Wychowanie przedszkolne w Europie nowe.doc

(2357 KB) Pobierz

Izabela Konarzewska                          

                                                                                                       30

PLAN PRACY

1.      Wstęp

2.      Wychowanie przedszkolne we Francji.

3.      Wychowanie przedszkolne w Szwecji.

4.      Wychowanie przedszkolne w Wielkiej Brytanii.

5.      Wychowanie przedszkolne w krajach Unii Europejskiej.

6.      Bibliografia.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                                                                                              30

WSTĘP

Od dawna wiadomo, że dzieciństwo jest okresem szczególnie intensywnego rozwoju wszystkich stref osobowości człowieka. Wyniki badań psychologicznych i pedagogicznych przyniosły wiele dowodów potwierdzających niezwykłe znaczenie pierwszych lat życia i okresu nazywanego wiekiem przedszkolnym w kształtowaniu osobowości. Zgromadzona wiedza skłania niektórych psychologów do ogłoszenia poglądu, że połowa potencjału intelektualnego człowieka kształtuje się w ciągu pięciu pierwszych lat życia. Ale początkowe etapy życia są nadzwyczaj ważne także w rozwoju wszystkich pozostałych sfer osobowości.

Świadomość znaczenia wspomnianego okresu życia skłania społeczność międzynarodową do powoływania rozmaitych form opieki nad dziećmi, do tworzenia sytuacji prawnej i warunków edukacyjnych sprzyjających ich rozwojowi. W przypadku wychowania przedszkolnego zarówno ONZ w swoich uchwałach, jak i wiele państw w wewnętrznym prawodawstwie wyraźnie formułuje normy zalecające powszechną opiekę nad dziećmi wieku przedszkolnym.

W latach, które minęły od zakończenia II wojny światowej, wychowanie przedszkolne stało się przedmiotem żywego zainteresowania władz oświatowych we wszystkich krajach uprzemysłowionych oraz w wielu krajach rozwijających się. Sporo też w tym czasie zrobiono w celu jego doskonalenia.

Wychowaniem przedszkolnym obejmuje się dzieci od urodzenia do chwili rozpoczęcia nauki przez dziecko, tzn. do 5, jak w Wielkiej Brytanii, 6 czy 7 roku życia, jak u nas oraz w wielu innych krajach. Wychowanie to realizowane jest na ogół w żłobkach, a więc w placówkach sprawujących opiekę nad dziećmi w wieku 6 tygodni do 3 lat, oraz we właściwych przedszkolach.

                                                                                                                              

 

 

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  30                   

         Treść i metody tego wychowania zmieniają się stosownie do wieku dzieci, a jego podstawową formę stanowi zabawa, stopniowo uzupełniana elementami uczenia się i pracy. Tak organizowane wychowanie przedszkolne ma zapewnić dzieciom wszechstronny rozwój fizyczny, umysłowy, społeczno-moralny i estetyczny, przyczyniając się zarazem do ukształtowania uczuć i woli. Szczególnie ważnym zadaniem przedszkola eksponowanym w ostatnich latach przez władze oświatowe wielu krajów, jest ujawnianie i usuwanie różnorakich defektów w rozwoju fizycznym i umysłowym dzieci. Zadanie to uważa się za istotny czynnik w wyrównywaniu startu szkolnego dzieci wywodzących się z rodzin robotniczych i chłopskich, wręcz rozstrzygający o dalszej drodze szkolnej tych dzieci.

W krajach uprzemysłowionych, ale nie tylko w nich, mamy do czynienia ze znaczną różnorodnością przedszkoli. Obok przedszkoli zapewniających opiekę dzieci w pełnym wymiarze godzin w ciągu całego roku istnieją przedszkola pracujące sezonowo, wyłącznie przedpołudniowych godzinach itp. Oprócz tego, obok przedszkoli państwowych występują przedszkola prywatne, np. wyznaniowe, prowadzone przez zakłady pracy dla dzieci swoich pracowników i inne. Niezależnie jednak od tych różnic wszystkie przedszkola muszą spełniać wymagania określone w odpowiednich przepisach, a więc muszą być usytuowane z dala od fabryk, dysponować odpowiednimi urządzeniami sanitarnymi, rekreacyjnymi oraz wyposażeniem i pomocami dydaktycznymi, nie obejmować zbyt dużej liczby dzieci itp.

Wychowanie przedszkolne nie jest dotychczas obowiązkowe. Mimo to, w niektórych krajach, np. w Belgii, zamierza się rozciągnąć obowiązek szkolny również na dzieci w wieku poprzedzającym jego realizację, uczęszczające do przedszkoli.

Ogólnie można stwierdzić, że w latach 1945-1980 nastąpił we wszystkich krajach uprzemysłowionych, a także w niektórych krajach rozwijających się znaczny rozwój sieci przedszkoli, dzięki czemu można było skierować do nich większą liczbę dzieci. Równocześnie rozwój ten nie był równomierny w poszczególnych krajach, gdyż obok takich, które – jak Belgia, NRD, Francja i Węgry – objęły opieką przedszkolną ogromną większość dzieci w wieku przedszkolnym, są inne, w których do przedszkoli uczęszcza dopiero co trzecie, a nawet co czwarte dziecko.                                                                             

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         30                 

Rozwój ilościowy wychowania przedszkolnego w krajach uprzemysłowionych znajduje uzasadnienie w różnych czynnikach. Jednym z nich jest obserwowany w latach 1945 – 1980 wzrost zatrudnienia kobiet, w wyniku, którego wzrosła liczba dzieci wymagająca opieki w czasie, kiedy ich matki pracują zawodowo. Drugim czynnikiem jest dążenie władz oświatowych do zapewnienia wszystkim dzieciom, a zwłaszcza dzieciom wywodzącym się z rodzin w warunkach niesprzyjających wszechstronnemu wychowaniu względnie równych szans oświatowych. Trzecim czynnikiem jest przekonanie o doniosłym wpływie wychowawczym przedszkola na rozwój dzieci. Wykazują one, że dzieci w wieku przedszkolnym są niezwykle podatne na oddziaływanie wychowawcze, których wyniki w niemałym stopniu przesądzają o ich późniejszym rozwoju.

Nic więc dziwnego, że analiza celów, metod i środków wychowania przedszkolnego przyciągała w ostatnich latach uwagę wielu badaczy w różnych krajach świata. Na podstawie tej analizy można stwierdzić, że cele wychowania przedszkolnego ujmuje się dzisiaj w sposób, który znacznie wykracza poza tradycyjne modele przedszkola i który eksponuje konieczność:
a) zapewnienia dzieciom pełnego rozwoju osobowości, a przede wszystkim zaspokojenia ich                                                                                                                                                                                  potrzeb intelektualnych, emocjonalnych, społecznych i kulturalnych,                                             b) rozwinięcia sprawności komunikacyjnej dzieci,
c) wpojenia dzieciom norm etycznych niezbędnych współczesnemu człowiekowi kontaktach z otoczeniem,
d) przygotowania dzieci do nauki i pracy w sposób uwzględniający ich możliwości i zainteresowania.

By osiągnąć te cele niezbędne jest, jak się podkreśla, posługiwanie się racjonalnymi metodami i środkami wychowania przedszkolnego, których katalog musi być możliwie szeroki i zróżnicowany. Wzmiankowane metody i środki powinny uwzględniać właściwości psychofizyczne dzieci w wieku przedszkolnym, sprzyjać wyzwalaniu się i kształtowaniu się samodzielności, umożliwiać działalność grupową i świadomie do niej wdrażać. Same zaś środki wychowania muszą być nadto atrakcyjne, solidne i estetyczne. Nie może brakować wśród nich środków nowoczesnych z którymi należy zaznajomić dzieci możliwie najwcześniej, aby przyzwyczajać je do korzystania na co dzień z różnorakich aparatów i urządzeń, niesionych przez epokę rewolucji naukowo-technicznej.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            30 

Obok celów, środków i metod wychowania przedszkolnego również jego treści przyciągają od dawna uwagę specjalistów i szerokiej opinii publicznej.
Wyniki licznych dyskusji na ten temat wskazują na następujące „zakresy potrzeb” stanowiące postulowane wytyczne kierunkowe przy doborze treści do programów przedszkolnego wychowania: potrzeby zdrowotne, żywieniowe, oświatowe, kulturalne, konsumpcyjne, ekologiczne, mieszkaniowe i prakseologiczne. Każdy z tych zakresów należy „przełożyć” na język dostępny dla dzieci w wieku przedszkolnym (wiadomości, umiejętności, nawyków), a następnie wyrazić w kategoriach zadań związanych z wychowaniem umysłowym, społeczno-moralnym, estetycznym, fizycznym i technicznym. Tak zbudowane programy pracy dydaktyczno-wychowawczej w przedszkolu mają powszechne prawo obywatelstwa.

W ostatnich latach coraz więcej uwagi poświęca się eksperymentom pedagogicznym, których inicjatorzy i wykonawcy poddają się empirycznej próbie koncepcji tzw. Przedszkola rodzinnego. Są to placówki kierowane przez matki, które dysponują odpowiednimi kwalifikacjami i warunkami, wychowują u siebie w domu zarówno własne, jak i sąsiadów lub znajomych dzieci w wieku od 3 do 6 lat, w grupach najwyżej 6-7 osobowych. Matki te otrzymują wynagrodzenie za swoją pracę, której przebieg i efekty są kontrolowane przez władze oświatowe. Wyniki dotychczasowych eksperymentów wskazują, że nowa forma wychowania przedszkolnego cieszy się rosnącą popularnością wśród rodziców, którzy przypisują jej walory rozwiązania perspektywicznego, lepiej przystosowanego do warunków nowoczesnego społeczeństwa od rozwiązań dotychczasowych. Tego rodzaju opinie głoszą również lekarze, psychologowie, działacze oświatowi i same „zawodowe „ matki, jak nazywa się je na zachodzie „wychowawczynie pracujące w rodzinnych przedszkolach”. Można przypuszczać, że ta forma wychowania przedszkolnego nie stanie się formą dominującą, to jednak wywrze niewątpliwie wpływ na kształtowanie się przyszłościowego modelu tego wychowania.                           

Traktat z Maastricht powołał do życia w dniu 1 listopada 1993 roku Unię Europejską. Wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej mają równe prawa i obowiązki. Do ich podstawowych obowiązków należy wnoszenie wkładu do budżetu Unii. Podstawowym prawem członków Unii jest uczestnictwo we wszystkich jej instytucjach oraz korzystanie z funduszów Unii. Oficjalnymi językami Unii są: angielski, fiński, francuski, grecki, hiszpański, irlandzki, niemiecki, portugalski, szwedzki i włoski.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                30   Członkami Unii Europejskiej                                                                                                                                             są: Austria, Belgia, Dania, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Luksemburg, Portugalia, Szwecja, Niemcy, Wielka Brytania i Włochy.

Każde z 15 państw ukształtowało własny system oświatowy bądź to w trakcie powolnej przebudowy, bądź burzliwych reform. Struktura i funkcjonowanie oświaty uzależnione zostały od wielu czynników zewnętrznych i wewnętrznych. W wyniku procesów politycznych, historycznych, społecznych i ekonomicznych państwa członkowskie Wspólnoty dopracowały się w dziedzinie edukacyjnej różnych rozwiązań strukturalnych, organizacyjnych dydaktyczno-wychowawczych.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                30                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

      ROZDZIAŁ I



Francja jest republiką o systemie parlamentarno-prezydenckim z wyraźnym podziałem władzy na ustawodawczą (parlament) i wykonawczą (prezydent). Szkolnictwem i wychowaniem kierują we Francji różne ministerstwa. Związane jest to z tym, że prawie każdy resort prowadzi własną politykę edukacyjną, powołując odpowiednie placówki szkolne. Najważniejszą rolę odgrywa jednak Ministerstwo Edukacji Narodowej, którego zarządzenia przekazywane są do wykonywania władzom regionalnym, działającym w okręgach, czyli akademiach, w departamentach i w poszczególnych szkołach. Obszar kraju podzielony jest na 27 okręgów szkolnych, czyli akademii. Na ich czele stoją rektorzy. W głównym mieście każdego departamentu urzęduje przedstawiciel rektora i ministra. Jest nim inspektor akademii, kierujący w departamencie wszystkimi urzędami zależnymi od Ministerstwa Edukacji. Do jego zadań należy także mianowanie dyrektorów przedszkoli, szkół  elementarnych, szkół średnich pierwszego i drugiego stopnia działających na terenie departamentu. Funkcja dyrektora szkoły stanowi ostatni szczebel drabiny systemu oświatowego.                                 `                            30                                                                                                   

Nakłady finansowe na szkolnictwo we Francji wynoszą 6,5% produktu krajowego brutto. Charakterystycznym zjawiskiem jest uczestnictwo władz lokalnych w finansowaniu placówek szkolnictwa obowiązkowego.

W systemie edukacyjnym Francji podstawowym elementem jest wychowanie przedszkolne ( l'école maternelle). Przeznaczone jest ono dla dzieci w wieku od 3 do 6 lat, przy czym jako jedyny system szkolny w państwach Unii Europejskiej dopuszcza przyjęcie do placówki dzieci dwuletnich. Edukacja na tym poziomie nie jest obowiązkowa, publiczne przedszkola są prowadzone przez Ministerstwo Edukacji i dzieci  uczęszczają do nich bezpłatnie.W przedszkolu tydzień ma na ogół 5 dni. Środowe popołudnie i cała sobota (czasami na odwrót) są wolne.  Ma to swoje zalety i wady, każde przedszkole może więc ustalić swój tryb w zależności od potrzeb dzieci i ich rodziców.

Przedszkola są w rzeczywistości „szkołami” w pełnym tego słowa znaczeniu, mają bowiem swoje programy nauczania i prowadzą zajęcia dydaktyczne. Przedszkole stanowi wstępny etap kształcenia. Zajęcia edukacyjne, stanowiące główną część programu, przyczyniają się do wszechstronnego rozwoju dzieci i przygotowują je do szkoły podstawowej (école élémentaire).

Wysoki procent skolaryzacji dzieci dwuletnich - 32, 3%, trzyletnich - 93,7%, czteroletnich - 95,6%, pięcioletnich - 97,9% wyraźnie ukazuje ogromny stopień popularności przedszkola, rzadko spotykany w innych krajach.               

Dzieci od lat 2 do 6 lat są podzielone na trzy grupy, zazwyczaj wiekowe - maluchy (petite section), średniaki (moyenne section) i starszaki(grande section).                                                                                                                                                                                                                                      

Ta popularność związana jest nierozerwalnie z odległymi i ugruntowanymi tradycjami, bogatym zbiorem aktów prawnych oraz sytuacją społeczno - gospodarczą i kulturalną Francji. Podstawowym czynnikiem popularyzującym instytucję przedszkola jest ogólne przekonanie społeczeństwa o istotnym wpływie wychowania wczesnoszkolnego na rozwój psychiczny, fizyczny, moralny i społeczny dziecka. Drugim czynnikiem jest głębokie zaufanie rodziców do działań wychowawczych przedszkola, które sprzyja wszechstronnemu wychowaniu i wyrównuje jednocześnie szanse oświatowe dzieci. Trzecim powodem wzrostu zainteresowania jest zmiana tradycyjnej struktury rodziny, a dokładniej dynamiczny wzrost                                          

                                                                                                                                              30

zatrudnienia kobiet, co powoduje konieczność oddania dzieci pod opiekę nowo powstających pzedszkoli i klas przedszkolnych. Dużo korzyści upatruje się w rozwoju umiejętności językowych dziecka.

Kształcenie kadr pedagogicznych dla systemu oświatowego Francji odbywa się na poziomie szkolnictwa wyższego. Okres nauki podzielony jest na dwa etapy i trwa minimum cztery lata:
a) etap I - minimum dwa lata studiów wyższych z dowolnej dziedziny na uniwersytetach lub szkołach pomaturalnych;
b) etap II – dwa lub trzy lata w szkołach pedagogicznych.                                                        Kadrę przedszkoli przygotowują szkoły pedagogiczne dla nauczycieli przedszkoli. Rekrutacja odbywa się na podstawie egzaminu konkursowego, konkursowego wyniku którego przyjęci na I rok studiów otrzymują tytuł uczeń-nauczyciel oraz odpowiednie stypendium przez dwa lata nauki. Jednocześnie słuchacze zobowiązani są aktem prawnym do pracy w zawodzie                                                                                                                                                                                                                                                                    nauczycielskim w wyznaczonych placówkach oświatowych przez minimum 10 lat od chwili ukończenia studiów.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    30

                                         

 

                                                                                                                                                                        30

                                                                                                                       ...

Zgłoś jeśli naruszono regulamin