201206.pdf
(
4680 KB
)
Pobierz
w numerze
12
3
Pielgrzymka do polskich mogił
w Uzbekistanie
Piotr Sułek
Konferencja
–„Łagier w Borowiczach”
Piotr Sułek, Kinga Hałacińska
7
Borowiczanie – dla pamięci kolegów,
ku przestrodze przyszłych pokoleń
Piotr Sułek, Kinga Hałacińska
16
Służba na chlubie polskiej floty
Piotr Szal
Kazimierz Leski ps. „Bradl”
– współtwórca ORP „Orzeł”
i... „niemiecki generał”
Dominik Kaźmierski
18
16
Tu Warszawa witała
zwycięskie polskie wojska
Dominik Kaźmierski
19
Taszkient. Uroczystość pod pomni-
kiem upamiętniających Polaków zmarłych
w Uzbekistanie w 1942 roku
FOT. ALINA NOWACKA
68. rocznica bitwy
pod Monte Cassino
Anna Kondek
20
BIULETYN URZĘDU DO SPRAW KOMBATANTÓW
I OSÓB REPRESJONOWANYCH
Grób na gruzach
Dominik Kaźmierski
23
Redakcja
ul. Wspólna 2/4, 00-926 Warszawa
e-mail: kombatant@udskior.gov.pl
Zjazd Łagierników
Żołnierzy Armii Krajowej
Anna Kondek
26
Redaguje zespół:
redaktor naczelny: Piotr Sułek
tel. (22) 661 89 22
e-mail: piotr.sulek@udskior.gov.pl
sekretarz redakcji: Dominik Kaźmierski
tel. (22) 661 84 23
e-mail: dominik.kazmierski@udskior.gov.pl
Małgorzata Łętowska
e-mail: malgorzata.letowska@udskior.gov.pl
Współpracują:
Franciszka Gryko, Jan P. Sobolewski,
Wojciech Lewicki
Korekta: Beata Stadryniak-Saracyn
Archiwalne numery „Kombatanta”
dostępne są na stronie www.udskior.gov.pl
Wydawca:
Urząd do Spraw Kombatantów
i Osób Represjonowanych
ul. Wspólna 2/4, 00-926 Warszawa
centrala tel. (22) 661 81 11
punkt informacyjny tel. (22) 661 81 29
(22) 661 87 06, www.udskior.gov.pl
Na przełomie maja i czerwca 1940 r., 72 la-
ta temu, zakończyła się, w nie do końca
do dzisiaj wyjaśnionych okolicznościach,
służba okrętu podwodnego ORP „Orzeł”,
najnowocześniejszego w przedwojennej
Polskiej Marynarce Wojennej. Oto wspom-
nienie o jednym z członków jego załogi,
st. mar. Janie Szalu – torpedominerze.
27
Mroczne tajemnice lasu
w Sobiborze
Dominik Kaźmierski
28
ANZAC Day w Warszawie
Dominik Kaźmierski
30
W hołdzie leśnikom-partyzantom
Zbigniew Zieliński
Wielce Szanowni Kombatanci, drodzy Czytelnicy
Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych informuje,
że z dniem 1 stycznia 2013 roku zniesiona zostaje opłata za prenumeratę
Biuletynu „Kombatant”. Biuletyn będzie do Państwa wysyłany bezpłatnie.
W związku z wprowadzoną zmianą prosimy o nie dokonywanie wpłat na
poczet prenumeraty za 2013 rok.
P
R
E
N
U
ME
R
A
T
A
Opracowanie graficzne: Hanna Sater
Kolportaż i prenumerata: Tomasz Nejmanowski,
tomasz.nejmanowski@udskior.gov.pl, tel. (22) 661 86 67
Druk: Centrum Usług Wspólnych
ul. Powsińska 69/71, Warszawa
W 2012 r. egzemplarz „Kombatanta” kosztuje 2,50 zł, a cena prenumeraty rocznej razem
z kosztem wysyłki to – 30 zł. Prenumerata ze zleceniem dostawy za granicę pocztą lotni-
czą kosztuje 24 USD.
Wpłat za prenumeratę należy dokonywać na konto Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób
Represjonowanych, ul. Wspólna 2/4, 00-926 Warszawa – konto w NBP, Oddział Okręgowy
Warszawa, nr 03 1010 1010 0050 4722 3100 0000.
Redakcja zastrzega sobie prawo dokonywania zmian i skrótów w nadsyłanych materiałach. Materiały powinny
być podpisane pełnym imieniem i nazwiskiem autora tekstu i zdjęcia oraz zawierać jego prywatny adres i tele-
fon kontaktowy, a także krótką notkę o autorze tekstu. W miarę możliwości prosimy o dostarczanie tekstów
i materiałów graficznych (zdjęcia o rozdzielczości 300 dpi) w wersji elektronicznej (na CD lub pocztą elektro-
niczną). Artykułów niezamówionych redakcja nie zwraca. Rubryka
Poszukujemy
jest bezpłatna.
2
NR 6(258) CZERWIEC 2012
Pielgrzymka
do polskich mogił
w Uzbekistanie
P
IOTR
S
UŁEK
U
roczystości w Uzbekistanie
W 70. rocznicę wyjścia Polskich Sił Zbrojnych z ZSRS, do Uzbekistanu udała się
delegacja państwowa na czele z szefem Kancelarii Prezydenta RP, ministrem
Jackiem Michałowskim. Oddano hołd pochowanym na uzbeckiej ziemi Polakom
oraz odsłonięto pamiątkowe tablice wdzięczności narodu polskiego dla narodu
uzbeckiego za życzliwe przyjęcie Polaków w czasie II wojny światowej.
zorganizowane przez Urząd do
Spraw Kombatantów i Osób
Represjonowanych przy współpra-
cy z Ambasadą RP w Taszkencie
i Radą Ochrony Pamięci Walk i Mę-
czeństwa rozpoczęły się 6 czerwca
na polskim cmentarzu wojennym
Olmazor I w pobliżu stolicy Uzbe-
kistanu w asyście Kompanii Repre-
zentacyjnej Wojska Polskiego. Znaj-
dują się tam mogiły 25 żołnierzy
polskich armii gen. Władysława An-
dersa oraz 45 cywilów. W uroczy-
stościach uczestniczyła 20-osobowa
grupa kombatantów i sybiraków
biorących udział w ewakuacji Pol-
skich Sił Zbrojnych do Iranu.
Przybyłych na uroczystość wete-
ranów i polską delegację powitał Jan
Stanisław Ciechanowski, p.o. kie-
rownika Urzędu do Spraw Kom-
batantów i Osób Represjonowa-
nych: „Dziś rozpoczynamy piel-
grzymkę do miejsc dla Polaków
świętych, na cmentarze naszych ro-
daków, którzy zmarli w Uzbeki-
kom i dzieciom z miejscowego pol-
skiego sierocińca, którzy zmarli
z głodu i chorób na uzbeckiej ziemi.
Ile jeszcze spoczywający tu Polacy
mogli dla Ojczyzny zrobić, ile po-
tencjału pogrzebano w tysiącach
polskich grobów na obszarze całe-
go Związku Sowieckiego. Chylimy
dziś głowę przed grobami naszych
rodaków, którzy szli ku wolnej Pols-
ce. Dziś nad waszymi grobami mo-
żemy powiedzieć, że wasze marze-
nie się spełniło – Polska jest wolna
i niepodległa, rozwija się, pamięta
o swoich bohaterach. Dobry Bóg
dał, że sprawiedliwość zwyciężyła,
mury runęły, kajdany pękły. Pozo-
staniecie na zawsze w naszych ser-
cach i myślach. Spoczywajcie w po-
koju. Jeszcze Polska nie zginęła” – po-
wiedział do zgromadzonych komba-
Cmentarz Wojenny Olmazor II.
Prof. Wojciech Narębski. Najpierw sybirak,
później żołnierz Polskich Sił Zbrojnych
na Zachodzie
FOT. ALINA NOWACKA
stanie. Wspominamy tułaczkę na-
rodu polskiego. Oddajemy hołd
naszym rodakom: oficerom, żołnie-
rzom, cywilom oraz licznym juna-
3
NR 6(258) CZERWIEC 2012
tantów, Polonii oraz przedstawicieli
władz uzbeckich Jan Stanisław
Ciechanowski. Stwierdził również,
iż „Naród uzbecki sam znajdujący
się w tragicznej sytuacji w latach
II wojny światowej wyciągnął po-
mocną dłoń do przybyszy z dale-
kiego Lechistanu”. Polacy nazywali
Uzbekistan cudowną, gościnną
i szczodrą ziemią, gdzie okazano im
współczucie. Wiedzieli, że znajdują
się wśród ludzi im przyjaznych.
Uzbecy dzielili się z nimi wszyst-
kim, co mieli. Stanęli w szeregu na-
rodów, które w czasie koszmarnej
II wojny światowej dowiodły swego
humanitaryzmu i człowieczeństwa.
Polacy, wyjeżdżając z jednego z uz-
beckich miast w roku 1946, pisali
na pożegnanie: „Polska ludność (…)
wyraża całemu narodowi uzbeckie-
mu głęboką wdzięczność za serdecz-
ną gościnę, pomoc i okazane uczu-
cia. Na całe życie zapamiętamy Was
jako naszych najlepszych przyjaciół
i sojuszników naszego narodu i bę-
dziemy starać się umacniać i pogłę-
biać te więzy przyjaźni i współpracy
z wielkim narodem uzbeckim”. Cie-
chanowski skierował również w ję-
zyku uzbeckim podziękowania dla
narodu uzbeckiego: „Drodzy uzbec-
cy przyjaciele, dziękujemy wam ser-
decznie za życzliwe przyjęcie Pola-
ków na waszej ziemi podczas II wojny
światowej. Polacy nigdy nie zapo-
mną serdeczności i dobroci, jaka
spotykała ich na każdym kroku.
Niech żyje naród uzbecki! Niech
żyje naród polski!”
Po wystąpieniu odmówiono mo-
dlitwę ekumeniczną oraz złożono
wieńce i wiązanki kwiatów pod po-
mnikiem oraz kwiaty na mogiłach
spoczywających w tym miejscu Po-
laków.
Hymnem państwowym, złoże-
niem wieńców i wiązanek kwiatów
oraz zapaleniem zniczy oddano hołd
spoczywającym na cmentarzu Ol-
mazor II oraz przed pomnikiem
w miejscowości Jangi-Jul, gdzie
mieścił się sztab armii gen. Andersa.
Po wojnie cmentarz w tym miejscu
został zlikwidowany. Dziś stoi tam
pomnik upamiętniający 40 pocho-
wanych Polaków.
Powrót z cmentarzy do Taszken-
tu urozmaicił weteran 2. Korpusu
Polskiego, prof. Wojciech Narębski,
który w autokarze puścił płytę ze
swoimi wykonaniami wojennych
pieśni skomponowanych przez Fe-
liksa Konarskiego, autora „Czerwo-
nych Maków na Monte Cassino”.
gracji i Łączności z Polakami za
Granicą Senatu RP; senatorowie RP
Łukasz Abgarowicz, Barbara Borys-
-Damięcka i Maciej Grubski; posło-
wie na Sejm RP Mirosław Koźla-
kiewicz i Ligia Krajewska; sekretarz
Rady Ochrony Pamięci Walk i Mę-
czeństwa, prof. Andrzej Krzysztof
Kunert; dowódca Garnizonu m.st.
Warszawy, gen. Wiesław Grudziń-
ski; prezes „Wspólnoty Polskiej”,
Longin Komołowski; zastępca pre-
zesa Instytutu Pamięci Narodowej,
Agnieszka Rudzińska. Republikę Uz-
bekistanu reprezentowali: Ravashan
Usmanow, dyrektor Departamentu
Europejskiego MSZ; Ilkhom Oczi-
łow, I sekretarz Departamentu Eu-
ropejskiego MSZ; i Akmal Alimow,
sekretarz Departamentu Protokołu
Państwowego MSZ.
Podczas uroczystości pod pomni-
kiem gości powitał ambasador RP
w Taszkencie, Marian Przeździecki.
Następnie zabrał głos przewodni-
czący polskiej delegacji: „Przyje-
chaliśmy tu pochylić się nad mogi-
łami tych, którzy 70 lat temu nie
wyjechali z tej ziemi z armią gen.
Andersa. Uzbekistan w tamtym
Przybyliśmy, by pochylić głowy
nad polskimi mogiłami
Oficjalna delegacja polska spo-
tkała się z wiceministrem spraw za-
granicznych Uzbekistanu, Władimi-
rem I. Norowem; przewodniczą-
cym Izby Wyższej Parlamentu Uz-
bekistanu, Ilgizarem M. Sobirowem;
oraz przewodniczącą Izby Niższej
Parlamentu, Diloram G. Taszmek-
hamedową.
Główne uroczystości odbyły się
w Taszkencie przed pomnikiem
upamiętniającym Polaków zmarłych
w Uzbekistanie w 1942 r. W uro-
czystości wzięli udział m.in. Beata
Oczkowicz, podsekretarz stanu
Taszkient. Złożenie wieńca przed pomnikiem upamiętniającym Polaków zmarłych
w Uzbekistanie w 1942 roku
FOT. ALINA NOWACKA
w Ministerstwie Obrony Narodo-
wej; Marek Bucior, podsekretarz
stanu w Ministerstwie Pracy i Po-
lityki Społecznej; Andrzej Person,
przewodniczący Komisji Spraw Emi-
czasie był krajem równie dotknię-
tym stalinizmem jak wszystkie inne
kraje Związku Radzieckiego. Uzbe-
cy byli prześladowani, ale jednak
nam pomogli – z uśmiechem, z ser-
4
NR 6(258) CZERWIEC 2012
cem – pomogli Polakom, którzy
tutaj dotarli, przebywali i stąd wy-
jechali. Bardzo, bardzo serdecznie
za to dziękujemy” – powiedział szef
Kancelarii Prezydenta RP, minister
Jacek Michałowski. „Wyrażamy ra-
dość z tego, że tu dziś jesteśmy, że
mamy wśród nas reprezentację 20
świadków tamtej historii, którzy
z Uzbekistanu poprzez Turkme-
nistan, Iran, Palestynę dotarli na
front i walczyli o wolną Polskę,
a dziś są z nami. To naprawdę wiel-
ka radość móc się z wami spotkać
tutaj w Uzbekistanie” – zwrócił się
ności dla wszystkich tych, którzy na
wielu frontach II wojny światowej
walczyli, żebyśmy my dzisiaj mogli
się spotkać i żyć w pokoju” – pod-
kreślił minister Michałowski.
W trakcie uroczystości poświę-
cono wmurowane przy pomniku,
znajdującym się obok kościoła pol-
skiego w stolicy Uzbekistanu, tabli-
ce pamiątkowe będące wyrazem
wdzięczności narodu polskiego dla
narodu uzbeckiego za życzliwe przy-
jęcie Polaków w czasie II wojny
światowej. Odmówiono modlitwę
ekumeniczną oraz złożono wieńce
„Uzbekistan Polacy nazywali cu-
downą, gościnną i szczodrą ziemią
nie dlatego, że warunki życia były
tu łatwiejsze, ale dlatego, że okaza-
no im współczucie. Dziś za tę opie-
kę narodowi uzbeckiemu dziękuje-
my” – powiedział po uroczystości
Jan Stanisław Ciechanowski.
W marcu i sierpniu 1942 r. przez
Uzbekistan do Iranu przedostały się
116 543 osoby, w tym 78 631 żoł-
nierzy, czyli ok. 10 proc. Polaków
wywiezionych do ZSRS po 17 wrze-
śnia 1939 r. Chorych, osłabionych
i wygłodzonych żołnierzy i cywilów
Cmentarz wojenny w Jangi-Jul. Od lewej stoją: kpt. Stefan Mączka,
płk Edmund Brzozowski
FOT. ALINA NOWACKA
Płk Edmund Brzozowski i stojący za nim (z lewej) płk Stanisław
Berkieta w rozmowie z Anną Marią Anders-Costa, córką gen. Władysława
Andersa na polskim cmentarzu wojennym Olmazor II
FOT. ALINA NOWACKA
dziesiątkowały epidemie. Od lute-
go do sierpnia 1942 r. zmarło ok.
3100 żołnierzy i jeszcze więcej cy-
wilów, w tym dzieci.
Wzruszenie i duma córki
gen. Andersa
Na uroczystości przybyła córka
gen. Andersa. „Obecność na dzisiej-
szych uroczystościach jest dla mnie
olbrzymim przeżyciem. Jestem nie-
zwykle wzruszona pamięcią o moim
ojcu, tym że jest tak ceniony i że
pamięta się o nim. Jestem bardzo
dumna” – powiedziała Anna Maria
Anders.
Obecni podczas uroczystości
kombatanci nie kryli wzruszenia po-
wrotem do wojennych wspomnień.
Podkreślali, że przyjazd do Uzbe-
kistanu jest dla nich niezwykle
ważny.
Uroczystość na polskim cmentarzu wojennym Olmazor I
FOT. ALINA NOWACKA
do przybyłych na uroczystości kom-
batantów z Polski oraz Wielkiej
Brytanii. „Odczuwamy także, poza
smutkiem i radością, wielkie uczu-
cie wdzięczności. Wielkiej wdzięcz-
i wiązanki kwiatów. W uroczystości
uczestniczyli ambasadorowie Unii
Europejskiej, Bułgarii, Czech, Gruzji,
Niemiec, Tadżykistanu, Ukrainy, Sta-
nów Zjednoczonych Ameryki i Włoch.
5
NR 6(258) CZERWIEC 2012
Plik z chomika:
szerman103
Inne pliki z tego folderu:
201005.pdf
(29974 KB)
201006.pdf
(27352 KB)
200201.pdf
(1101 KB)
200204.pdf
(439 KB)
200207.pdf
(828 KB)
Inne foldery tego chomika:
►Czasopismo Filozoficzne
►Estetyka i krytyka- półrocznik filozoficzno-estetyczny
Archiwum Emigracji 1-13
AS ILUSTROWANY MAGAZYN TYGODNIOWY ROCZNIKI 1935 - 1939
Biuletyn IPN
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin