Karen Horney
wykłady ostatnie
Opracował Douglds H. Ingram
Przełożył Aleksander Gomola
Dom Wydawniczy REBIS w serii Psychologia proponuje:
ErikH. Erikson
DZIECIŃSTWO I SPOŁECZEŃSTWO
KRYZYS PSYCHOANALIZY
NEUROTYCZNA OSOBOWOŚĆ NASZYCH CZASÓW NERWICA A ROZWÓJ CZŁOWIEKA NASZE WEWNĘTRZNE KONFLIKTY PSYCHOLOGIA KOBIETY AUTOANALIZA
Charles Houri
UKRYTA TWARZ TWOJEJ OSOBOWOŚCI
R. D. Laing
„JA" I INNI PODZIELONE JA"
Roiło May
MIŁOŚĆ I WOLA ODWAGA TWORZENIA O ISTOCIE CZŁOWIEKA
Kim T. Mueser, Susan Gingerich
ŻYCIE ZE SCHIZOFRENIĄ
Kazimierz Obuchowski
CZŁOWIEK INTENCJONALNY, CZYLI O TYM, JAK BYĆ SOBĄ
Demitri F. Papolos, Janice Papolos
PRZEZWYCIĘŻYĆ DEPRESJĘ
Francois J. Paul-Cavallier
WIZUALIZACJA
Peter Salovey, David J. Sluyter (redakcja)
ROZWÓJ EMOCJONALNY A INTELIGENCJA EMOCJONALNA
Tytuł oryginału Finał Lectures
Copyright © 1987 by Association for the Advancement of
Psychoanalysis
of the Karen Horney Psychoanalytic Institute & Center Originally published by W. W. Norton & Company, Inc. Ali rights reserved
Copyright © for the Polish edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2000
Redaktor
Katarzyna Rainiewska
Opracowanie graficzne i projekt okładki Krzysztof Kwiatkowski
Ilustracja na okładce Ewa Nemoudry
Wydanie I
ISBN 83-7120-749-2
Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o. ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań tel. 867-47-08, 867-81-40; fax 867-37-74 e-mail: rebis@pol.pl www.rebis.com.pl
Podziękowania
Wiele osób przyczyniło się do powstania tej książki - tak wiele, że nie jestem w stanie wszystkim należycie podziękować. Wykłady Karen Horney zostały utrwalone na taśmie przez Marie Jinishian i przekazane w darze Towarzystwu Krzewienia Psychoanalizy (Association for the Advancement of Psycho-analysis) przez jego członka i długoletniego przyjaciela Normana Kelmana. To on doprowadził do końca cykl wykładów Horney. Wybitna psychoanalityczka Mariannę Horney Eckardt całym sercem poparła projekt publikacji maszynopisu i pomogła odszukać niektóre, trudne do zidentyfikowania prace wzmiankowane w wykładach. Przede wszystkim jednak trzeba tu przypomnieć upór i wiarę w sens całego przedsięwzięcia Fredericka Burnetta. To dzięki jego namowom władze Towarzystwa zgodziły się na transkrypcję i publikację tych wykładów. Jestem im wdzięczny za wsparcie i zaufanie, jakie nam okazali, i pragnę, by moje podziękowania przyjęli: Jeffrey Rubin, Henry Paul, Daniel E. Cohen, Leland van den Daele, Leonidas Samouilidas, Joann Gerardi, Kenneth Winarick, James P. O'Hagan, Jeanne Smith, Leonel Urcuyo i Susan Rudnick. Jestem szczególnie wdzięczny Ann-Marie Paley, będącej wówczas prezesem Towarzystwa, za inicjatywę i poparcie naszego pomysłu. Wiele cennych uwagi dużą pomoc uzyskaliśmy ze strony Arnolda A. Mitchella. Edward R. Clemmens, aby uczynić książkę jeszcze bardziej atrakcyjną, napisał o niepowtarzalnym stylu Karen Horney. Jestem wdzięczny dr Paley, dr. Mit-chellowi i dr. Clemmensowi za korektę maszynopisu i sprawdzenie zgodności tekstu z zapisem na taśmie. Hilary Hinzmann, redaktorka wydawnictwa W. W. Norton and Company, ofiarowała swą cierpliwość, wiele serca i fachowe umiejętności, bez których ta książka nigdy by się nie ukazała.
Inne osoby, które pomogły nam, często w decydujący sposób, to: Herbert M. Rosenthal, Isidore Port-noy, Gerald T. Niles, Morris Isenberg, Harriet Rossen, Philip Bromberg, Joyce Lerner, Barbara Frank, Alisa Chazani, Ronald S. Rauchberg oraz Morton B. Cantor.
Tę książkę dedykuję mojej żonie Nancy.
Dr Douglas H. Ingram Nowy Jork, 1986
1
Wstęp
Kiedy byłem jeszcze młodym lekarzem-stażystą, mój znajomy zachęcił mnie do lektury książki Karen HorneyNasze wewnętrzne konflikty*. Moją pierwszą reakcją było rozbawienie i zaskoczenie nazwiskiem autora**. Nie interesowałem się wtedy zbytnio psychiatrią, a psychoanaliza była dla mnie tajemnicza i niezrozumiała. Jednak gdy wreszcie zabrałem się do lektury tej książki, doznałem wstrząsu.
Czytelników sięgających po raz pierwszy po publikacje Karen Horney zawsze uderza to, że rozpoznają w nich samych siebie. Na kartach jej książek odkrywają swoje własne sekretne dążenia, swoje lęki, wątpliwości, uleganie popędom oraz konflikty. Jej niezmiernie interesująca teoria osobowości, przykuwająca uwagę umiejętność przedstawiania w bezpośredni sposób różnych problemów oraz odwaga, która pozwoliła jej wyłamać się z głównego nurtu psychoanalizy, ożywiły współczesną psychoterapię. Jej teoria psychologii kobiecej stanowiła niezbędną korektę fallocentrycznej metapsychologii dominującej w latach trzydziestych.
Karen Horney, zainteresowana przede wszystkim nakreśleniem osobowości neurotycznej, pisała stosunkowo niewiele o samej technice terapii psychoanalitycznej. Niemniej w założonym przez siebie instytucie mającym kształcić lekarzy w psychoanalizie Horney prowadziła cykl wykładów na temat techniki psychoanalitycznej. Była przekonana, że to, co robi psychoanalityk, musi być pochodną tego, co sam rozumie. Wpływ głoszonych przez nią poglądów na pokolenia psychoanalityków i ich pacjentów oraz na rozwój psychoterapii jest aż nadto wystarczającym uzasadnieniem publikacji tekstu będącego zredagowanym zapisem treści ostatniego cyklu jej wykładów poświęconego technice psychoanalitycznej.
Największą zasługą Horney było uwolnienie psychoanalizy od czysto instynktywistycznychi mechanistycznych koncepcji dominujących w pierwszej połowie dwudziestego wieku. Teoria zaproponowana przez nie jako alternatywna wobec teorii Freuda jest przede wszystkim interpersonalna i kulturowa: ludzie rozwijają się w relacji do innych osób, żyjąc w konkretnej otoczce kulturowej. Horney twierdziła, że przekazujemy sobie nawzajem cały wachlarz często sprzecznych wartości i postaw — odnośnie do tego, czym jest dla nas świat, co jest śmieszne, a co tragiczne, co normalne, a co niezdrowe, co piękne, a co brzydkie, co jest jedynie złe, a co wprost odstręczające. U człowieka zdrowego te wątki zostają z internalizowane i umożliwiają mu dzielenie z innymi bardziej lub mniej podobnej wizji świata, a jednocześnie uświadamianie sobie odrębnych wewnętrznych możliwości. W nerwicy i innych formach psychopatologii ten proces ulega wypaczeniu.
Horney była jednym z wielu teoretyków psychoanalizy, którzy pomogli przekształcić tę dyscyplinę z instynktywistycznej w interpersonalno-kulturową. Pozostali to między innymi: Harry Stack Sullivan, Erich Fromm i Clara Thompson. Ich wpływ na tradycyjny, freudowski sposób myślenia przyczynił się do rozwoju psychologii ego, teorii relacji z obiektem oraz rozwoju psychiatrii transkulturowej. Wiele lat później zasadnicze aspekty teorii Horney, w której koncentrowała się ona przede wszystkim na próbie zrozumienia neurotycznej dumy oraz wyidealizowanego „ja", miały się pojawić na powrót w psychologii self.
Czytając poszczególne rozdziały tej książki, uczestniczymy w cyklu wykładów, który w „Informatorze Amerykańskiego Instytutu Psychoanalitycznego" zatytułowano: Terapia psychoanalityczna. W informatorze znajdujemy taki opis tego cyklu: „Celem tych wykładów jest nie tyle nauczenie słuchaczy techniki ...
piwowar3