Środki odkażające i dezynfekcyjne
Aseptyka - postępowanie jałowe - zespół zabiegów mających na celu niedopuszczenie drobnoustrojów do określonego środowiska, np. do rany
Antyseptyka – postępowanie odkażające, wyjaławiające, którego celem jest zabicie wszystkich drobnoustrojów na danej przestrzeni.
Środki odkażające – działa bakteriobójczo i zabiją większości drobnoustrojów, ale z reguły nie wyjawia gdyż do zabicia wszystkich drobnoustrojów potrzeba dłuższego czasu i większego stężenia.
Środek antyseptyczny – niszczy drobnoustroje lub hamuje ich namnażanie.
Czasem o działaniu decyduje stężenie – mniejsze działa bakteriostatycznie, większe bakteriobójczo.
Środka odkażające używamy po to, aby zmniejszyć ilość bakterii., a środek antyseptyczny by utrzymać niski poziom ilości bakterii.
ALKOHOLE
Alkohol etylowy – najlepiej 70%
Jednorazowe przetarcie skóry zmniejsza liczbę bakterii o 75%, a stosowany przez 2 minuty o 90%.
ALDEHYDY
35% roztwór wodny formaldehydu to formalina.
W postaci wodnej działa drażniąco na skórę, a w postaci gazowej na drogi oddechowe.
5% roztwory służą do konserwacji tkanek.
Silny środek drażniący antyseptyczny i ściągający.
Zabija wszystkie organizmy.
Roztwory 1,5-2% do odkażania narzędzi chirurgicznych.
Kwasy i zasady
Zazwyczaj drobnoustroje giną w środowisku kwaśnym.
Fizjologicznie środowisko kwaśne jest barierą ochronna przed drobnoustrojami w żołądku, drogach moczowych, pochwie, na skórze.
KWAS BOROWY
Słabo antyseptyczny, p/zapalnie i ściągająco. Łatwo wchłania się przez śluzówki i uszkodzoną skórę i może działać toksycznie na organizm.
3% solutio borici – do przemywania zakażonych ran, skory, otarć naskórka i błon sluzowych, oparzeniach niekiedy jeszcze 1-3% roztwory do płukania gardła w stanach zapalnych.
Perparaty:
-acidum boricum 3% maść borna
-betadrin – krople do oczu
-hemorectal – hemoroidy
KWAS SALICYLOWY
Działa antyseptycznie I kkeratolitycznie – usówa martwe komórki naskórka.
Stosowany w maściach, asypkach w powierzchownych zapaleniach skóry lub jako spirytus salicylowy – 2%
Preparaty :
-cholinex – salicylan choliny
KWAS UNDECYLENOWY
Działa przeciwgrzybicznie
-undofan
-mukodremina
ŚRODKI UTLENIAJACE
-tlen
-ozon
-woda utleniona – to 3% roztwór perhydrolu, czyli 30% nadtlenek wodoru. Obecne w tkankach enzymy – katalazy powodują rozpad do wody i tlenu objawiający się pienieniem, co mechanicznie oczyszcza skórę.
Tlen działa przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczno i przeciwgnilnie. Rozmiekcza strupy, oczyszcza rany, niweluje zapachy, przyspiesza regeneracje tkanek
Słaby srodek antyseptyczny
Nadmanganian potasowy. Ciemnofioletowe kryształki do rozpuszczania w wodzie. Dziala ściągająco przeciw zapalnie, bakterio- i grzybobójczo.
W zależności od stężenia stosowanyna skórę, błony śluzowe, rany – obkurcza naczynia krwionośne
Dostępny w formie proszku i tabletek 0,1g
0,025% - płukanie jamy ustnej i gardła
0,1% przemywanie ran i owrzodzeń
1% pędzlowanie zmian grzybiczych
Nadtlenek benzoilu
W preparatach przeciwtrądzikowych
Działa przeciwzapalnie, p/bakteryjnie, p/łojotokowo, łagodnie keratolitycznie.
Nie stosowac na uszkodzona skóre i śluzówki.
CHOLORWCE I POCHODNE
Jod
Działa silnie i szybko.
Jodyna to 2-10% roztwor jodu w 70% lub 95% alkoholu.
Stosowana do oczyszczania skóry nieuszkodzonej wokół ran.
Stosowana na ranę powoduje silny ból i pieczenie, mże pozostawic trwałe przebarwienie – w owrzodzeniach pobudzi. Rany można ewentualnie przemywać rozcieńczonym roztworem. Silny środek antyseptyczny.
Działa bakterio-, wiruso-, pierwotniako- i grzybobójczo.
Do tej pory nie stwierdzono odporności drobnoustrojów na preparaty jodu. Może powodowac uczulenia.
Jod znajduje się w płynie Lugola.
Povidone Jodie – r.r.10%
PVJod –r.r. 10%
Betadine R.r.10%, mydło w płynie, masc 10%, globulki 200mg.
Polseptol maśc, gobulki.
Jodofory – kompleks jodu ze związkami organicznymi. Nie barwi skóry
Metale
Rtęć – toksyczna!!
Srebro –azotan srebra. W mniejszym stężeniu dziala bakteriostatycznie, w większych bakteriobójczo. Stosowany w odkażaniu śluzówek, skóry, ran. Do przeżegania miejscowego. W przeszłości stosowany po porodzie do odkażania spojówek noworodków – zabieg Credego.
Sół srebrowa sulfadiazyny popularna w leczeniu oparzeń: Dermazin, Argosulfan.
Cynk
Preparat curiosin stosowany w stanach zapalnych, oparzeniach skóry.
BARWNIKI
-gencjana – fiolet goryczki
Działa przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybicznie.
Stosowany na skóre i błony śluzowe. Barwi tkanki, niekiedy trwale. R.w. 1 i 2%
-fuksyna zasadowa
Stosowana w preparacie Pigmentum Castellani – z kwasem borowym i etanolem – przeciwgrzybiczna.
-etakrydyna –rivanol
Żółta substancja łatwo rozpuszczalna w wodzie.
Stosowana do odkażania skóry i błon śluzowych, powierzchownych ran.
Dziala antyseptycznie.
Rivanolum – tabletki 100mg – do przemywań: r.r.0,2-0,5% tj. 1 tabletka na pół szklanki wody.
Ryvanol – roztwór 0,1%
POCHODNE 8-HYDROKSYCHINOLOLINY
-chlorchinaldin – dziala przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybicznie i przeciwpierwotniakowo. Stosowany w zakażeniach skóry i śluzówek jamy ustnej. Tabletki i masc.
-chlorheksydyna – stosowany do odkażania rąk przed operacją oraz skóry i błon śluzowych.
Preparaty:
Corsodyl – do płukania jamy ustnej.
Septoferwex i sebidin do ssaia w zapaleniach gardła.
-mupirocyna – miejscowo stosowany antybiotyk. Preparaty: bactroban, mupirox
-benzydamina – niesterydowy środek przeciwzapalny.
-tantum verde
-tantum rosa
-hascosept płyn do stosowania w jamie ustnej
-NEO-ANGIN – przeciwbakteryjny i przeciwgrzybiczny.
-strepsils antyseptyczny
-septolete do ssania w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła.
-chlorek cetypirydyninum – tabletki do ssania halset.
Risako-chi