Nerw węchowy -nerw czuciowy przewodzący bodźce węchowe - U człowieka składa się on z około 20 nici węchowych (fila olfactoria) , które odchodzą od komórek węchowych, mieszczących się w polu węchowym jamy nosa. Nici węchowe wchodzą do jamy czaszki przez blaszkę sitową kości sitowej (lamina cribrosa ossis ethmoidale) i kończą się w opuszce węchowej (bulbus olfactorius).
Nerwy węchowe prowadzą bodźce czuciowe z górnej części błony śluzowej nosa, gdzie mieszczą się receptory węchowe. Liczne nerwy węchowe biegną z jamy nosowej przez otworki w kości sitowej do jamy czaszki, dochodzą do tzw. opuszki węchowej, a następnie drogami węchowymi dochodzą do kory zakrętu hipokampa, gdzie znajduje się korowy ośrodek węchu. Przy złamaniach postawy czaszki może dojść do uszkodzenia nerwów węchowych i zaburzeń lub całkowitej utraty węchu.
Nerw wzrokowy - II nerw czaszkowy, część drogi wzrokowej. Przebiega od siatkówki do skrzyżowania wzrokowego.
Można wyróżnić w nim cztery części:
3. odcinek przechodzący przez kanał wzrokowy - długość ok 5 mm
W każdym nerwie wzrokowym przebiega około 1 mln włókien nerwowych. Jest otoczony oponami mózgowo-rdzeniowymi (twardą, pajęczynówką, miękką).
Nerw okoruchowy (łac. nervus oculomotorius) – III nerw czaszkowy. Ma charakter mieszany - zawiera włókna ruchowe, autonomiczne (parasympatyczne) oraz czuciowe. Jest nerwem ruchowym gałki ocznej. Unerwia mięsień dźwigacz powieki górnej oraz wszystkie mięśnie zewnętrzne oka, z wyjątkiem mięśni prostego bocznego i skośnego górnego. W skład nerwu okoruchowego wchodzą także włókna przywspółczulne, unerwiające zwieracze źrenicy. Posiada też włókna czuciowe przebiegające od unerwianych przez niego mięśni.
Jądra tego nerwu znajdują się w nakrywce śródmózgowia, na wysokości wzgórków górnych blaszki pokrywy, do przodu od wodociągu mózgu (jądro początkowe). Obok jądra początkowego komórki parasympatyczne nerwu III tworzą jądro dodatkowe (jądro Westphala-Edingera). Nerw okoruchowy opuszcza pień mózgu w dole międzykonarowym, powyżej górnego brzegu mostu. Biegnie dalej przez zatokę jamistą i przez szczelinę oczodołową górną dostaje się do oczodołu.
Nerw bloczkowy (łac. nervus trochlearis) - IV nerw czaszkowy. Ma charakter ruchowy, unerwia mięsień skośny górny w oczodole. Jego jądro ruchowe leży w nakrywce śródmózgowia. Wychodzi on z śródmózgowia na jego grzbietowej powierzchni, poniżej wzgórka dolnego blaszki pokrywy, bocznie od wędzidełka zasłonny rdzennej przedniej. Dalej kieruje się na powierzchnię podstawną mózgu, biegnie w bocznej ścianie zatoki jamistej, natępnie przez szczelinę oczodołową górną wnika do oczodołu. Porażenie tego nerwu powoduje zez rozbieżny z odchyleniem gałki ocznej ku górze.
Nerw trójdzielny (łac. nervus trigeminus) - V nerw czaszkowy, największy wśród nich. Jest nerwem I łuku skrzelowego. Ma charakter mieszany (czuciowo-ruchowy).
• włókna czuciowe - komórki pseudojednobiegunowe zwoju trójdzielnego ; ich aksony tworzą część większą i wnikają do jąder czuciowych pnia mózgu:
• jądra pasma śródmózgowego - czucie proprioceptywne
• jądro główne nerwu trójdzielnego - czucie protopatyczne (dotyk, ucisk nieprecyzyjny) (w moście)
• jądra pasma rdzeniowego - czucie epikrytyczne (bólu, ciepła zimna)
• włókna ruchowe - jądro ruchowe nerwu trójdzielnego (w moście); kierują się wyłącznie do nerwu żuchwowego V3
Nerw wychodzi z mózgowia w przednio-bocznej części mostu dwoma korzeniami: częścią większą (czuciową) i częścią mniejszą (ruchową). Oba korzenie dochodzą do szczytu piramidy kości skroniowej, gdzie w wycisku nerwu trójdzielnego tworzą zwój trójdzielny (troisty, Gassera). Od zwoju odchodzą 3 gałęzie:
• nerw oczny V1 jest nerwem czuciowym, unerwia oko i oczodół; opuszcza jamę czaszki przez szczelinę oczodołową górną; dzieli się na 3 gałęzie końcowe:
• nerw łzowy - unerwia gruczoł łzowy
• nerw czołowy - unerwia zatokę czołową, skórę czoła, powiekę górną
• nerw nadbloczkowy
• nerw nadoczodołowy
• nerw nosowo-rzęskowy - unerwia przyśrodkowy kąt oka
• nerw szczękowy V2 jest nerwem czuciowym, unerwia okolice szczęki; opuszcza jamę czaszki przez otwór okrągły; oddaje 3 gałęzie końcowe:
• nerw jarzmowy - unerwia okolicę policzka
• nerw podoczodołowy - unerwia zęby i dziąsła szczęki
• splot zębowy górny - unerwia zęby i dziąsła szczęki
• gałęzie zwojowe - do zwoju skrzydłowo-podniebiennego
• nerw żuchwowy V3 jest nerwem czuciowo-ruchowym, unerwia czuciowo okolice żuchwy i skroni oraz ruchowo mięśnie żucia; opuszcza jamę czaszki przez otwór owalny; oddaje gałęzie:
• grupa przednia
• nerw policzkowy - unerwia skórę i śluzówkę policzka
• nerw żwaczowy - unerwia mięsień żwacz
• nerwy skroniowe głębokie - unerwiają mięsień skroniowy
• nerw skrzydłowy boczny - unerwia mięsień skrzydłowy boczny
• nerw skrzydłowy przyśrodkowy - unerwia mięsień skrzydłowy przyśrodkowy
• grupa tylna
• nerw uszno-skroniowy - unerwia staw skroniowo-żuchwowy, skórę skroni i małżowinę uszną; prowadzi włókna pozazwojowe przywspółczulne do ślinianki przyusznej
• nerw językowy - unerwia czuciowo 2/3 przednie języka
• nerw zębodołowy dolny
• nerw żuchowowo-gnykowy - unerwia mięsień żuchwowo-gnykowy i brzusiec przedni mięśnia dwubrzuścowego (mięśnie szyi)
• nerw bródkowy - unerwia skórę okolicy bródkowej i śluzówkę wargi dolnej
• splot zębowy dolny - unerwia zęby i dziąsła żuchwy
Nerw odwodzący (łac. nervus abducens) – VI nerw czaszkowy. Ma charakter ruchowy. Unerwia mięsień prosty boczny gałki ocznej. Jego porażenie powoduje zeza zbieżnego.
Włókna biorą początek w jądrze ruchowym nerwu VI, które leży na dnie komory czwartej (dół równoległoboczny) -część mostu. Jądro położone jest na wysokości wzgórka twarzowego. Nerw wychodzi z pnia mózgu w bruździe opuszkowo-mostowej (łac. sulcus bulbopontinus) nad piramidą rdzenia przedłużonego. Jego włókna biegną następnie w przestrzeni podpajęczynówkowej przez zbiornik kąta mostowo-móżdżkowego. W tym odcinku nerw leży na stoku kości potylicznej Następnie nerw biegnie ku przodowi i przebija oponę twardą. Układa się tam w kanale Dorello biegnąc po piramidzie kości skroniowej. Ku przodowi nerw zmierza do zatoki jamistej. We wnętrzu zatoki nerw otoczony jest jej śródbłonkiem i leży bocznie oraz ku dołowi od t. szyjnej wewnętrznej. Po wyjściu z zatoki jamistej nerw przez szczelinę oczodołową górną wchodzi do oczodołu. Biegnie on na przyśrodkowej powierzchni m. prostego bocznego i po krótkim przebiegu rozpada się na kilka gałązek, które wchodzą do mięśnia unerwiając go.
Nerw odwodzący w zatoce jamistej otrzymuje włókna współczulne ze splotu jamistego. W oczodole może otrzymywać także włókna czuciowe od nerwu ocznego (od n. trójdzielnego). Niekiedy n. odwodzący może nie występować a jego funkcje przejmują wtedy gałązki n. okoruchowego.
Nerw twarzowy (łac. nervus facialis) – VII nerw czaszkowy wchodzący w skład obwodowego układu nerwowego. Jest nerwem drugiego łuku skrzelowego. Nerw ma charakter mieszany, ale przeważają w nim włókna ruchowe. Zawiera także włókna czuciowe, i przywspółczulne – wydzielnicze (autonomiczne).
...
lualo