PYTANIA PROBLEMOWE Z EKONOMII
1. Pytania i odpowiedzi w ekonomii.
2. Scharakteryzuj wolność gospodarczą.
3. Gospodarka liberalna a gospodarka centralnie zarządzana.
4. Wyjaśnij mechanizm nierównowagi podażowej.
5. Wyjaśnij mechanizm nierównowagi popytowej.
6. Wyjaśnij czynniki, które pogłębiają nierównowagę A – Popytową, B – Podażową
7. Jednoczynnikowy model wzrostu
8. Dwuczynnikowy model wzrostu.
9. Omówić fazy cyklu.
10. Narysuj możliwe ujęcie dochodu narodowego.
11. Omówić funkcje pieniądza.
12. Rodzaje zasobów pieniężnych.
13. Wyjaśnij na czym polega mechanizm kreacji pieniądza bankowego.
14. Mnożnik kreacji.
15. Omów narzędzia za pomocą, których państwo wpływa na podaż pieniędzy
16. Rodzaje inflacji ze względu na tempo
17. Skutki ( koszty ) inflacji
18. Inflacja popytowa.
19. Inflacja kosztowa
20. Funkcje polityki fiskalnej.
21. Krzywa Leffera.
22. Elementy bilansu płatniczego.
23. Elementy bilansu handlowego.
24. Środki polityki handlowej państwa.
25. Omówić rodzaje bezrobocia.
26. Instrumenty przeciwdziałania bezrobociu.
27.Prawo Okuna .
Ekonomia pozytywna – opisuje fakty, okoliczności wzajemnych zależności w gospodarce – koncentruje się na wypracowaniu najbardziej uniwersalnych narzędzi i metod analizy ekonomicznej w celu możliwie bezstronnego uogólnienia procesów gospodarczych i mechanizmów ekonomicznych.
Jak jest?
Odp. jest opis, na to pytanie można odpowiedzieć wtedy, gdy odwołamy się do faktów przy pomocy odpowiednich narzędzi i instrumentów.
Dlaczego jest tak jak jest?
Odp. są teorie, czyli łańcuchy praw objaśniających występowanie opisanych zjawisk.
Jak może być?, Jak będzie?
Jest to próba przewidywania prognozy, kształtu jutra, jest to prognozowanie oparte na założeniach i wynikające z dedukcji.
Ekonomia normatywna – w grę wchodzi etyka i sądy wartościowujące, koncentruje się na tworzeniu określonego systemu poglądów na opracowywanie określonej ideologii umożliwiającej interpretację różnych zjawisk i procesów gospodarczych.
Jak powinno być?
Odp. Zależy od przyjętego systemu wartości, od miejsca w społecznym podziale pracy, sytuacji rodzinnej.
Jak to zrobić?
Ten sam cel może być osiągnięty przy pomocy różnych instrumentów np. inflację można gasić przez:
Ograniczenie podaży pieniądza.
Politykę fiskalno-skarbową ( podatki )
Wolność gospodarcza jest to obszar swobody gospodarczej jako czynnik determinujący ustrój.
Im ustrój jest w wyższym stopniu etatystyczny, tym na wykresie położony jest bliżej odciętych – tym wyższa jest w nim ilość czynników nakazanych.
W ustroju idealnie liberalnym (w rzeczywistości takiego nie ma) odpowiadającym liczbie 8, żadna czynność nie jest w nim zastrzeżona wyłącznie dla państwa, ani też żadna czynność nie jest objęta zakazem.
W ustroju idealnie etatystycznym (takiego również nie ma) wszystkie czynności są zastrzeżone dla państwa i objęte są nakazem.
Ustroje rzeczywiście istniejące zawierają się pomiędzy całkowicie etatystycznymi odpowiadającymi na osi liczbie 0, a idealnie liberalnymi położonymi niżej.
Gospodarka centralnie zarządzana:
Jest ona w wysokim stopniu zetatyzowana.
Dla państwa zastrzeżone są ważne sfery gospodarcze.
Obywatelom pozostawiono niewielki obszar swobody gospodarczej.
Należy tu wykonywać dyrektywy gospodarcze.
Istnieje powszechna praktyka uzupełniania dyrektyw o dodatkowe polecenia.
PP nie wolno zaopatrywać się w podstawowe czynniki produkcji poza rozdzielnikiem. Nakazy dyrektyw produkcyjnych i zakazy nadające moc rozdzielnikom czy limitom są ważne, przesądzają o sposobie funkcjonowania całej gospodarki.
Gospodarka liberalna:
Powrót do gos. rynkowej następuje z chwilą likwidacji dyrektyw, rozdzielników i limitów.
Większość czynności gospodarczych może być nadal zastrzeżona dla instytucji państwowych.
Celem przedsiębiorstw staje się zysk, czyli różnica między kosztem, a przychodem. Przedsiębiorstwa samodzielnie zmieniają asortyment produkowanych przez siebie bądź świadczonych usług.
Samodzielnie negocjują ceny.
Relacje między gospodarkami:
Każda gos. liberalna jest równocześnie rynkową.
Każda gos. centralnie zarządzana jest równocześnie gos. etatystyczną.
Gospodarki te różnią się odp. na pytania w gos.
Gos. rynkowa.
Co wytwarzać?
Odp. głosowanie konsumentów efektywnym popytem.
Jak wytwarzać?
Odp. konkurencja, która zmierza do poszukiwania najbardziej efektywnych metod i sposobów wytwarzania produktów (dóbr i usług).
Dla kogo?
Odp. układ czynników produkcji pracy, kapitału, ziemi.
Gos. centralnie zarządzana.
Odp. państwo przydzielając przedsiębiorstwom zadania-dyrektywy.
Odp. państwo przydzielając środki-limity.
Odp. państwo określając wysokość i strukturę płac.
Analiza przy założeniu cen stałych:
Nierównowagą podażową dotknięta jest gos. rynkowa, występuje ona wtedy, gdy popyt jest różny od podaży.
Celem przedsiębiorstwa jest Maksymalizacja zysku, czyli różnica pomiędzy poniesionym kosztem a uzyskanym utargiem.
Koszt poniesiony to: płace, amortyzacja, kapitał trwały, koszt zużytego surowca.
Koszt krańcowy, czyli koszt wytwarzania każdej następnej jednostki produktu najpierw spada, a później rośnie.
W tej prawidłowości zawarte są hamulce rozwoju produkcji przy niezmienionych cenach i niezmienionym majątku produkcyjnym.
Zależnością tą jest punkt równowagi przedsiębiorstwa w gospodarce rynkowej.
u – utarg krańcowy i przeciętny ( cena jednostki produktu )
k – koszt krańcowy
k1 – obniżony koszt krańcowy
Koszt krańcowy początkowo ( przy bardzo niskiej produkcji ) jest wyższy od przeciętnego utargu, który w sytuacji niezmienionych cen jest także utargiem krańcowym, co oznacza, że przedsiębiorstwo do momentu wytwarzania równego OA ponosi straty.
Po przekroczeniu punktu OA, każda następna jednostka przynosi zysk.
Po przekroczeniu kolejnego progu OB.
Wyrównują się straty i zyski.
Dalsze powiększanie ilości wytwarzanych produktów daje przedsiębiorstwu zysk.
Zysk krańcowy jest coraz wyższy, a po osiągnięciu rozmiarów produkcji OC zaczyna spadać.
Zwiększenie wytwarzania poza poziom OD jest nieopłacalny, gdyż każdy następny sprzedany produkt przynosi stratę zmniejszając zysk globalny.
Gdy produkcja osiągnie rozmiary OD mówimy, iż przedsiębiorstwo osiągnęło punkt równowagi.
Gdyby przedsiębiorstwo nadal chciało zwiększać swoje zyski to powinno obniżyć koszty bądź zracjonalizować metody wytwarzania.
Krzywa k1 wskazuje obniżenie kosztu krańcowego, dzięki czemu wzrasta zysk maksymalny.
Nierównowagą popytową dotknięta jest gospodarka centralnie zarządzana.
Nadrzędnym celem przedsiębiorstw jest dyspozycyjność względem zwierzchnika, czyli zdolność do realizacji dyrektyw produkcyjnych.
Rezerwa czynników produkcji jest odpowiednikiem zysku w gospodarce rynkowej, a jej gromadzeniu podporządkowany jest rachunek ekonomiczny.
Maksymalizacja rezerw jest jego celem pierwszoplanowym.
k – nakład krańcowy ( zużycie krańcowe ) środka stanowiącego wąskie gardło
P – przydział środka stanowiącego wąskie gardło
P1 – podwyższony przydział środka stanowiącego wąskie gardło
Zwierzchnik jakiegoś przedsiębiorstwa ustala wysokość zadania produkcyjnego, czyli ustala globalny przydział, który jest wprost proporcjonalny do wysokości produkcji ( dlatego P jest równoległa do osi odciętych ).
Różnica między zużyciem rzeczywistym a rozmiarami przydziału to rezerwa, która do wysokości równej OA nie powstaje lecz zużywa się.
Gdy produkcja osiągnie OB.
Straty rekompensowane są przez zysk, czyli nadwyżkę przydziału nad zużyciem.
Między wysokością OB. Oraz CD powstaje rezerwa netto, czyli ilość środka dysponowanego przez przedsiębiorstwo bezwzględnie przyrasta.
Po przekroczeniu punktu D rezerwa będzie spadać. Punkt równowagi przedsiębiorstwa w gospodarce centralnie zarządzanej to wysokość produkcji, przy której powstaje najwyższa rezerwa środka stanowiącego w danym momencie wąskie gardło. Przedsiębiorstwo dąży do zwiększenia produkcji (pod warunkiem wzrostu przydziału) Jeśli jest ona niższa od OD, powiększenie zysku polega na przekonaniu zwierzchnika, że ilość środka na jedną jednostkę produkcji jest zbyt niska, co grozi nie wykonaniem planu.
Gdy zwierzchnik podniesie przydział to rośnie rezerwa.
Punkt równowagi przesuwa się w prawo, a przedsiębiorstwo jest gotowe zwiększyć produkcję.
Nie jest to wzrost proporcjonalny do przyrostu przydziału.
Wzrost rezerwy przynosi skutek, jeżeli przydział rośnie szybciej niż zużycie.
Wzrostowi przydziału nie zawsze towarzyszy wzrost produkcji, pojawia się przewago popytu nad podażą.
Ta właśnie tendencja staje się przyczyną nierównowagi popytowej.
Nierównowaga popytowa i podażowa powstaje poprzez mechanizm wzmacniający, który posiada charakter dodatniego sprzężenia zwrotnego, które wtedy oddziałowuje na jakieś zjawisko, gdy to posiada odpowiednie natężenie i uruchamia łańcuch przyczyn i skutków, z których ostatni oddziałowuje na to zjawisko powodując jego wzmocnienie. Pociąga to za sobą kolejne przyczyny i skutki i kolejne wzmocnienie zjawiska będącego pierwotną przyczyną.
Czynniki powodujące pogłębienie nierównowagi podażowej B:
poprawa trwałości wyrobu – przedłużenie trwałości wyrobu spowodowane niskim popytem wyjściowym owocuje dalszym obniżeniem popytu – wyrób eliminuje inne produkty.
rzetelność dostawcy – niedobór popytu będący przyczyną rzetelności owocuje spadkiem popytu – im wyższa nadwyżka podaży nad popytem, tym wyższa rzetelność.
Bezrobocie, doskonalenie organizacyjne, specjalizacja, rachunek ekonomiczny.
Czynniki powodujące pogłębienie nierównowagi popytowej A:
Wady technologii, brak rzetelności, brak rąk do pracy, dyrektywy produkcyjne, zanik specjalizacji, wąskie gardło.
Modele wzrostu gospodarczego stojące na gruncie paradygmatu neoklasycznego są analizą wzrostu produktu krajowego od strony podażowej.
Są to modele czynnikowe, których zadaniem jest ustalenie liczbowej zależności między zmianami produktu potencjalnego, a dynamiką czynników wzrostu gospodarczego.
Do modeli najprostszych należą modele jednoczynnikowe, ujmują one zależności w procesie wzrostu gospodarczego, produkt krajowy jest funkcją zasobów pracy albo kapitału.
Y = f(z) lub Y = f(k)
Model jednoczynnikowy oparty o czynnik osobowy
ΔY ΔZ ΔW ΔZ ΔW
Z – przeciętna liczba zatrudnianych w gospodarce w roku bazowym
ΔZ – przyrost zatrudnienia między okresami porównywalnymi
W – przeciętna społeczna wydajność pracy 1 zatrudnionego w roku bazowym
Tempo wzrostu gospodarczego jest równe sumie tempa przyrostu zatrudnienia i wydajności pracy oraz iloczynowi tych dwóch wielkości.
Wartość tego iloczynu zmierza najczęściej do zera, dlatego też jest on pomijany przy obliczeniach.
Model jednoczynnikowy oparty o czynnik rzeczowy
ΔY ΔK ΔE ΔK ΔE
K – przeciętne zasoby kapitału w gospodarce w roku bazowym
ΔK – przyrost kapitału między okresami porównywalnymi
E – przeciętna produktywność kapitału w okresie bazowym
ΔE – przyrost produktywności kapitału między okresami porównywalnymi
Iloczyn również nie odgrywa żadnej roli
W modelach dwuczynnikowych dynamika produktu krajowego jest funkcją zmian zasobów pracy i kapitału.
Y = f( KZ )
ΔZ tempo przyrostu zatrudnienia
Z
Z – elastyczność przyrostu produktu krajowego względem przyrostu zatrudnienia
ΔK tempo przyrostu kapitału
K
K – elastyczność przyrostu produktu krajowego względem przyrostu kapitału
Czynnikami, które decydują o wzroście produkcji są podaż pracy i kapitału.
Siłę wpływu pracy i kapitału na tempo wzrostu gospodarczego określają współczynniki „Z” i „K”
ΔZ ΔZ ΔK
Y Z K
ΔZ stopa przyrostu zatrudnienia
Q – udział płac w dochodzie narodowym
ΔK stopa przyrostu kapitału
U – udział zysków w dochodzie narodowym
V – cząstkowe tempo wzrostu produktu krajowego z tytułu postępu technicznego – organizacyjnego
Model zakłada, że udział czynników wytwórczych w tworzeniu PKB można odzwierciedlić udziałem wynagrodzenia a tytułu zaangażowania czynn...
Solceress