wi´cej przyk∏adów skutecznego przekazywania informacji oraz inne
publikacje z serii
Fakty
dotyczàcej niebezpiecznych substancji do-
st´pne sà tak˝e pod adresem
http://osha.eu.int/ew2003/
. Strona jest
nieustannie aktualizowana i rozwijana.
W Mi´dzynarodowej Organizacji Pracy (ILO) dokonano kompilacji
modu∏u szkoleniowego dla komisji zdrowia i bezpieczeƒstwa, który
instruuje, jak powinni si´ porozumiewaç pracownicy i pracodawcy
co do rozwiàzaƒ dotyczàcych zdrowia i bezpieczeƒstwa, w tym za-
gro˝eƒ chemicznych w miejscach pracy. Modu∏ ten jest dost´pny
bezp∏atnie pod adresem:
http://www.itcilo.it/english/actrav/
telearn/osh/com/comain.htm.
Inne êród∏a informacji
Dostawcy nie muszà dostarczaç kart charakterystyk substancji dla
niektórych produktów, takich jak farmaceutyki (np. leki cytostatycz-
ne) lub kosmetyki (np. produkty dla salonów fryzjerskich).
Nawet wtedy, kiedy dost´pne sà karty charakterystyk, w pewnych
przypadkach mo˝e zaistnieç potrzeba dodatkowych informacji.
W celu zebrania niezb´dnych danych s∏u˝àcych do oceny ryzyka
i podj´cia dzia∏aƒ prewencyjnych, konieczne jest wówczas:
Lista kontrolna porozumiewania si´ mi´dzy pracodawcà ipracownikami:
czy istnieje wykaz niebezpiecznych substancji stosowanych lub wy-
twarzanych na ka˝dym stanowisku roboczym?
skorzystanie z innych êróde∏ informacji (dokumentacji technicznej,
instrukcji u˝ytkowania, publikacji informacyjnych oraz technicz-
nych i naukowych);
czy karta charakterystyki ka˝dej stosowanej substancji, zaklasyfikowa-
nej jako niebezpieczna, jest ∏atwo dost´pna?
czy informacje z karty charakterystyki substancji zosta∏y wprowadzo-
ne do instrukcji stanowiskowej, podajàcej praktyczne informacje do-
tyczàce post´powania z tymi substancjami w codziennej pracy?
zwrócenie si´ z zapytaniem do producentów i dostawców;
skonsultowanie si´ ze s∏u˝bami bhp zak∏adu;
skierowanie proÊby o porad´ do profesjonalnych stowarzyszeƒ
(stowarzyszeƒ handlowych, izb handlowych, zwiàzków zawodo-
wych, ubezpieczycieli spo∏ecznych i innych);
czy ka˝dy pojemnik z niebezpiecznà substancjà (np. kadzie, butle,
zbiorniki zasobnikowe itp.) jest oznakowany nazwà produktu i odpo-
wiednimi ostrze˝eniami o niebezpieczeƒstwie, zarówno co do zagro-
˝enia fizycznego (np. zagro˝enie wybuchem) jak i zagro˝enia zdrowia?
skontaktowanie si´ z odpowiednimi w∏adzami.
Czynniki biologiczne klasyfikuje si´ w zale˝noÊci od tego, jakie stwa-
rzajà zagro˝enie dla zdrowia. Zaleca si´, aby przepisy krajowe doty-
czàce czynników biologicznych na stanowisku pracy zawiera∏y tabe-
le klasyfikacyjne niebezpiecznych czynników biologicznych
(mikroorganizmów i paso˝ytów) wraz z poziomem ryzyka, co mo˝e
stanowiç podstaw´ do oceny ryzyka i wskazania Êrodków zapobie-
gawczych, jakie nale˝y podjàç w razie nara˝enia na dzia∏anie czynni-
ków biologicznych.
czy przeprowadzono ocen´ ryzyka, a jej wynik zosta∏ podany do wia-
domoÊci ogólnej?
czy pracownicy sà okresowo pytani o potencjalne problemy ze zdro-
wiem i z bezpieczeƒstwem?
czy wszelkie informacje, instrukcje i szkolenia dotyczàce niebezpiecz-
nych substancji wyst´pujàcych na stanowiskach pracy, przeznaczone
dla pracowników zosta∏y zapewnione, z uwzgl´dnieniem Êrodków
ostro˝noÊci, jakie powinni oni podejmowaç w celu ochrony w∏asnej
i pozosta∏ych pracowników?
Przyk∏ady u˝ytecznych systemów informacji
Interaktywna strona internetowa „COSHH essentials” (
13
) („Najwa˝-
niejsze zasady COSHH”), prowadzona przez Urzàd ds. Zdrowia i Bez-
pieczeƒstwa Wielkiej Brytanii (Health and Safety Executive), zosta∏a
zaprojektowana tak, aby krok po kroku dostarczaç ma∏ym firmom
prostych wskazówek umo˝liwiajàcych ocen´ nara˝enia i kontrolo-
czy wszyscy pracownicy wiedzà:
jak w pe∏ni i w∏aÊciwie wykorzystaç wszelkie dostarczone im Êrodki
kontrolne?
komu zg∏aszaç problemy i uszkodzenia Êrodków kontrolnych?
co robiç w razie wypadku lub awarii obejmujàcej niebezpieczne sub-
stancje?
(
12
) http://europa.eu.int/comm/enterprise/chemicals/sds/sdsdir.htm.
(
13
) www.coshh-essentials.org.uk.
(
14
) http://www.hvbg.de/bia/gestis-database.
(
15
) http://www.hvbg.de/d/bia/fac/mega/megae.htm.
(
16
) http://www.hvbg.de/d/bia/fac/ISI/isi.htm
(
17
) http://www.hvbg.de/d/bia/fac/expl/exple.htm.
(
18
) http://www.ilo.org/public/english/protection/safework/cis/products/icsc/.
Europejska Agencja Bezpieczeƒstwa i Zdrowia w Pracy
Gra Via, 33, E-48009 Bilbao, Spain
tel. (34) 944 79 43 60, Fax: (34) 944 79 43 83
information@osha.eu.int
© Europejska Agencja Bezpieczeƒstwa i Zdrowia w Pracy. Powielanie dozwolone pod warunkiem podania êród∏a. Wydrukowano w Polsce. Dystrybucja w Polsce: Krajowy Punkt
Centralny Europejskiej Agencji Bezpieczeƒstwa i Zdrowia w Pracy: Centralny Instytut Ochrony Pracy – Paƒstwowy Instytut Badawczy, ul. Czerniakowska 16, 00-701 Warszawa,
Tel. (0-22) 623 36 77, Fax (0-22) 623 36 93, Internet: www.bp.edu.pl, E-mail: focalpoint@ciop.pl
http://agency.osha.eu.int
F akty
Plik z chomika:
djlysy
Inne pliki z tego folderu:
Oznakowanie CE wszystko co powinienieś wiedzieć.pdf
(196 KB)
Definicje bhp.pdf
(67 KB)
BHP_-_prace_spawalnicze.pdf
(1121 KB)
Rola służby bhp w kształtowaniu warunków bhp.pdf
(7273 KB)
Lista kontrolna BHP na budowie.pdf
(517 KB)
Inne foldery tego chomika:
ANALIZA STANU BHP
B H P - F I L M Y
BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY
BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY(1)
BHP - szkolenie służb
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin