syntetyczner.pdf

(688 KB) Pobierz
176836944 UNPDF
POLITYKA WOBEC NARKOMANII
Narkotyki syntetyczne
koncentracji kosztem wyczerpania si³ wital-
nych organizmu. Dzia³a ekscytuj¹co, pobudza
seksualnie, powoduje utratê ³aknienia. Po
ustaniu pobudzenia nastêpuje okres wyczer-
pania i przygnêbienia. Stosowana w d³u¿szym
okresie powoduje bóle i zawroty g³owy, bez-
sennoæ, halucynacje, delirium, utraty przy-
tomnoci i pi¹czki.
Typowymi objawami po za¿yciu amfe-
taminy s¹ rozszerzone renice, przypiesze-
nie mowy, pobudzenie psychoruchowe, bla-
doæ i nadmierna potliwoæ. Substancja ta
mo¿e równie¿ powodowaæ nudnoci, wy-
mioty i bóle brzucha.
Amfetamina uzale¿nia psychicznie i fizycz-
nie. Daje efekt kaca (objawy w nastêpnym dniu
po przyjêciu narkotyku) przejawiaj¹cego siê
uczuciem zmêczenia, sennoci¹, dra¿liwoci¹,
zmiennoci¹ nastroju, zwykle jego obni¿eniem.
Po zaprzestaniu brania amfetaminy w kil-
kudniowym ci¹gu wystêpuje zespó³ abstynen-
cyjny, którego objawami s¹: sennoæ, wzmo-
¿enie apetytu, adhedonia, dra¿liwoæ, zaburze-
nia snu. Objawy te zwykle ustêpuj¹ po ok. 3
tygodniach.
U niektórych osób mog¹ wyst¹piæ objawy
psychozy w postaci lêku, omamów s³uchowych,
urojeñ przeladowczych i myli samobójcze.
Niezbêdna jest wówczas pomoc lekarska.
Waldemar Krawczyk
Wród rodków odurzaj¹cych i psychotropowych najliczniejsz¹ gru-
pê stanowi¹ substancje syntetyczne. Narkotyki syntetyczne to takie,
które zosta³y wyprodukowane w laboratorium (najczêciej nielegal-
nym) z syntetycznych prekursorów. Ich stale rosn¹ca popularnoæ
rozpoczê³a siê w latach 80. XX wieku; w porównaniu z narkotykami
naturalnymi s¹ wiêc substancjami nowymi. Istniej¹ dwie podstawo-
we przyczyny ich popularnoci. Pierwsza to du¿a ró¿norodnoæ tego
typu narkotyków, z których wiêkszoæ, mimo, ¿e ma dzia³anie psy-
chotropowe, nie jest prawnie kontrolowana. Druga to ³atwoæ pro-
dukcji narkotyków syntetycznych. Wiêkszoæ z nich mo¿na otrzymaæ
prostymi metodami, w niewielkich laboratoriach, a nawet w warun-
kach domowych.
Doskona³ym przyk³adem na ró¿norodnoæ
narkotyków syntetycznych s¹ pochodne jed-
nego tylko zwi¹zku o nazwie fenetyloami-
na. W Polsce, podobnie jak w ca³ej Europie,
prawnie kontrolowanych jest oko³o 20 jej po-
chodnych, tymczasem w jednej tylko ksi¹¿-
ce PIHKAL, A Chemical Love Story Shul-
gin przedstawi³ receptury syntezy i opisa³
dzia³anie biologiczne oko³o 200 pochodnych.
Kilkanacie z nich stale pojawia siê na nie-
legalnym rynku narkotykowym.
Najwiêksz¹ popularnoci¹ wród narko-
manów cieszy siê amfetamina (w Europie)
oraz pochodne 3,4-metylenodiksyamfetami-
ny nazywane potocznie Ekstaz¹ i oznacza-
ne skrótami MDMA, MDA i MDEA.
Narkotyki syntetyczne przewa¿nie produ-
kowane s¹ dla potrzeb lokalnych, nie jest
wiêc konieczny ich transport na du¿e odle-
g³oci, tak jak ma to miejsce w przypadku
kokainy czy heroiny, co zmniejsza ryzyko
konfiskaty przez organa zwalczaj¹ce prze-
stêpczoæ narkotykow¹ i obni¿a koszty. Bar-
dzo czêsto produkowane s¹ w formie atrak-
cyjnych tabletek znosz¹cej barierê psycho-
logiczn¹ przed za¿ywaniem narkotyków,
zw³aszcza przez m³odzie¿.
by³a w tabletkach i stosowana jako rodek
zmniejszaj¹cy ³aknienie (rodek odchudzaj¹-
cy), preparat zwiêkszaj¹cy mo¿liwoæ d³ugiej
pracy (u¿ywali jej m.in. kierowcy ciê¿arówek
i sportowcy) i wzmagaj¹cy koncentracjê (za-
¿ywana by³a przez studentów w trakcie nauki
do egzaminów). Stosowano j¹ równie¿ jako
lek w stanach lekkiej depresji. W czasie dru-
giej wojny wiatowej, w niektórych armiach,
by³a podawana ¿o³nierzom przed rozpoczê-
ciem walki.
Polska jest nie tylko krajem konsumentów
amfetaminy, ale od pocz¹tku lat 90. równie¿
jej g³ównym wytwórc¹. Szacuje siê, ¿e pod
wzglêdem nielegalnej produkcji amfetaminy
zajmujemy czo³owe miejsce w Europie obok
Holandii, Belgii i Anglii, przy czym a¿ oko³o
60 proc. amfetaminy konfiskowanej w Skan-
dynawii pochodzi z Polski.
Siarczan amfetaminy najczêciej rozprowa-
dzany jest w postaci proszku koloru od bia³e-
go, poprzez be¿owy do ciemnobr¹zowego.
Bardzo czêsto s¹ to mieszaniny siarczanu am-
fetaminy z ró¿nymi dodatkami (np. glukoza,
kofeina, rodki przeciwbólowe) zawieraj¹ce od
20 do 30 proc. czystego narkotyku. W ostat-
nich latach coraz czêciej rozprowadzany jest
równie¿ w postaci tabletek. Przyjmuje siê go
doustnie, mo¿e byæ wstrzykiwany lub inhalo-
wany.
Tabletki Ekstazy
Tabletki s¹ obecne w ¿yciu cz³owieka od
wczesnego dzieciñstwa. Za¿ywa siê je przy
ró¿nych okazjach zarówno w chorobie (leki),
jak i w celach profilaktycznych (witaminy,
minera³y). Popularnoæ tabletek jako farma-
ceutyków i przyzwyczajenie cz³owieka do
ich przyjmowania wykorzystali producenci
nielegalnych tabletek zawieraj¹cych narko-
tyki zamiast leków. Oprócz braku psychicz-
nych zahamowañ przed przyjmowaniem ta-
bletek (kojarz¹cych siê pozytywnie z farma-
ceutykami), na rosn¹c¹ popularnoæ tabletek
narkotykowych ma równie¿ wp³yw ³atwoæ
ich za¿ywania (nie ma strzykawek, rurek,
wch³aniania przez luzówkê nosa) i eleganc-
ka forma.
Tabletki narkotykowe zawieraj¹ substancje
psychotropowe, ró¿nego rodzaju dodatki, takie jak
kofeina lub aspiryna oraz masê tabletkow¹. W jed-
nej tabletce mo¿e byæ od kilkunastu do 300 mg
substancji aktywnej, co w konsekwencji prowa-
dzi do zró¿nicowanych reakcji organizmu po jej
Amfetamina
Syntezê amfetaminy opracowano pod ko-
niec XIX wieku. Od 1930 roku, kiedy wypro-
dukowano pierwszy preparat zawieraj¹cy am-
fetaminê o nazwie Benzedrina do po³owy lat
60. by³a u¿ywana jako lek i funkcjonowa³a na
legalnym rynku farmakologicznym. Dostêpna
Objawy i efekt dzia³ania
amfetaminy
Amfetamina znosi poczucie zmêczenia i sen-
noci, zwiêksza czasowo uwagê i zdolnoæ
30 Remedium LISTOPAD 2005
176836944.003.png
 
POLITYKA WOBEC NARKOMANII
spo¿yciu. Najpopularniejsze s¹ tabletki Eksta-
zy zawieraj¹ce ró¿ne pochodne amfetaminy.
Tabletki Ekstazy maj¹ ró¿ne kszta³ty,
kolory i znaki (logo). Cechy te maj¹ zachê-
caæ potencjalnych nabywców do ich kupo-
wania i za¿ywania, stanowi¹ równie¿ swo-
ist¹ gwarancjê jakoci (tylko w zamyle pro-
ducentów, ale nie w praktyce). Nale¿y jed-
nak pamiêtaæ, ¿e podobny kszta³t i logo nie
maj¹ zwi¹zku z zawartoci¹ tabletek i dopie-
ro szczegó³owa analiza chemiczna pozwala
okreliæ, z jakiego rodzaju aktywn¹ substan-
cj¹ mamy do czynienia i jaka jest jej iloæ.
Na polskim rynku narkotykowym znajduje
siê ponad 100 rodzajów tabletek zawieraj¹-
cych kilkanacie ró¿nych pochodnych am-
fetaminy. Najczêciej spotykane (klasycz-
ne) zawieraj¹ MDMA, substancjê o stosun-
kowo ³agodnym dzia³aniu pobudzaj¹cym i ha-
lucynogennym. Cech¹ charakterystyczn¹
tych tabletek jest szybkie rozpoczêcie ich
dzia³ania (15-20 min. od chwili za¿ycia) oraz
du¿a odpornoæ organizmu cz³owieka na
przedawkowanie.
Coraz czêciej dealerzy oferuj¹ tabletki za-
wieraj¹ce ró¿ne pochodne amfetaminy, zarów-
no kontrolowane, jak i nie kontrolowane. Czêæ
z nich zawiera dobrze znane substancje jak me-
tamfetaminê czy MDA, w innych znajduj¹ siê
nowe i czêsto niebezpieczne dla zdrowia sub-
stancje psychotropowe, takie jak 4-MTA (para-
metylotioamfetamina), PMA lub PMMA. Nale-
¿y jednoczenie stanowczo podkreliæ, ¿e nie jest
mo¿liwe sprawdzenie prostymi metodami (do-
stêpnymi na ulicy czy w dyskotece), jaki rodzaj
substancji psychotropowej znajduje siê w tablet-
ce, a wiêc czy jej za¿ycie bêdzie bezpieczne.
nie psychoruchowe, bladoæ i nadmierna
potliwoæ. Mo¿e równie¿ powodowaæ nudno-
ci, wymioty i bóle brzucha.
MDMA powoduje uzale¿nienie psychiczne
i fizyczne. Wywo³uje efekt ,,kaca przejawia-
j¹cy siê uczuciem zmêczenia, sennoci¹, dra¿-
liwoci¹, zmiennoci¹ nastroju najczêciej
jego obni¿eniem. Mo¿e wyst¹piæ zjawisko ,,fla-
shback(nawrót dzia³ania narkotyku) w okre-
sie abstytnencji.
stancj¹ z powodu niewielkiej ró¿nicy po-
miêdzy dawk¹ wywo³uj¹c¹ po¿¹dany efekt,
a tak zwan¹ dawk¹ letaln¹, czyli powodu-
j¹c¹ zgon.
Dodatkowym czynnikiem prowadz¹cym
do przedawkowania jest to, ¿e PMA po za¿y-
ciu, zaczyna znacznie póniej oddzia³ywaæ na
organizm ni¿ MDMA. W efekcie narkoman
po po³kniêciu tabletki zawieraj¹cej PMA za-
miast spodziewanego MDMA, przez oko³o 40-
50 min. nie odczuwa ¿adnych efektów, siêga
wiêc po nastêpne co ³atwo prowadzi do mier-
telnego przedawkowania.
Objawy za¿ycia PMA i PMMA s¹ podobne
do wystêpuj¹cych po MDMA. Niepokoj¹ce
symptomy pojawiaj¹ siê oko³o 40-50 min po
za¿yciu tabletki. PMA i PMMA dzia³a pobu-
dzaj¹co i daje poczucie b³ogostanu. Jak ju¿
wczeniej podkrelono, w wiêkszych dawkach
mo¿e prowadziæ do hipertermii i zaburzeñ ryt-
mu serca, koñcz¹cych siê zgonem.
PMA i PMMA
PMA (para-metoksyamfetamina) i PMMA
(para-metoksymetamfetamina) s¹ pochodny-
mi amfetaminy, które pojawi³y siê na rynku nar-
kotykowym w roku 2000. PMA i PMMA roz-
prowadzane s¹ w postaci tabletek maj¹cych
identyczny wygl¹d (kszta³t, rozmiar, logo),
jak dobrze wczeniej znane tabletki zawie-
raj¹ce MDMA.
Obecnoæ w tabletkach PMA zamiast
MDMA okaza³a siê jednak tragiczna w skut-
kach dla kilkudziesiêciu osób w Europie i kil-
ku w Polsce, powoduj¹c ich mieræ. W Pol-
sce sprawa zgonów by³a nag³oniona przy
okazji tabletek okrelanych nazw¹ UFO.
Przyczyn¹ zgonów w ka¿dym przypadku
by³o przedawkowanie PMA, substancji po-
woduj¹cej gwa³towny wzrost temperatury,
zmiany cinienia krwi oraz arytmiê serca.
PMA jest szczególnie niebezpieczn¹ sub-
Tabletki gwa³tu
Od kilku lat narasta zjawisko wykorzy-
stywania leków psychotropowych zamiast ta-
bletek ekstazy. Leki te przeznaczone do le-
czenia cile okrelonych chorób, wywo³u-
j¹ podobne efekty jak zwyk³e narkotyki,
a dostêp do nich, mimo ¿e powinny byæ wy-
dawane tylko na receptê, jest stosunkowo
³atwy.
Tabletki ekstazy
Objawy i efekt
dzia³ania MDMA i jej
pochodnych
MDMA ma dzia³anie pobudzaj¹ce, przez
m³odzie¿ nazywana jest Narkotykiem dysko-
tekowym, gdy¿ czêsto za¿ywana jest podczas
dyskotek, daj¹c uczucie lekkoci i wspania³ego
nastroju. Znosi przy tym uczucie g³odu i zwiêk-
sza wydolnoæ fizyczn¹. Za¿ywana w wiêkszych
ilociach wywo³uje halucynacje i delirium, mo¿-
liwoæ utraty przytomnoci i pi¹czki. Powodu-
je równie¿ bóle i zawroty g³owy, brak ³aknienia
i bezsennoæ. Typowymi objawami po za¿yciu
Ekstazy, podobnie jak amfetaminy, s¹ rozsze-
rzone renice, przypieszenie mowy, pobudze-
LISTOPAD 2005 Remedium
31
176836944.004.png
 
POLITYKA WOBEC NARKOMANII
Rohypnol tabletki gwa³tu
Istniej¹ tysi¹ce syntetycznych substan-
cji o dzia³aniu psychotropowym, ale tylko
niektóre z nich (oko³o 100) podlegaj¹ kon-
troli z punktu widzenia ustawy o przeciw-
dzia³aniu narkomanii, a wiêc s¹ substancja-
mi psychotropowymi w sensie prawnym.
Oprócz omówionych najpopularniejszych
substancji na polskim rynku narkotykowym
sporadycznie pojawiaj¹ siê równie¿ inne.
Nale¿¹ do nich pochodne fenetyloaminy,
takie jak meskalina (naturalny sk³adnik
kaktusa rosn¹cego w USA i Meksyku), am-
fetaminy (np. N-hydroksyamfetamina),
fencyklidyny (PCP) oraz tryptaminy.
Osobn¹ grupê stanowi¹ tzw. designer
drugs narkotyki projektowane. S¹ to naj-
czêciej pochodne fenetyloaminy lub am-
fetaminy, których struktura zosta³a tak zmo-
dyfikowana, aby nie mog³y byæ zaliczone
do substancji kontrolowanych, a jednocze-
nie wykazywa³y silne dzia³anie psychotro-
powe lub odurzaj¹ce. G³ównym celem tych
modyfikacji jest unikniêcie odpowiedzial-
noci za produkcjê narkotyków. Mo¿liwo-
ci w tym zakresie s¹ bardzo du¿e, gdy¿
w literaturze opisanych jest oko³o 300 po-
chodnych z grupy fenetyloamin, które maj¹
dzia³anie biologiczne, a prawnie kontrolo-
wanych jest kilkadziesi¹t (w Polsce oko³o 20).
Nale¿y podkreliæ, ¿e wykorzystanie no-
wych substancji psychotropowych, a zw³asz-
cza leków zamiast tradycyjnych narkotyków,
jest zjawiskiem nasilaj¹cym siê. Za¿ycie leku
zamiast tabletek ekstazy wydaje siê bezpiecz-
niejsze i nie budzi oporów psychicznych.
Tymczasem wiele z nich powoduje silne
dzia³ania uboczne i mo¿e byæ wykorzystane
do dzia³añ przestêpczych jako tabletki gwa³-
tu. Dla w³asnego bezpieczeñstwa, zw³aszcza
m³ode dziewczyny i kobiety powinny uni-
kaæ picia na dyskotekach czy innych impre-
zach drinków, do których mia³y niekontro-
lowany dostêp inne osoby oraz nie za¿ywaæ
z pozoru niewinnie wygl¹daj¹cych leków,
które maj¹ je tylko rozluniæ i u³atwiæ dobr¹
zabawê. q
Do najpopularniejszych leków wykorzy-
stywanych jako narkotyk nale¿y Rohyp-
nol. Mo¿e on byæ u¿ywany doustnie w for-
mie tabletek, rozgnieciony i palony na alu-
miniowej folii, wdychany w formie sproszko-
wanej b¹d te¿ wstrzykiwany. Efekt jego dzia-
³ania zale¿y od iloci za¿ytej substancji. Stan
odurzenia po za¿yciu Rohypnolu przypomina
stan odurzenia alkoholowego z pojawiaj¹cymi
siê efektami agresywnoci i gwa³townego za-
chowania. W wiêkszych ilociach powodu-
je utratê samokontroli, sennoæ i amnezjê.
Rohypnol, jak równie¿ inne substancje,
takie jak GHB (kwas gammahydroksy ma-
s³owy) i etamina, coraz czêciej wykorzy-
stywane s¹ równie¿ do pope³niania prze-
stêpstw na tle seksualnym (najczêciej s¹
to gwa³ty dokonywane na kobietach). Ich
wspóln¹ cech¹ jest to, ¿e podane w wiêk-
szej iloci wywo³uj¹ sennoæ i amnezjê. Po
ich spo¿yciu osoba ca³kowicie staje siê bez-
bronna, nie pamiêta równie¿ okresu dzia³a-
nia narkotyku. W terminologii policyjnej,
jak i w ¿yciu codziennym, przyjê³o siê okre-
lenie (z ang.) DATE RAPE DRUGS od
s³ów: date randka, rape gwa³t, gwa³ciæ,
drugs narkotyki lub polskie TABLETKI
GWA£TU.
Jak ju¿ wspomniano, w Europie Rohypnol
wykorzystywany jest najczêciej jako tablet-
ki gwa³tu. Tabletki Rohypnolu produkowane
s¹ przez koncern ROCHE. Flunitrazepam za-
warty w Rohypnolu charakteryzuje siê szyb-
kim pocz¹tkiem dzia³ania (oko³o 20 minut)
prowadz¹cym do g³êbokiego snu trwaj¹cego
7 8 godzin, a zastosowanie go wraz z alko-
holem powoduje przyspieszenie i nasilenie
dzia³ania.
Gwa³t z wykorzystaniem Rohypnolu i in-
nych substancji o podobnym dzia³aniu prze-
biega nastêpuj¹co:
podanie leku w napoju (najczêciej alkoho-
lowym tzw. drinku),
odurzenie ofiary z ca³kowit¹ utrat¹ wia-
domoci,
wykorzystanie seksualne.
Po 72 godzinach od momentu spo¿y-
cia narkotyk nie jest mo¿liwy do wykrycia
w organizmie!
Oprócz Rohypnolu bardzo czêsto jako Date
Rape Drugs wykorzystywane jest GHB i keta-
mina. S¹ to bia³e krystaliczne substancje bez
smaku i zapachu, które czêsto wystêpuj¹ rów-
nie¿ w roztworach wodnych. Ze wzglêdu na
brak koloru, ³atw¹ rozpuszczalnoæ w wodzie
lub alkoholu i mo¿liwoæ u¿ycia roztworów,
ich wykorzystanie do celów przestêpczych jest
jeszcze ³atwiejsze ni¿ w przypadku Rohypno-
lu. S¹ one jednak cilej kontrolowane i przez
to trudniejsze do zdobycia.
Autor jest kierownikiem Zespo³u Badañ
Narkotyków w Centralnym Laboratorium
Kryminalistycznym Komendy G³ównej Poli-
cji, przedstawicielem Polski w Horyzontal-
nej Grupie Narkotyków Rady Unii Europejskiej
w Brukseli.
32 Remedium LISTOPAD 2005
176836944.001.png 176836944.002.png
Zgłoś jeśli naruszono regulamin