DRABINA JACOBA
Drabina Jacoba (jacob's ladder) czyli pnący się do góry łuk elektryczny, jest
urządzeniem niezwykle prostym. Ze względu na ciekawy efekt działania jest
używana na wielu pokazach itp.
Konstrukcja:
Konstrukcja jest jak zwykle bardzo prosta. Całe urządzenie składa się układu
zasilającego wysokim napięciem (najczęściej transformator) oraz z dwóch elektrod
wygiętych w kształt litery V. Odległość między elektrodami jest największa na
górze i maleje ku dołowi. Około centymetra nad podstawą znajduje się punkt
najbliższego zbliżenia się elektrod. Idąc niżej elektrody ponownie się
rozszerzają.
Jeżeli punkt najbliższego zbliżenia byłby w miejscu mocowania elektrod do
podstawy, wtedy owa podstawa uległa by uszkodzeniu na wskutek wysokiej
temperatury jaką wytwarza łuk elektryczny. Minimalna odległość między
elektrodami musi być możliwie największa, ale taka aby mogła przeskoczyć iskra.
Maksymalne rozstawienie musi być dobrane eksperymentalnie, ale najczęściej
wynosi 4-5 krotność minimalnego rozstawienia.
Zasada działania:
W miejscu największego zbliżenia się elektrod następuje zapalenie łuku
elektrycznego. W łuku elektrycznym występuje temperatura rzędu kilku tysięcy
stopni, więc następuje błyskawiczne ogrzanie się powietrza przez które płynie
prąd. Gorące powietrze jest lżejsze od zimnego powietrza, więc unosi się do
góry. Ponieważ powietrze to jest zjonizowane (jest plazmą), posiada dużo
mniejszy opór elektryczny niż zimne i niezjonizowane powietrze pod łukiem, więc
dalej przewodzi prąd, mimo iż podczas wędrówki do góry zwiększa się odległość
między elektrodami, gdzie w normalnych warunkach wyładowanie nie powinno
wystąpić ze względu na zbyt dużą odległość.
Iskra wędruje do góry aż do momentu gdy odległość między elektrodami będzie zbyt
duża aby mogła przeskoczyć iskra nawet w silnie zjonizowanym i gorącym
powietrzu. Po dojściu do końca elektrod iskra powinna zgasnąć i zapalić się od
nowa na dole drabiny w miejscu największego zbliżenia się elektrod. Wtedy cały
cykl się powtarza.
Jeżeli po dojściu na szczyt drabiny iskra nie zgaśnie znaczy to że ta maksymalna
odległość jest za mała i trzeba ją zwiększyć (zwiększyć kąt rozwarcia elektrod
lub wydłużyć drabinę). Jeżeli po zgaśnięciu na górze drabiny nie zapala się
ponownie na dole, trzeba zmniejszyć minimalną odległość między elektrodami.
Uwagi konstrukcyjne:
Elektrody muszą być proste i odpowiednio grube. Krzywe elektrody mogą powodować
gubienie iskry lub nierówną prędkość wznoszenia. Zbyt cienkie elektrody przy
zbyt wysokim natężeniu prądu mogą ulec stopieniu. Elektrodami mogą być druty
miedziane lub stalowe.
Do zasilania urządzenia potrzebne jest źródło prądu o napięciu co najmniej 5kV
(może ty być odpowiednio silna przetwornica na bazie transformatorka od TV).
Musi to być prąd ciągły (może być z przetwornicy impulsowej o ile impulsy nie są
zbyt rzadkie, min. to 25Hz). Jeżeli prąd nie będzie dosyć ciągły, iskra nie
będzie się przesuwać do góry.
Dostarczany prąd musi mieć odpowiednie natężenie. Prąd mniejszy niż 100uA może
okazać się zbyt słaby by rozgrzać powietrze na tyle by unosiło łuk do góry. Zbyt
duży prąd (powyżej 10mA) powoduje nadmierne nagrzewanie się elektrod i wpływa
negatywnie na kolor iskry (staje się żółta). Optymalny prąd to taki, który
generuje ciągłą iskrę o kolorze fioletowym.
W układzie zasilającym nie powinno być kondensatora, a jeżeli już musi być, to
należy zadbać o to by prąd wychodzący z kondensatora przechodził przez
odpowiednio duży opornik, aby zapobiec gwałtownym wyładowaniom impulsowym.
miner