skrypt zoo.pdf

Skrypt z Zoologii

Dla studentów Wydziału Biologii

Uniwersytetu Warszawskiego

Opracowano w oparciu o: Hickman, Larson, Roberts, Brusca and Brusca, Westheide, Rieger;

Encyklopedia Biologiczna oraz strony internetowe

Uwaga! WyłĢcznie dla potrzeb studentów I roku Biologii, wykład z zoologii 2003/2004

Stefan Radzikowski

Na formħ elektronicznĢ przerobił woocash, za co powinniĻcie byę mu bardzo wdziħczni, bo siħ

chłopak napracował :P

Nazewnictwo biologiczne:

Nomenklatura biologiczna, sformalizowany system nadawania nazw gatunkom lub wy Ň szym

jednostkom systematycznym, którego zasady reguluj Ģ (Zoologia):

Mi ħ dzynarodowy Kodeks Nomenklatury Zoologicznej. Wszystkie nazwy naukowe s Ģ

nazwami łaci ı skimi lub zlatynizowanymi nazwami przypisywanymi okre Ļ lonym taksonom

ró Ň nych rang. Nazwy przypisywane taksonom o randze gatunku s Ģ binominalne, (czyli

dwuczłonowe) pierwsza oznacza rodzaj, druga, gatunek Po nazwie gatunkowej wyst ħ puje

zazwyczaj nazwisko badacza, który dany gatunek opisał i rok opisu. Nazwy nadawane

podgatunkom s Ģ trinominalne (trójczłonowe), nazwy wszystkich pozostałych taksonów

kategorii ponadgatunkowych s Ģ nazwami uninominalnymi, jednoczłonowymi.

Je Ļ li autor opisuje nowy gatunek (Species), wówczas przy podanej nazwie stawia liter ħ „sp.n"

albo "spec. nov" Oznacza to, Ň e mamy do czynienia z opisem nowego gatunku (species nova).

Dotyczy to równie Ň nazw: rodzajowej (genus)."g.n." "gen.nov." rodzinowej, "fam.nov.".

W przypadku, gdy nic znamy nazwy gatunkowej posługujemy si ħ skrótem "sp." np.

Trithigmostoma sp. (rodzaj okre Ļ lony, gatunek - nieokre Ļ lony).

Nazwa gatunkowa jest binominalna składa si ħ z dwu wyrazów: pierwszy człon odpowiada

rodzajowi (genus). Drugi okre Ļ la gatunek (species) np. Trithigmostoma steini, je Ň eli gatunek

jest nieznany to piszemy Trithigmostoma sp.

Nazwa gatunkowa w pełnym brzmieniu musi zawiera ę nazwisko autora, który u Ň ył

tej nazwy jako pierwszy. Pomi ħ dzy nazwiskiem i dat Ģ musi by ę przecinek, np.

Chiłodonella cucullulus O.F. Muller, 1776

W przypadku podgatunku nazwa jest trójczłonowa (wył Ģ cznie! Botanicy stosuj Ģ wi ħ cej

członów), np. Salom truta truta L.

Nazwy taksonów wy Ň szych s Ģ jednoczłonowe.

Cz ħ sto stosuje si ħ skróty nazwisk bez daty. np. Cuvier - Cuv., Linneusz - L .

Je Ň eli opisywany jest nowy gatunek lub rodzaj to pisze si ħ : Kecnelia sigarae gen. n., sp. n.

Dopiero nast ħ pni autorzy dopisuj Ģ nazwiska i dat ħ np. Recnelia sigarae Tanka.

Weiser, 2000

Wszystkie zasady taksonomii zoologicznej regulowane s Ģ przez Mi ħ dzynarodowy

Kodeks Nomenklatury Zoologicznej (International Code of ztoological

Nomenclature) – ICZN

ICZN

International Code of

Zoological Nomenclature

The International Code of Zoological Nomenclature has one fundamenial aim, which is to

provide the maximum universality and continuity in the scientific names of animals

compatible with the freedom of scientists to classify all animals according to taxonomic

judgement. The rules in the Code determine what names are potentially valid for any

taxon between and including the ranks of subspecies and superfamily. Its provisions can

be waived or modified in their application to a particular case when strict adherence

would cause confusion; however, this must never be done by an individual but only by

the Commission, acting on behalf of all zoologists. The Commission takes such action

in response to proposals submitted to it; applications should follow the instructions in

the . and assistance will be given by the Secretariat.

Główne kategorie taksonomiczne

Regnum - Kingdom -królestwo Subregnum - Subkingdom - podkrólestwo Superregnum – Superkingdom -

nadkrólestwo

Phylum - Typ (Blairville 1825) Subphylum - podtyp

Superphylum - nadtyp

Classis - gromada

Subclassis podgromada

Superclassis - nadgromada

Ordo - rz Ģ d

Subordo - podrz Ģ d

Superordo - nadrz Ģ d

Familia - Rodzina

Subfamilia - podrodzina

Superfamilia - nadrodzina

Genus - rodzaj

Subgenus - podrodzaj

Supergenus - nadrodzaj

Species - gatunek

Subspecies - podgatunek

Niektóre koncepcje gatunku:

Û Gatunek morfologiczny (typologiczny): definicja oparta na okre Ļ lonych cechach

(morfologicznych) pozwala gromadzi ę wiele osobników o bardzo zbli Ň onych cechach.

Û Gatunek biologiczny : jest definiowany jako zbiór osobników zasiedlaj Ģ cych

okre Ļ lon Ģ nisz ħ ekologiczn Ģ mog Ģ cych krzy Ň owa ę si ħ pomi ħ dzy sob Ģ posiadaj Ģ cych

wspóln Ģ pul ħ genow Ģ i które s Ģ izolowane od innych takich grup.

Û Gatunek ewolucyjny : pojedyncza linia przodków i potomków, która utrzymuje swoj Ģ

to Ň samo Ļę w stosunku do innych takich linii i posiada własne tendencje ewolucyjne i

własn Ģ histori ħ .

Û Gatunek filogenetyczny: jest to zgrupowanie organizmów diagnostycznie

odró Ň nialnych od innego takiego zgrupowania i w którym zachowany jest rodzicielski

wzór podobie ı stwa przodek - potomek. Filogenetyczny gatunek jest monofiletyczn Ģ

jednostk Ģ .

Kryteria wyró Ň niania gatunku:

Û Pierwsze kryterium : wspólne pochodzenie, jest to główne kryterium we wszystkich

definicjach gatunku.

Û Drugie kryterium : gatunek jest to grupa organizmów o jasnym {wyra Ņ nym) wzorze

wyró Ň niaj Ģ ca si ħ od innych taksonów.

Û Trzecie kryterium : przedstawiciele gatunku musz Ģ tworzy ę grup ħ organizmów

zdolnych rozmna Ň a ę si ħ płciowo tym samym wykluczaj Ģ c przedstawicieli innych

gatunków.

Gatunek - species

Podstawowa jednostka biologiczna obejmuj Ģ ca osobniki o podobnych cechach

morfologicznych, fizjologicznych i biologicznych ukształtowanych w procesie

filogenetycznym u osobników potomnych. Podstawowe cho ę wieloznaczne poj ħ cie

biologiczne. W ró Ň nych dziedzinach biologii w zale Ň no Ļ ci od celów badawczych stosuje si ħ

odmienne definicje gatunku które s Ģ jednak komplementarne.

Charakterystyka typów protozoa:

Û Jednokomórkowe, wiele kolonijnych, wiele z kilkoma komórkowymi stadiami w

swoim cyklu Ň yciowym;

Û Wi ħ kszo Ļę widziana przy zastosowaniu mikroskopu chocia Ň s Ģ gatunki widziane

gołym okiem;

Û Reprezentowane s Ģ wszystkie typy symetrii (kształt siały lub zmienny: okr Ģ gły,

sferyczny, lub inny);

Û Brak warstw zarodkowych;

Û Brak tkanek czy organów, wyst ħ puj Ģ wyspecjalizowane organella;

Û Jedno lub wi ħ cej j Ģ der

Û Wolno Ň yj Ģ ce, mutualizm, komensalizm, paso Ň ytnictwo (we wszystkich grupach);

Û Lokomocja komórki przy pomocy falowania pellikuli, pseudopodiów, wici. rz ħ sek,

wiele osiadłych;

Û Nagie, szkielet wewn ħ trzny, zewn ħ trzny;

Û Od Ň ywianie wszystkie typy: autotroficzne (fotosynteza), heterotroficzne, saprozoiczne

(substancje rozpuszczone lub znajduj Ģ ce si ħ w Ļ rodowisku);

Û ĺ rodowisko wodne, cysty wyst ħ puj Ģ na l Ģ dzie;

Û Rozmna Ň anie przez podział, p Ģ czkowanie, produkcja cyst, procesy płciowy:

koniugacja, autogamia, (ł Ģ czenie si ħ komórek gametycznych, zygota);

Û Dualizm j Ģ drowy u cz ħĻ ci otwornic i wszystkich orz ħ sków; Mejoza pregamiczna,

interkalarna, postgamiczna.

Charakterystyka typu Porifera:

Û Wielokomórkowe agregaty lu Ņ no poł Ģ czonych komórek mezenchymatycznej natury;

Û Ciało z porami (ostiami), kanałami, przez które przenika woda;

Û W wi ħ kszo Ļ ci morskie, słodkowodne te Ň , bez wyj Ģ tku wodne;

Û Symetria promienista lub brak;

Û Okryte cienk Ģ warstw Ģ pinakocytów zwan Ģ epiderm Ģ wn ħ trze wysłane komórkami

kołnierzykowatymi - choanocytami (wyj Ģ tek g Ģ bki drapie Ň ne) wytwarzaj Ģ cymi pr Ģ d

wody, białkowa matrix okre Ļ lana jako mezoglea zawieraj Ģ ca liczne amebocyty

ró Ň nych typów, liczne elementy szkieletalne;

Û Elementy szkieletalne o strukturze fibrylarnej zbudowane z białek zwanych (spongin Ģ ,

kolagenem) oraz ze szkieletu nieorganicznego i z w ħ glanu wapnia. zwi Ģ zków krzemu

w kombinacjach ze spongin Ģ i kolagenem;

Û Brak wykształconych organów czy tkanek, trawienie wewn Ģ trzkomórkowe,

wydalanie, wymiana gazowa przez dyfuzj ħ ;

Û Reakcja na bod Ņ ce wyst ħ puje lokalnie, brak synchronizacji, brak wykształconego

układu nerwowego;

Û Formy dorosłe bez wyj Ģ tku osiadłe;

Û Rozmna Ň anie bezpłciowe przez p Ģ czkowanie i gemmule, soryty oraz płciowe:

plemniki i jaja, orz ħ siona wolnopływaj Ģ ca larwa;

Protostomia – pierwog ħ be:

Û Platyhelmines - płazi ı ce

Û Nemertea - wst ħŇ nice

Û Gnathostomulida - szcz ħ kog ħ be

Û Rotatoria - wrotki

Û Gastrotricha - brzuchorz ħ ski

Û Kinoryncha – ryjkogłowy

Û Loricifera - kolczugowce

Û Nematoda - nicienie

Û Nematomorpha - nitnikowce

Û Acanthocephala - kolcogłowy

Û Kamptozoa - kielichowate

Û Annelida - pier Ļ cienice

Û Priapulida - niezmogowce

Û Sipunculida - sikwiaki

Û Echiurida - szczetnice

Û Arthropoda stawonogi

Û Onychofora - pazurnice

Û Pentastomida - wrz ħ chy

Û Tartigrada - niesporczaki

Û Mollusca - mi ħ czaki

Û Phoronida - kryzelnice

Û Bryozoa - mszywioły

Û Brachiopoda – ramienionogi

Pozycja Acelomata w Królestwie Zwierz Ģ t:

Û Typy: Platyhelminthes, Nemertea, Gnathostomulida najprostsze - zwierz ħ ta

posiadaj Ģ ce pierwotn Ģ symetri ħ bilateraln Ģ ;

Û Jedyn Ģ „jam Ģ ” jest jama narz Ģ dowa przewodu pokarmowego pomi ħ dzy epiderm Ģ

(„ektoderma”) a gastroderm Ģ („endoderma") znajduje si ħ mezenchyma

(„mezoderma”) w formie włókien mi ħĻ niowych. Brak pseudocelomy czy te Ň celomy

st Ģ d te Ň nazwa Acelomata. Ze wzgl ħ du na posiadanie trzeciego listka zarodkowego

okre Ļ lane s Ģ jako triploblastyczne;

Û Acelomata charakteryzuj Ģ si ħ specjalizacj Ģ organów wewn ħ trznych w wi ħ kszym

stopniu ni Ň Radiata - promieniste. Osi Ģ gn ħ ły one poziom organizacji systemów

organów wewn ħ trznych;

Û Nale ŇĢ do Protostomia o symetrii bilateralnej, posiadaj Ģ spiralny typ bruzdkowania.

Platyhelminthes i Nemertea charakteryzuj Ģ si ħ dodatkowo mozaikowym

bruzdkowaniem (deterministycznym);

Charakterystyka typu Platyhelminthes:

Û Trzy listki zarodkowe (triploblastyczne);

Û Bilateralna symetria, polarno Ļę (przód - tył);

Û Ciało spłaszczone grzbieto-brzusznie;

Û Otwór g ħ bowy, płciowy na stronie brzusznej;

Û Epiderma o naturze komórkowej, syncytialnej (urz ħ siona u wielu); rhabdity w

epidermie u wielu przedstawicieli Turbellaria. Epidemia jako syncytialny tegument u

Monogenea, Trematoda, Cestoda;

Û Układ mi ħĻ niowy pochodzenia mezodermalnego pod Ļ ciela epiderm ħ , w postaci

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: