jasne_jak_slonce.pdf

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia sprawdzianu!

WPISUJE UCZEŃ

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY

KOD UCZNIA

DATA URODZENIA UCZNIA

miejsce

na naklejkę

z kodem

dzień miesiąc

rok

dysleksja

SPRAWDZIAN

W SZÓSTEJ KLASIE

SZKOŁY PODSTAWOWEJ

Instrukcja dla ucznia

KWIECIEŃ 2008

1. Sprawdź, czy zestaw egzaminacyjny zawiera 8 stron.

Ewentualny brak stron lub inne usterki zgłoś nauczycielowi.

2. Na tej stronie i na karcie odpowiedzi wpisz swój kod i datę

urodzenia.

3. Czytaj uważnie wszystkie teksty i zadania.

4. Rozwiązania zapisuj długopisem albo piórem z czarnym

tuszem/atramentem. Nie używaj korektora.

5. W zadaniach od 1. do 20. są podane cztery odpowiedzi:

A, B, C, D. Odpowiada im następujący układ kratek

na karcie odpowiedzi :

Czas pracy:

60 minut

6. Wybierz tylko jedną odpowiedź i zamaluj kratkę

z odpowiadającą jej literą – np. gdy wybrałeś odpowiedź „A”:

Liczba punktów

do uzyskania: 40

7. Staraj się nie popełniać błędów przy zaznaczaniu odpowiedzi,

ale jeśli się pomylisz,

błędne zaznaczenie otocz kółkiem i zaznacz inną odpowiedź.

8. Rozwiązania zadań od 21. do 25. zapisz czytelnie i starannie

w wyznaczonych miejscach. Pomyłki przekreślaj.

9. Ostatnia strona arkusza jest przeznaczona na brudnopis.

Zapisy w brudnopisie nie będą sprawdzane.

S-1-082

Powodzenia!

Jasne jak słońce

Tekst do zadań od 1. do 3.

Słońce jest gwiazdą, która świeci już od kilku miliardów lat. To właśnie ono

zapewnia znośne do życia temperatury na naszej planecie. Jego ciepło sprawia,

że wody oceanów parują, by potem przerodzić się w życiodajne deszcze. Dzięki

promieniom słonecznym rośliny mogą rosnąć i zaopatrywać nas w pokarm. Jednym

słowem – bez Słońca życie na Ziemi nie byłoby możliwe. Nie trzeba się jednak

martwić, że zgaśnie. Będzie świecić jeszcze przez kolejne miliardy lat.

Od najdawniejszych czasów Słońce było przez ludzi obserwowane,

wykorzystywane do określania czasu, a nawet czczone jako bóstwo. Prastare

miejsca kultu, kamienne kręgi, budowano najczęściej tak, by miały związek

ze wschodem lub zachodem Słońca na początku wiosny lub lata. Najbardziej

znanym spośród zachowanych do dziś jest potężny krąg Stonehenge w Anglii,

zbudowany kilka tysięcy lat temu. Niektórzy uczeni uważają, że mógł służyć do

przewidywania zaćmień Słońca.

Zaćmienie Słońca jest niezwykłym zjawiskiem. Powstaje, gdy Księżyc znajdzie

się między Słońcem a Ziemią. Słońce zostaje wtedy zasłonięte przez Księżyc,

którego cień pada na Ziemię. Podczas całkowitego zaćmienia Księżyc zupełnie

zasłania tarczę słoneczną. Wtedy w ciągu dnia, na krótki czas, zapada ciemność,

spada temperatura, a rośliny i zwierzęta reagują tak, jakby zbliżała się noc. W tym

samym miejscu na Ziemi zjawisko całkowitego zaćmienia Słońca można

obserwować przeciętnie tylko raz na kilkaset lat. Częściej występują zaćmienia,

podczas których Księżyc nie zasłania tarczy słonecznej całkowicie. Nazywamy je

częściowymi zaćmieniami Słońca.

Na podstawie: E. Übelacker, Słońce , Wrocław 1992.

1. Słońce jest ważne dla Ziemi, ponieważ

A. istnieje już od miliardów lat.

B. dostarcza ciepła i światła.

C. było kiedyś obiektem kultu.

D. można je obserwować.

2. Które zjawiska występują najrzadziej?

A. Całkowite zaćmienia Słońca.

B. Częściowe zaćmienia Słońca.

C. Wschody i zachody Słońca.

D. Astronomiczne zmiany pór roku.

3. Całkowite zaćmienie Słońca występuje wtedy, gdy

A. niebo jest całkowicie zachmurzone.

B. na Ziemi zapada ciemna, głęboka noc.

C. Księżyc zasłania całą tarczę słoneczną.

D. Ziemia rzuca cień na Słońce.

4. W Europie Środkowej można było obserwować całkowite zaćmienia Słońca

w latach 1706 i 1954. W których to było wiekach?

A. XIX i XX

B. XVIII i XX

C. XVIII i XIX

D. XVII i XIX

Tekst do zadań od 5. do 7.

11 sierpnia 1999 r. w Polsce można było zaobserwować częściowe zaćmienie

Słońca. Oto wyniki obserwacji tego zjawiska w niektórych miastach:

Godzina

Część tarczy słonecznej

zakryta podczas środka zaćmienia

Miejsce

początku

zaćmienia

środka

zaćmienia

końca

zaćmienia

Gdańsk

11.30

12.47

14.04

0,819

Kraków

11.30

12.51

14.12

0,919

Poznań

11.26

12.45

14.04

0,878

Szczecin

11.23

12.41

14.00

0,864

Wałbrzych

11.25

12.45

14.05

0,924

Na podstawie: www.zjawiska.art.pl

5. W środku zaćmienia Słońce było najbardziej zakryte w

A. Krakowie.

B. Gdańsku.

C. Wałbrzychu.

D. Poznaniu.

6. W Krakowie środek zaćmienia nastąpił o godzinie

A. 12.51 B. 11.30 C. 14.12 D. 12.45

7. Jak długo można było obserwować zaćmienie Słońca w Poznaniu?

A. 1 godz. i 19 min

B. 1 godz. i 41 min

C. 3 godz. i 22 min

D. 2 godz. i 38 min

Tekst do zadania 8.

Słownik podaje trzy znaczenia słowa słońce :

SŁOŃCE 1. «gwiazda najbliższa Ziemi, centralne ciało Układu Słonecznego»

2. «światło, blask wysyłane przez to ciało» 3. pieszczotliwie «osoba ukochana

lub bardzo lubiana»

8. Jej włosy lśniły w słońcu. W tym zdaniu użyto słowa słońce w znaczeniu

A. 1. i 2.

B. 2.

C. 3.

D. 2. i 3.

9. Powiedzenie to jasne jak słońce znaczy, że coś jest

A. mądre.

B. błyszczące.

C. gorące.

D. oczywiste.

Tekst do zadań od 10. do 13.

Słońce i sosny

Zanim słońce nad wieczorem zajdzie

sosen będzie się czepiało uparcie.

Nie stoczy się za te sosny prędzej

aż nasyci je

czerwienią

jak pędzle.

Ruda farba po pniach

igłach

pocieknie.

Sosny niebo pomalują

jak najpiękniej.

Każdy obłok.

Każdą chmurkę białą.

Będzie niebo rudziało

gorzało.

Zwęgli się na sadze najczarniejsze.

Aż je brzoza

rano

wiechciem liści przetrze.

Joanna Kulmowa

10. Wiersz jest poetyckim opisem

A. pożaru w lesie.

B. zaćmienia Słońca.

C. zachodu słońca nad lasem.

D. całego słonecznego dnia.

11. W której zwrotce występuje porównanie?

A. W pierwszej.

B. W drugiej.

C. W trzeciej.

D. W ostatniej.

12. Przypisanie w wierszu ludzkich zachowań słońcu oraz drzewom to

A. epitet.

B. porównanie.

C. przenośnia.

D. dźwiękonaśladownictwo.

13. W jakim znaczeniu zostało użyte słowo wiecheć w ostatniej zwrotce?

A. Pęk.

B. Stos.

C. Sterta.

D. Wianek.

14. Aby wyjaśnić znaczenie słowa gorzeć , sięgniesz do słownika

A. ortograficznego.

B. języka polskiego.

C. przyrodniczego.

D. terminów literackich.

Tekst do zadania 15.

Kartki z kalendarza

LUTY 2007

CZWARTEK

Wschód Słońca 7.17

Zachód Słońca 16.22

MARZEC 2007

CZWARTEK

Wschód Słońca 6.23

Zachód Słońca 17.14

15. Dzień 1 marca był dłuższy niż dzień 1 lutego o

A. mniej niż godzinę.

B. więcej niż godzinę, ale mniej niż o półtorej godziny.

C. więcej niż półtorej godziny, ale mniej niż o dwie godziny.

D. więcej niż dwie godziny.

16. We wtorek sprzedano 35 butelek wody mineralnej, a w środę 3 razy więcej.

Ile łącznie butelek wody sprzedano we wtorek i środę?

A. 105

B. 73

C. 38

D. 140

17. Na straganie wystawiono do sprzedaży 48 plażowych czapek. Przed południem

sprzedano połowę z nich, a po południu

1 pozostałych. Ile czapek sprzedano

po południu?

A. 8

B. 16

C. 24

D. 32

18. Wypożyczenie kajaka na pół godziny kosztuje 2,50 zł. Ile złotych trzeba zapłacić

za wypożyczenie kajaka na 3,5 godziny?

A. 7,50

B. 8,75

C. 10

D. 17,50

19. Ewa opalała się na słońcu przez 7 kolejnych dni. Pierwszego dnia opalała się

przez 10 minut, a każdego następnego o 5 minut dłużej niż w poprzednim dniu.

Ile minut Ewa opalała się siódmego dnia?

A. 40

B. 45

C. 30

D. 35

20. Gnomon to ustawiony pionowo prosty pręt, który w słoneczne dni rzuca cień.

Najdokładniej możemy wyznaczyć kierunek północny, obserwując cień gnomonu

A. rano.

B. przed południem.

C. w południe.

D. po południu.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: