Podstawowe wytyczne do przeprowadzania oceny
ryzyka zawodowego na stanowisku tankowania
zbiorników samochodowych gazem płynnym
Z
agadnienie układów, służących zasilaniu silników mechanicznych, szczególnie w samochodach, mieszaniną propanu i butanu, obejmuje urządzenia o różnej konstrukcji i przeznaczeniu, gdyż bardzo istotny jest dobór rodzaju układu zasilania do danego typu samochodu, jego silnika, a montaż urządzenia i regulacji zapewnia bezpieczeństwo użytkowania pojazdu.
Dla ułatwienia m.in. zapisu układu zasilania silników propa-nem-butanem, przyjęto skrót tej metody jako LPG (Liąuified Petroleum Gaś).
Układ zasilania LPG dzieli się na odpowiadający za przygotowanie mieszanki palnej i za magazynowanie paliwa.
Bardzo ważne jest określenie podstawowych właściwości fizykochemicznych gazu propan-butan, które rzutują na prawidłowość eksploatacji silnika, a więc:
• skład chemiczny - węglowodory (propan, butan, izibutan,etan, izomery butanu i inne). LPG pod ciśnieniem atmosferycznym w temperaturze pokojowej posiada postać gazu,a pod niewielkim ciśnieniem (kilka atmosfer) skrapla się(skroplony gaz);
• prężność par paliwa - przy stałej temperaturze w zbiornikuistnieje stan równowagi termodynamicznej, czyli bez zmianytemperatury szybkość parowania cieczy jest równa szybkościskraplania pary, wtedy w zbiorniku znajdują się dwie fazy:ciekła i gazowa.
Paliwo gazowe po zatankowaniu jest bogate w propan i powoduje, że całe pobierane paliwo LPG przechodzi w stan gazowy w zbiorniku. W przypadku zasilania silnika spalinowego paliwem LPG, stosowany jest pobór fazy ciekłej;
• ciepło właściwe - ciepło właściwe przy ogrzewaniu pod stałym ciśnieniem jest inne niż przy ogrzewaniu przy stałej objętości;
• temperatura wrzenia - jest zależna od ciśnienia. W zbiorniku paliwa parowanie LPG powoduje wzrost ciśnienia, cospowalnia i w końcu doprowadza do warunków równowagifaz;
• wartość opałowa - miarą jakości paliwa jest ilość energiiwydzielającej się podczas spalania paliwa. Wartość opałowąpaliwa stanowi ciepło spalania pomniejszone o ciepło parowania pary wodnej znajdującej się w spalinach;
• liczba oktanowa - wskaźnik liczbowy jako miara odporności na spalanie stukowe paliw przeznaczonych do silników ozapłonie iskrowym. Liczba oktanowa paliwa LPG jest zależnaod właściwości jego komponentów oraz ich zawartości w paliwie;
• stała stechiometryczna - ilość powietrza potrzebna do całkowitego i zupełnego spalenia przyjętej jednostki paliwa;
• prędkość spalania - na którą składa się: współczynnik nadmiaru powietrza, energia zapłonu, właściwości fizykochemiczne paliwa, kształt komory spalania, ukształtowanie kanałów dolotowych, stopień zawirowania mieszanki;
- granice zapalności - określają zakres składu mieszanki, wktórej możliwe jest jej zapalenie;
- zapach - propan i butan są gazami bezwonnymi, nieprzyjemna woń jest nadawana po to, aby sygnalizować przeciekipaliwa LPG;
- normy-są trzy rodzą j e mieszanin:A - butan techniczny,
B - propan-butan techniczny;
C - propan techniczny
Dla okresu np. zimowego, norma określa paliwa silnikowe
mieszaniny B i C.
Przedmiotem normy są ponadto:
- zawartość: siarkowodoru, siarki ogólnej, oleju mineralnego,wody,
- minimalna wartość opałowa,
- sprawdzanie: zapachu, zawartości amoniaku.
Na stacjach paliw, na których tankuje się gaz płynny do pojazdów mechanicznych (autogaz), można go przechowywać w zbiornikach: podziemnych, naziemnych, przewoźnych lub w butlach stalowych.
Zbiorniki muszą być oryginalne, właściwie oznakowane, szczelnie zamknięte, w chłodnym miejscu, suchym i dobrze wentylowanym, a gdy znajdują się w pomieszczeniu, to instalacja elektryczna winna być zabezpieczona przeciwwybuchowe. Zbiorniki powinny być usytuowane z dala od źródeł ciepła i zapłonu oraz utleniaczy
Obligatoryjnie stacja paliw musi być wyposażona w odpowiedni sprzęt przeciwpożarowy:
- dwa agregaty proszkowe lub śniegowe (25 kg),
- jedną gaśnicę proszkową lub śniegową (6 kg) na jeden od-mierzacz paliw,
- dwie gaśnice proszkowe lub śniegowe na dwa lub więcej od-mierzaczy paliw,
- trzy koce gaśnicze, w tym jeden koc dla stanowiska wydawania gazu płynnego,
- dwie gaśnice proszkowe lub śniegowe (6 kg) na każde stanowisko wydawania gazu płynnego.
Ważniejsze zasady i ustalenia dla stanowisk tankowania zbiorników samochodowych gazem płynnym:
1.Pracodawca obowiązany jest wyposażyć stanowisko w podręczny sprzęt gaśniczy, który musi być w pełnej sprawnościtechnicznej,
2.Pojazdy na stacji muszą poruszać się w wydzielonych pasach,
3.Prace związane z napełnianiem, przechowywaniem i rozprowadzaniem gazu płynnego mogą wykonywać wyłącznie pracownicy o właściwych kwalifikacjach, określonych w odrębnych przepisach,
4.Zbiorniki do magazynowania gazu płynnego muszą być wyposażone w armaturę i osprzęt, zgodnie z przepisami tech-
12
4/2006 przyjaciel
przy pracy
nicznymi i Polskimi Normami, a dopuszczone do eksploatacji zgodnie z przepisami o dozorze technicznym,
5.Do armatury i osprzętu musi być zapewniony łatwy dostęp,
6.Szczególne zagrożenia: jest on skrajnie łatwo palnym gazem,tworzy mieszaniny wybuchowe z powietrzem, niebezpiecznie reaguje z utleniaczami, gromadzi się przy powierzchniziemi,
7.Podczas przeglądu lub naprawy agregatu i innych urządzeń(przez osoby upoważnione), należy je odłączyć od instalacjiarmaturą odcinającą, opróżnić z gazu i wyłączyć zasilanieelektryczne.
Wstępne czynności do przeprowadzenia oceny ryzyka zawodowego na stanowisku tankowania zbiorników samochodowych gazem płynnym
Ocenę ryzyka zawodowego dla określonych stanowisk czy zawodów, można przeprowadzić różnymi metodami i sposobami. Zależy to od wielu czynników: wielkości zakładu, ilości zatrudnionych pracowników, techniki wyposażenia, rodzaju zagrożeń itp.
Stacje tankowania paliw gazowych są zazwyczaj połączone z dystrybucją płynów ropopochodnych (benzyna, ropa, oleje), dlatego też wszyscy pracownicy tam zatrudnieni muszą posiadać odpowiednie przeszkolenia i kwalifikacje do tankowania zbiorników samochodowych odpowiednim paliwem.
Traktując stację jako zakład pracy można przyjąć, że najprostszą metodą oceny ryzyka zawodowego jest system tzw „Pięciu kroków", pozwalający na uzyskanie realnych danych o istniejących zagrożeniach i uciążliwościach.
Aby jednak ocena była miarodajna, wyznaczeni do dokonania oceny pracownicy muszą spełniać określone wymogi i posiadać odpowiednie predyspozycje, a mianowicie mieć:
-pełną wiedzę na temat propanu-butanu, znać jego charakterystykę, właściwości fizyko-chemiczne itp.,
-rozeznanie w występujących na takiej stacji zagrożeniach iuciążliwościach, częstotliwości wypadków przy pracy czychorób zawodowych,
-odpowiednią praktykę i wiedzę, aby rozróżnić czynniki szkodliwe dla zdrowia, występujące podczas dystrybucji i gospodarki płynnym gazem,
-zdolności do podjęcia właściwych działań korygujących, zapobiegających występującym, a stwierdzonym zagrożeniomi uciążliwościom podczas realizowania pracy na stacji przydystrybucji gazu,
-taką wiedzę i umiejętności, które umożliwią skorzystanie zopracowań ekspertów i fachowców w celu właściwej ocenyzagrożeń występujących na stacji.
Za właściwe, rzetelne, poprawne i skuteczne przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego na stacji dystrybucji gazu, zawsze jest odpowiedzialny pracodawca, mimo że lustrację może przeprowadzać zespół spoza stacji.
Praktyczne przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego na stacji dystrybucji gazu płynnego
KROK 1: Identyfikacja istniejących zagrożeń i uciążliwości na stacji dystrybucji gazu płynnego:
Należy zidentyfikować wszystkie występujące na stacji czynniki środowiska materialnego, ustalając ich rzeczywistą wartość. Między innymi trzeba skontrolować:
-stan techniczny dystrybutorów,
-przyłącza spustowe przewodów wlewowych,
-drożność przewodów,
-stan węży nalewczych przy odmierzaczach,
-...
liloo_liloo