50+.pdf
(
407 KB
)
Pobierz
58957618 UNPDF
Tomasz Schimanek
Sytuacja osób powyżej 50-tego
roku życia na rynku pracy oraz
rola organizacji pozarządowych
świadczących usługi rynku pracy
skierowane do tych osób
0ROGRAM
0OLSKO!MERYKAÎSKIEJ
&UNDACJI7OLNOyCI
WWWPAFWPL
2EALIZATORPROGRAMU
&UNDACJA)NICJATYW
3POECZNO%KONOMICZNYCH
WWWFISEORGPL
Tomasz Schimanek
Sytuacja osób powyżej 50-tego roku życia
na rynku pracy oraz rola organizacji
pozarządowych świadczących usługi rynku
pracy skierowane do tych osób
Niniejsze opracowanie zostało przygotowane na potrzeby programu „Bezrobocie – co robić?”. Nie jest to ra-
port podsumowujący badania czy statystyki, ponieważ prawie nie ma takich badań i statystyk dotyczących osób
powyżej 50 - tego roku życia. To zresztą najważniejszy wniosek na przyszłość - chcąc podejmować świadome,
skuteczne oraz efektywne działania skierowane do tej grupy odbiorców, trzeba znacznie lepiej rozpoznać ich
sytuację, nie tylko w kontekście rynku pracy. Należy więc przeprowadzić badania, a przede wszystkim w sposób
trwały uwzględnić tę grupę wiekową w statystyce publicznej.
Niniejsze opracowanie jest raczej próbą zarysowania problemów i kwestii z pewnością wymagających w przy-
szłości głębszego rozpoznania, opartą na mojej wiedzy oraz doświadczeniach i z pewnością nie wyczerpuje
wszystkich aspektów omawianych zagadnień.
Warszawa 2006
a
Spis treści
1. Sytuacja osób powyżej 50-tego roku życia na rynku pracy
4
2. Mapa instytucji, które działają na rzecz osób powyżej 50-tego roku życia
w kontekście rynku pracy
7
3. Rola organizacji pozarządowych
8
4. Rekomendacje dotyczące niezbędnych zmian systemowych i prawnych
9
a
1. Sytuacja osób powyżej 50-tego roku życia na rynku pracy
DostępnewPolscestatystkipubliczneniewydzielają
grupywiekowejpowyżej50lat,dlategobędęoperował
danyminajbardziejzbliżonymi,tojestprzeznaczonymi
dlagrupywiekowej55latiwięcej.Bezrobociewtej
grupiewiekowejniewydajesięstatystyczniepoważnym
problemem.Podkoniec2004rokuwgrupiewiekowej
powyżej55latstopabezrobociawynosiłazaledwie4%.
Dlaporównaniawgrupiewiekowejdo24latwynosiła
ona24,3%,natomiastwgrupieosóbmających45-54
lata22,8%.
Jednakteliczbynieoddająrzeczywistej
sytuacjiwieluosóbstarszych,główniedlatego,żezgod-
niezprzepisamiprawa,nietraktujesięjakobezrobot-
nychosób,któreniemająpracyapobierająświadcze-
nie przedemerytalne, zasiłek przedemerytalny, rentę,
emeryturęlubwcześniejsząemeryturę.Prawdziwyobraz
sytuacjidajeanalizawskaźnikówdotyczącychaktywno-
ścizawodowejosóbpowyżej55rokużycia.
Tabela 1.
Współczynniki aktywności zawodowej ludności
wedługwiekuipłci–wynikiNSPw988r.i2002r.(w%)
Wyszczególnienie
Ogółem Mężczyźni Kobiety
ogółem 65,3 74,3 57
55-64 52,3 63,7 42,7
65+ 24, 32,5 9
ogółem 55,5 62,3 49,2
55-64 30,4 40,4 2,9
65+ 6,9 0,6 4,6
Źródło:GUS2003b,tabl.IV5,s.53.
Wykres 1.
Stopapracującychosóbstarszychwlatach992-
2002(w%)
Wskaźnikzatrudnieniawgrupiewiekowej55-64lata
wPolscenależydonajniższychwEuropie.W2002roku
osiągnąłonwartość30,46%.Pokazujetotabela.
2
Powyższedaneobrazujątakżespadekaktywnościza-
wodowejwlatach90-tych.Przyczym,przyogólnym
spadkuaktywnościzawodowejPolakówwtymokresie,
spadekwgrupachwiekowychpowyżej55rokużycia
jestznaczniewiększyodśredniejdlawszystkichgrup
wiekowych(wgrupie55-64latanastąpiłspadekobli-
sko49%,awgrupieosóbpowyżej65rokużyciaopo-
nad70%).
n n n n n n n n n n n
Wgrupiewiekowejosóbpowyżej55rokużyciagor-
szajestsytuacjakobietniżmężczyzn,copokazujewy-
kres.
3
KOBIETY
MÇCZY|NILAT MÇCZY|NI
Źródło: GUS, BAEL,
Aktywność ekonomiczna...,
wydania z odpowiednich lat
Do„wypychania”osóbstarszychzrynkupracyprzy-
czyniłasięwdużejmierzepolitykapaństwawlatach
90-tych,którazmierzaładoświadomegowygaszania
aktywnościzawodowejtychosób,zuwaginarosnące
bezrobocieorazbraknowychmiejscpracygenerowa-
nychprzezgospodarkę.Wpierwszejpołowielat90-
tychwefekcieułatwieńwprzechodzeniunawcześniej-
szeemeryturyirentyinwalidzkie,niemal2,8miliona
osóbuzyskałoprawodotychświadczeń
4
,coistotnie
wpłynęłonaobniżeniepoziomuaktywnościzawodo-
wejosóbstarszych.Poreformiesystemuemerytalne-
gowkońculat90-tych,tasytuacjaniecosięzmieniła,
zwłaszczawkwestiizachętdopodejmowaniazatrud-
nieniapoprzejściunaemeryturę,choćprzedewszyst-
kimwwymiarzeuzupełniającym.
Mały Rocznik Statystyczny Polski
,GUS,Warszawa2005.
B.SzaturJaworska(red.),
Praca dla osób starszych
,w:
W trosce o pracę. Raport
o Rozwoju Społecznym, Polska 2004
,UNDP,Warszawa2004.
B.SzaturJaworska(red.),
Praca dla osób starszych
,w:
W trosce o pracę. Raport
o Rozwoju Społecznym, Polska 2004
,UNDP,Warszawa2004.
Wskutektego,przeciętnyrzeczywistywiekemerytalny
wPolscejestnajniższywśródkrajówczłonkowskichUE
Tamże.
Tabela 1.
Współczynniki aktywności zawodowej ludności
wedługwiekuipłci–wynikiNSPw988r.i2002r.(w%)
Wyszczególnienie
Ogółem Mężczyźni Kobiety
ogółem 65,3 74,3 57
55-64 52,3 63,7 42,7
65+ 24, 32,5 9
ogółem 55,5 62,3 49,2
55-64 30,4 40,4 2,9
65+ 6,9 0,6 4,6
Źródło:GUS2003b,tabl.IV5,s.53.
Wykres 1.
Stopapracującychosóbstarszychwlatach992-
2002(w%)
n n n n n n n n n n n
KOBIETYLAT
KOBIETYLAT
KOBIETY
MÇCZY|NILAT MÇCZY|NI
Źródło: GUS, BAEL,
Aktywność ekonomiczna...,
wydania z odpowiednich lat
iwprzypadkukobietwynosi56lat,natomiastwprzy-
padkumężczyzn58,7lat.
5
Takżeliczbaosóbpobie-
rającychrentyinwalidzkiejestwprzeliczeniuna000
mieszkańcówwtejgrupiewiekowejprawiedwukrot-
niewyższaniżwkrajachOECD.
6
Tylko25%pracują-
cychmężczyzni3%kobietprzechodzinaemeryturę
wwiekuemerytalnym,natomiastresztadokonujetego
wcześniej.
7
Wartoprzytymzauważyć,żeosoby,które
wcześnieodchodzązrynkupracy,otrzymująmniejsze
świadczeniaemerytalne,gdyżimkrótszyokresskłado-
wy,tymmniejszawysokośćświadczenia.
Wykres 2.
Wskaźnikbiernościzawodowejosóbwwieku55
–64lata,awskaźnikzatrudnieniaosóbwwieku
5–24lata.
Jakpodkreślawieluekspertów,pogorszeniesięsytuacji
osóbstarszychnarynkupracy,rodziznacznieczęściej
niżwinnychgrupachwiekowychryzykobrakupracy
inieaktywnościzawodowej,przyczymwydłużeniesię
okresuposzukiwaniapracyzwyklepowodujetrwałewy-
cofaniesiętychosóbzrynkupracy.
8
n n n n n n n n n n n
WSKA|NIKZATRUTDNIENIA
WSKA|NIKBIERNOyCIZAWODOWEJ
Niskaaktywnośćzawodowaosóbstarszychrodzisze-
regnegatywnychkonsekwencji,zarównodlasamych
seniorów,jakicałegospołeczeństwa.Wobecniskich
świadczeńrentowo-emerytalnychpracajestistotnym,
czasemkoniecznymuzupełnieniemdochodówosób
starszych.Zdarzasięitak,żewobecwysokiegopozio-
mubezrobociaemeryturaczyrentastajesięjedynym
dochodemwielopokoleniowychrodzin.Pracajestczę-
stopodstawowym,aniejednokrotniejedynymbodźcem
doaktywnościżyciowej:nadajesensżycia,motywuje
dowychodzeniazdomu,dodbaniaowygląd,kondy-
cjęfizycznąipsychiczną.Obowiązkizawodowepozwa-
lająosobomstarszymodnaleźćwłasnąwartośćoraz
użyteczność.Dlawieluludzipracatotakżejednaznie-
licznychmożliwościprzebywaniazinnymi,nawiązywa-
niakontaktuzeświatemzewnętrznym.Przytymnależy
pamiętać,żeaktywnośćzawodowawypełniawiększość
dorosłegożyciaczłowiekaijejbrak,następującynie
dlatego,żeosobastarszaniemożepracować,aledla-
tego,żezostajezwolnionazpracyczyteżprzechodzi
naemeryturę–jestwręczszokowązmianądotychcza-
sowego,przezdziesiątkilatkształtowanegostyluitrybu
życia.Zmianą,zktórąwieleosóbstarszychniemożesię
pogodzić,aktóraprowadzidoapatii,zobojętnienia
orazograniczeniaaktywnościżyciowej.Tozkoleipo-
wodujepogarszaniesięsamopoczuciaiwiększązacho-
rowalnośćosóbstarszych.
Źródła:BAEL,GUS
Niskaaktywnośćzawodowaosóbpowyżej50rokuży-
cianiesietakżenegatywnekonsekwencjedlacałego
społeczeństwa.Niepracująceosobystarszenietworzą
produktunarodowego,nieprzekazujązdobytejprzez
latawiedzyorazdoświadczeń,natomiastobciążająbu-
dżetpaństwakosztamiświadczeńrekompensujących
brakzatrudnienia.Takżewiększazachorowalnośćosób
nieaktywnychzawodowogenerujedodatkoweobciąże-
niadlabudżetupaństwa.Inną,istotnąkonsekwencją
zmniejszeniaaktywnościzawodowejseniorówjestobni-
żeniewpływówpodatkowych,ograniczeniekręgukon-
sumentów,atakżemniejszaliczbapłacącychskładki
naubezpieczeniezdrowotneoraznaubezpieczenie
społeczne.
Niejestprzytymprawdą,żepodtrzymywaniezatrud-
nienia osób starszych powoduje zabieranie miejsc
pracymłodymludziomwkraczającymnarynekpracy,
atakieprzeświadczeniejestwPolscedośćpowszech-
ne.Popierwsze,miejscapracyzajmowaneprzezosoby
powyżej50rokużycianiesąmiejscamidlaludzimło-
dych(zuwaginakoniecznąwiedzęidoświadczenie).
Podrugie,doświadczeniastarychkrajówczłonkowskich
UEpokazują,żeutrzymywaniewysokiejaktywnościza-
wodowejosóbstarszychzmniejszaobciążeniabudżetu
państwaztytułuświadczeńspołecznych,acozatym
idzieumożliwiafinansowanietworzeniamiejscpracy
dlaludzimłodych.TakżewPolscewidać,żezmniej-
szaniesięzatrudnialnościosóbpowyżej50rokużycia,
M.Bukowski(red.),
Zatrudnienie w Polsce 2005
,MGiP,2005.
Tamże.
B.SzaturJaworska(red.),
Praca dla osób starszych
,w:
W trosce o pracę. Raport
o Rozwoju Społecznym, Polska 2004
,UNDP,Warszawa2004.
M.Bukowski(red.),
Zatrudnienie w Polsce 2005
,MGiP,2005.
Wykres 2.
Wskaźnikbiernościzawodowejosóbwwieku55
–64lata,awskaźnikzatrudnieniaosóbwwieku
5–24lata.
n n n n n n n n n n n
WSKA|NIKZATRUTDNIENIA
WSKA|NIKBIERNOyCIZAWODOWEJ
Źródła:BAEL,GUS
Plik z chomika:
Sandria007
Inne pliki z tego folderu:
Rekrutacja_.ppt
(610 KB)
pośrednictwo pracy.pdf
(230 KB)
JKalita_raport_dot_osob_niepelnosprawnych_na_rynku_pracy.pdf
(240 KB)
Biuletyn nr12_niepelnosprawni_na_rynku_pracy.pdf
(642 KB)
50+.pdf
(407 KB)
Inne foldery tego chomika:
Doradztwo zawodowe
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin