psychologia rozwojowa SCIAGA..odt

(28 KB) Pobierz
Psychologia rozwojowa i osobowości

 

 

Podstawowe pojęcia w psychologii rozwoju i osobowości: #Czym zajmuję się psychologia rozwojowa?

Psychologia rozwojowa człowieka zajmuję się badaniem zmian zachowaniu się procesach i strukturach człowieka. Bada zachowanie i przeżycia człowieka z pkt widzenia zmian jakim podlegają one w czasie.

Zakres rozwoju:

- formatywny (1882-1912)

- intensywnych badań – okres środkowy intensywne badania – eksperymentalne (1913-1949)

- nowoczesny, okres ekspansji i dojrzewania teorii

Psychologia związana jest ze sztuką, kulturą. Psychologia rozwojowa ma swój podział w zależności od kryterium wieku.

Człowiek rozwija się cale życie.                                                                                                   #Pojęcie rozwoju i zmiany rozwojowej. Cechy zmian rozwojowych.

Encyklopedia powszechna – rozwój to wszelki długotrwały proces kierunkowanych zmian, w którym można wyróżnić prawidłowo następujące po sobie etapy przemian (fazy rozwojowe) danego obiektu albo układu wykazujące obiektywnie stwierdzalnie różnicowanie się tego obiektu pod określonym względem.

Rozwój (Newman) – to uporządkowana według jakiegoś wzoru sekwencja zmian w przeciwieństwie do zmian przypadkowych, które są nieprzewidywalne. Rozwój postępuje systematycznie w jakimś kierunku. Wcześniejsze zachowania lub ich sekwencje są elementami budowy sekwencji późniejszych. Gdy mówimy, że przyjmujemy podejście późniejsze rozwojowe oznacza to, że poszukujemy regularności w zachowań sekwencji.

Cechy zmiany rozwojowej:

- musi być to zmiana względna i długo trwała

- musi być to ciąg zmian po sobie następujących

- jest to uporządkowana w czasie sekwencja, w której przynajmniej jeden parametr zmienia się monotonicznie

- zmiana dotyczy zawsze wewnętrznej struktury obiektu, ma charakter jakościowy

- zmiany układu są bezwzględnie nie odwracalne

- przyczyny zmian tkwią w samym nie zmieniającym się układem, czyli zmiany o charakterze rozwojowym są wywołane przez przyczyny wewnętrzne.                                                               #Kierunki rozwoju psychicznego, rozwój jako proces organizacji doświadczenia.

Kierunki:                                                                                                                                -obiektywizacji poznania – człowiek coraz dokładniej dostrzega elementy rzeczywistości. Zawsze wiąże się z pojęciem samoświadomości.                                                                -Autonomizacja działania – człowiek staję się bardziej ukierunkowany na działanie, człowiek sam kieruje.                                                                                                                             #Periodyzacja rozwoju człowieka. 

Okresy :

- prenatalny – od poczęcia do narodzin

- wczesnodzieciństwa (od 1-3r.ż)

* niemowlęctwo (1rok życia)

* poniemowlęcy (3 rok życia)

- wiek przedszkolny (3-6r.ż)

- młodszy okres szkolny (7-11/12r.ż)

- późnego dzieciństwa (11-12r.ż)

- dorastania adolescencji (11/12-17)

- młodzieńczy (21/22r.ż)

- wczesnadorosłość (22-35r..ż)

- średni (36-55)

- późna dorosłość (56…)

Akceleryzacja – przyspieszanie, kolejne pokolenie coraz szybciej osiąga wybrane okresy w życiu człowieka (świat się rozwija)

Między przejściami pojawiają się okresy krytyczne:                                                                         a)2/3 rok życia                                                                                                                                           b)W okresie dojrzewania (gimnazjum) 11-14lat – burza hormonów                                                 #Podejścia do analizy rozwoju. a)mechanistyczne (behawioralne) – u źródeł behawioralne podejście człowieka  b)organizmiczne :

- zmiany mają charakter strukturalny czyli ulega zmianie cała struktura człowieka, przebudowuje się

- źródło zmiany ulokowania jest wewnątrz systemu, zmiana następuje od środka

- niezbędna jest aktywność człowieka.

* kontekstualne – kontekst rozwoju człowieka.                                                                             #Obszary zmian rozwojowych

Informacje z otoczenia zewnętrznego. Naciski społeczne.                                                                 1.Poziom społeczny

Zmiany relacji osoba – otoczenie.                                                                                                    2.Poziom osobowościowy

Zmiana osobowości.                                                                                                                        3.Poziom poznawczy

Zmiany struktur umysłowych                                                                                                           4.Poziom behawioralny

Zmiany zachowania.                                                                                                                        #Modele zmiany rozwojowej.  

Kryteria wyłaniania modeli zmiany rozwojowej:                                                                         a)założenia co do natury człowieka

- ujęcie behawiorystyczne, które źródłem zmian są czynniki zewnętrzne

- podejście psychodynamiczne (psychoanaliza Freuda)

- podejście humanistyczne Maslow

- podejście poznawczo-rozwojowe wewnętrzne czynniki

- istnieją relacje między czynnikami zewnętrznymi i wewnętrznymi, ta relacja powoduje aktywność.

b) założenia co do charakteru zmiany, zmiany i jej efekt końcowy

- ujmuje zmiany jako kumulacja doświadczenia indywidualnego,

- ujmuje zmiany jako transformacje doświadczenia  (ważna jakoś)

c) założenia co do przebiegu zmiany

- zmiana to charakter ciągły o charakterze ilościowym

- w rozwoju pojawiają się etapy

- w przejściach między etapami występują stany przejściowe (momenty krytyczne) organizm się przestraja

#Model liniowy:

Mamy:                                                                                                                                                1,zmianę kumulacyjna                                                                                                                              2,proces płynny i ciągły 3,zmiany są ilościowe  4.kategorią opisu tych zmian, które się pojawią jest tempo tych zmian.

Model stawiany:

- proces rozwoju jest nie ciągły, inaczej skokowy

- oznacza, że dla każdego stadium jest początek i koniec

- w stadium zachodzi proces różnicowanie doświadczenia, który opisuje dwa pojęcia:

* faza prognez czyli przyswajanie nowego (zmiana ilościowa)

* faza plateau czyli porządkowanie doświadczenia integracji

- kategorią opisu jest rytm

Model cykliczno-fazowy:

- transformacja doświadczenia

- cykl składa się z 4 pkt istotnych

* faza progrez

* faza plateau

* faza regresu

* faza kryzysu

- nowe struktury doświadczenia powstają z elementów starego i nowego doświadczenia

- oscylacja (ruch między progresem a regresem) istnieje powiedzenie, że aby się rozwijać to należy się cofać

* progres w tym modelu znaczy nabywanie nowego doświadczenia

* plateau – porządkowanie wstępne

* regres – moment, w którym pojawia się wewnętrzny konflikt, między nowym doświadczeniem a starą informacją. Konflikt z nowym a starym integrowaniu towarzyszy postępująca dezintegracja.                                                                                                             #Czynniki rozwoju (determinanty).  

Dzielimy na 2grupy: czynniki zewnętrzne i wewnętrzne.

Czynniki zewnętrzne mają swoje źródło w środowisku.

3grupy:

- warunki środowiskowe

- wymagania

- wzorce

Wewnętrzne, które tkwią we właściwości samego człowieka, właściwości podmiotu:

- możliwości jednostki

- indywidualne preferencje

Zewnętrzne:

- miejsce zamieszkania, które stwarza odpowiednie warunki

- dostęp do określonych obiektów, podmiotów, informacji, osób

- ważne jest także z kim spędza się czas

- warunki w jakich bezpośrednio oddział, się w domu np. swój pokój, wyposażenie domu, posiadanie zabawek, komputera, książek

- rodzaj obowiązków jakie człowiek ma

- obecność czynników zakłócających – zakłócających koncentracje uwagi

- sposoby spędzania czasu wolnego

- czynniki związane z biogeograficznym środowiskiem (klimatyczne)

Wymagania środowiskowe (środowisko społeczne – funkcjonowanie wśród ludzi):

- aktywność uznana za pożądaną wiąże się ze systemem wzmocnień (zakazy, normy, racje, kary, nagrody)

- wymagania wobec człowieka naturalne, które są związane z realizacją potrzeb

- wzorce – są dla nas modelami, wiąże się z typu naśladowania i modelowania

Naśladowanie – jest odtwarzaniem zachowań innych osób, nie musi być takie same ale jest równoważne znaczeniowo.

Modele – stają się te osoby, które są dla nas ważne, znaczące (autorytet – mama, idole)

Wszystkie czynniki zewnętrzne mogą istnieć niezależnie od intencji ale mogą być tworzone intencjonalnie.

Wewnętrzne:

Możliwości i preferencji

- właściwości biologiczne, które można opisać jako stan zdrowia, kondycję psychofizyczną, sprawność, funkcjonowania poszczególnych narządów i zmysłów

- ze zaspakajania potrzeb (Maslow)

- wyznaczane przez temperament czyli zespół względnie stałych cech osobowości

- reaktywność człowieka, wielkość pobudzenia w odp na stymulację (bodziec)

- podatność na stres

- uprzednie doświadczenie (wiedza, umiejętności)

- indywidualne preferencje to są zainteresowania czyli trwała dążność jednostki do kontaktów poznawczych z określoną dziedziną wiedzy

- to są również zamiłowania, skłonność do wykonywania określonych czynności

- aspiracje – dążenie do osiągnięcia czegoś

- inteligencja

- style poznawcze, wiążą się z przyjmowaniem i przekazywaniu czynników.

Inna klasyfikacja

Podział na 4 grypy czynniki rozwojowe: 1.Zadatki biologiczne – co dziedziczymy po rodzicach  2.Środowisko  3.Wychowanie  4.Aktywność własna

OKRES PRZEDSZKOLNY (od 3 – 6/7r.ż)

Sfery poznawczej, emocjonalnej, społecznej, moralnej, motorycznej, duchowej.

Sfera somatyczno-motoryczna

Wszystkie zęby mleczne, posiada już zdolności samoobsługowe.

W wieku przedszkolnym dziecku już tempo spada.

W wieku 3lat dzieci ważą od 14-15kg , 1m wzrostu.

W wieku 6lat dziecko waży 20-22kg

Zmieniają się proporcje, wyciągają się kości długie, ogromy głód ruchu, bardziej jest ruchliwe, wykazuje dużą sprawność ruchową

U chłopców – bieganie, skakanie

U dziewczynek – równowaga, rytmiczność, precyzja ruchów

Dziecko porusza się „świat kształtów dużych”, synkretyzm spostrzeżeń (widzi tylko duże, kolorowe przedmioty). Bardzo chętnie uczy się trudnych umiejętności np. jazda rowerem, nauka pływania.

Rozwój poznawczy

Wyróżnia się:

- rozwój myślenia – wg Piaget okres myślenia przedoperacyjnego i okres operacji konkretnych porównywań, klasyfikowanie, analizowanie, dokonywanie syntezy, uogólnianie, wyciąganie wniosków, dokonywanie oceny

- rozwój mowy – nie doskonała, z rówieśnikami się dogadują, dzienny zakres słów 1000-15000

- rozwój spostrzegania – synkretyzm spostrzeżeń, nie wyodrębnia istotnych cech przedmiotu

- rozwój wyobraźni – bujna wyobraźnia

- rozwój uwagi

- rozwój pamięci

Spostrzeganie ma charakter synkretyzmu, dziecko nie widzi małych elementów, zauważa te które rzucają się w oczy, nie wyodrębnia istotnych cech przedmiotu.

Myślenie\ (okres przedoperacyjnego lub okres operacji konkretnej) ich myślenie jest związane silnie z manipulacją.

Procesy:

- porównywanie

- klasyfikowanie

- analizowanie

- dokonywanie syntezy

- uogólnianie

- wyciąganie wniosków

- łączenie przyczyn i skutków

- dokonywanie oceny

Wyobraźnia\Bujna wyobraźnia

Mowa\ Jeszcze nie doskonała, słownik składa się w wieku 3lat z ok. 1000-1500słów, w jeden dzień uczy się ok. 9słów.

Okres od urodzenia do 6r.ź to idealny czas, w którym dziecko perfekcyjnie potrafi nauczyć się języka obcego.

Od 6-40r.ż potencjał rozwoju jest dłuższy ale nie już tak intensywny.

Po 40r.ż zdecydowanie spada.

W wieku 7lat słownik dziecka powinien wynosić ok. 4000słów najpierw rzeczowniki potem przymiotniki i czasowniki. Na samym końcu słowa określające stan, emocje itp.

Okres rozwoju melodii do 1r.ż (naśladowanie)

Okres wyrazu (1-2r.ź) pojedyncze wyrazy, zdania (2-3 ) swoista mowa dziecięca (3-7)

Chłopcy później zaczynają mówić.

Genetycznie jesteśmy przystosowani do mówienia. Ale aby mówić to musimy słyszeć (mowę).

Złoty okres rozwoju mowy – okres przedszkolny. W tym okresie dzieci tworzą dużo  neologizmów (nowe słowa).

WIEK PRZEDSZKOLNY I WCZESNOSZKOLNY

Formy aktywności dziecka

Zabawy:                                                                                                                                                1. zabawy tematyczne: zabawy w role, dotyczą życia codziennego, Np. zabawy w dom   zabawy równoległe: zabawa „obok siebie” nie zupełnie ze sobą, grupy bawiące się ze sobą mogą liczyć więcej niż 5osób  3. zabawy konstrukcyjne: przy użyciu klocków i elementów z których można coś stworzyć, zabawa ta rozwija myślenie przestrzenne  4.  zabawy ruchowe: dominują w okresie przedszkolnym i wczesnoszkolnym  5. zabawy artystyczne: rysowanie, wykonywanie prac plastycznych, dzieci rozpoczynają swoje umiejętności od tzw. „bazgrołów” do3lat.

Od 3do5lat pojawiają się pierwsze postacie ( ręce, głowa).

5lat uproszczona postać człowieka (tułów, głowa, ręce, nogi). 

6-7lat pojawiają się szczegóły

7-12lat coraz bardziej bogatszy schemat, gdzie zaczyna się kulisowy układ przestrzeni

12-13lat realizm wrażeniowy, naśladowanie kultury

13-14lat realizm intelektualny.

Rozwój poznawczy dziecka, dojrzałość szkolna, gotowość do pisania i czytania

- gotowość psychomotoryczna – prawidłowa wymowa, sprawność manualna, sprawna analiza i synteza wzrokowa i słuchowa, zdolność koncentracji

- gotowość słownikowa–pojęciowa – dzieci uczą się dokonywania uogólnień pojęciowych, ćwiczenie umiejętności uogólniania.

- gotowość emocjonalno-motywacyjna – gotowość rozwijania poprzez uczestnictwo a sytuacjach w których ktoś czyta

Emocje

Czynniki wywołujące emocje

Sfera rozwoju społecznego dziecka

Do roku dziecko słysząc płacz innego dziecka również płacze. Rozwój języka ma wpływ na rozwój społeczny. Grupa w wieku wczesnoszkolnym odgrywa bardzo ważną rolę.

Sfera rozwoju moralnego.

Stadia rozwoju moralnego wg Pażeta:

- anomia lub amoralizm dziecięcy

- heteronomia – trwa do 9 roku życia, można w nim wyróżnić kilka podstadia tzn. egocentryzm do 5 roku życia wszystko co dzieci robią to podleganie, unikanie kar. Kara powinna być proporcjonalna do grzechu. Między 5 a 9 rokiem życia pojawia się konturmizm czyli dzieci pojmują że ktoś coś zrobił nie umyślnie.

- socjonomia – w wieku 9-13 lat: moralność grupowa, konwencjonalizm.

Bardzo istotną rolę odgrywa norma zewnętrzna i podporządkowanie się tej normie

- autonomia od 13 roku życia, system moralny

- poziom konwencjonalny

- poziom przedkonwencjonalny

OKRES ADOLESCENCJI (kolejny okres rozwoju)

Czas, który dotyczy 10-12 lat – 15-16 lat. W tym wieku dokonują się w człowieku przemiany. Fizjologiczne i fizyczne mają one konsekwencję dla rozwoju psychicznego. Zmienia się wygląd  dzieci: nabierają wysokości, mogą pojawić się zaburzenia ruchowe, pojawia się trądzik, u chłopców mutacja, wady wzroku.

Czynności poznawcze jest ta czas gdy formułują się operacje formalne. Zmienia się tok rozumowania i zdolności do refleksji i autorefleksji: zmienia się uwaga, dzieci są zdolne do procesu uczenia kierunkowanego wolą i pamięć staje dowolną techniką uczenia. Zmieniają się postrzeżenia dziecięce i wrażliwość zmysłowa. Zmiany w zasobie słów – więcej słów. Niezachwiana wiara w ideały.

Określone funkcje dla grup rówieśniczych:

- zastępowania rodziny

- stabilizuje się osobowość w tej grupie

- wzbudza poczucie własnej wartości

- daje poczucie bezpieczeństwa

- w grupie ćwiczone są umiejętności społeczne czyli umiejętność rozumowania, rozwiązywania konfliktów

- stwarzanie warunków do przejmowania wzorów do naśladowania

Ponadto występuje konflikt między pokoleniowy oraz dość wyraźna identyfikacja z płcią.

OKRES ADOLESCENCJI PÓŹNEJ 12-16 lat

Czas stabilizacji uczuciowej – od zależności uczuciowej do niezależności, przejście od niekontrolowanego uzewnętrznienia emocji do poddawania ich kontroli własnej. Przejście od nieopanowanego ulegania uczuciom do zdolności opanowania. Przejście od egocentryzmu do socjocentryzmu. Zaczyna kształtować się światopogląd: autentyczny katolik, typ chłodno-rywalizacyjny, typ emocjonalny indywidualizm, typ chonwstatyczno – wspólnotowy,

Pojawiają się aktywności polityczne, społeczne oraz do pracy.

Etapy rozwoju profesjonalizacji:

- etap fantazji

- etap próby

- etap realistyczny

Zadania rozwojowe w opracowaniu Hast:

- osiągnięcia nowych dojrzałych więzi z osobnikami przeciwnej płci

- ukształtowanie roli męskiej i żeńskiej

- akceptacja wyglądu własnego i słuszne posługiwanie się własnym ciałem

- osiągnięcie niezależności emocjonalnej od rodziców

- przygotowanie do małżeństwa i do życia w rodzinie

- przygotowanie do kariery zawodowej i niezależności ekonomicznej

- rozwijanie systemu wartości i etycznego oraz własnej ideologii

- dążenie i rozwijanie postępowania akceptowanego społecznie.

WCZESNA DOROSŁOŚĆ

między 20-35 ; 40 rokiem życia

Dorosłość to taka faza życia, która pojawia się po gwałtownych przemianach rozwojowych prowadzącej do dojrzałości biologicznej i społecznej. Dorosłość charakteryzuje się zdolnością do prokreacji, odpowiedzialnym podejmowaniem nowych ról, wychowywaniem dzieci, podejmowaniu aktywności zawodowej i autonomicznemu kierowaniu własnym życiem. Człowiek osiąga szczyt sprawności fizycznej. Okres dobrych chwil oraz bogaty w konflikty i stresy. Spadająca ostrość widzenia od 30-40 roku życia. Dobrze rozwinięty słuch.

#Rozwój poznawczy – to jest czas, w którym człowiek uzyskuje kulminacyjny punkt, zdolność do myślenia abstrakcyjnego.

#Rozwój operacji postformalnych

- operacje dialektyczne – charakter systemowy, człowiek potrafi uwzględnić różne widzenia, w niektórych przypadkach zdolność myślenia mistycznego, zdolność porządkowania systemów, człowiek podejmuje odpowiedzialność za swoje działania.

#Sfera społeczna – następuje rozwój człowieka (wybór małżonka, współpraca, rozpoczęcie pracy zawodowej – wyróżniamy stadia:

– stadium eksploracji (poszukiwanie),

- stadium stabilizacji (adaptacja do pracy,  umocnienie pozycji zawodowej)

- stadium zachowania QWO – potwierdzenie stabilizacji pracy

- stadium schyłkowe – wycofanie się z aktywności zawodowej

#Średnia dorosłość (od 35-40 do 50-60) – zmiany fizjologiczno-fizyczne, pogarsza się wzrok, lekki spadek słyszalności, węch, smak obniża się, psychomotoryczna ok.10% spadek siły mięśni i koordynacji ruchowej, spadek sprawności, zmiany organiczne (klimakterium u kobiet – depresja), kryzys wieku średniego (kryzys w połowie życia) – krytyczne zdarzenia, człowiek musi zaakceptować zmiany, odejście dzieci z domu – syndrom opuszczonego gniazda, odejście z pracy)

Utrata pracy (zwolnienie)

#Typologia kultur

Kultura postfiguratywna oznacza, że starsze pokolenie ma wpływ młodsze pokolenie, ma charak...

Zgłoś jeśli naruszono regulamin