32__OF.doc

(153 KB) Pobierz
Uwaga dla użytkownika tekstu:

Uwaga dla użytkownika tekstu:

Każda część, psalm i numer wiersza oraz antyfona i modlitwa posiadają swoją zakładkę. Ułatwia to poruszanie się po tekście.

 

 

Pisma św. Franciszka z Asyżu

 

 

Oficjum o Męce Pańskiej

 

Wstęp

 

              Oficjum rozłożone jest na cały rok liturgiczny, dlatego tytuł pozornie nie zupełnie odpowiada treści. W kodeksie As w poprzedzających rubrykach brak tytułu, pisarz podał tylko informację, że jest to oficjum św. Franciszka. Marianus z Florencji wyliczając dzieła Świętego, określa ten zbiór psalmów jako „pewne pobożne oficjum ku czci Pana naszego Jezusa Chrystusa, które [św. Franciszek] zmieniał stosownie do uroczystości”.

              Pierwszy Wadding dał tytuł: Oficjum o Męce Pańskiej. W związku z tym znawcy pism Franciszkowych dyskutowali nad słusznością takiego tytułu. Felder[1] wnioskując, że chodzi o główne tajemnice życia Boga-Człowieka, z tym, że tajemnica krzyża jest punktem centralnym. Schmucki[2] zwraca uwagę na znaczenie wyrazu „passio” w dziełach Ojców Kościoła i w średniowieczu: oznaczało ono całe dzieło zbawienia łącznie ze zmartwychwstaniem. Było ono zapewne nieobce Franciszkowi, zatem tytuł Waddinga odpowiadałby określeniu tej tajemnicy Chrystusa w szerszym znaczeniu.

              Autorstwo św. Franciszka (głównie kompozycji) nie było kwestionowane, bo w tekstach rękopiśmiennych kopiści zgodnie powołują się na niego. Argumentem dającym większą pewność są – według Cambella – cytaty z psałterza rzymskiego. Franciszkowi i jego braciom znany był psałterz rzymski, z niego są cytowane teksty w Regule niezatwierdzonej, w Liście do wiernych, w Zachęcie. Jak wiadomo, Franciszek dopiero w Regule z 1223 r. zalecił używanie psałterza galikańskiego.

              Rękopiśmienne świadectwa tekstowe Oficjum nie są liczne. Tekst występuje w siedmiu kodeksach z XIII, XIV i XV w. Najbardziej liczy się kodeks As jako najbliższy pierwotnej redakcji, on też jest podstawą krytycznej redakcji w wydaniu Essera.

              Poza kompozycją wersetów biblijnych Oficjum zawiera antyfonę i krótką modlitwę końcową, ułożone przez samego Franciszka.

              Największa trudność przy opracowaniu tekstu stwarzają rubryki, ponieważ nie są jednolite w poszczególnych kodeksach. Esser przyjął najstarszy schemat podany w kodeksie As, ale dołączył ważniejsze szczegóły z innych rękopisów.

              Czas powstania Oficjum, podobnie jak innych modlitw, jest nieznany. Wnioskowanie na podstawie doboru cytatów z psałterza rzymskiego, czy galikańskiego może być zawodne, ponieważ trudno określić, kiedy Franciszek naprawdę przeszedł na galikański (rzymski na ogół znano na pamięć).

Tego rodzaju modlitwy jak Oficjum o Męce Pańskiej łączono zwykle w średniowieczu z godzinami kanonicznymi. Możliwe, że zamieszczone w nim wyjątki z psalmów i z innych tekstów Pisma św. były szczególnie drogie Franciszkowi.

              Charakterystyczną cechą modlitw Świętego jest częste powtarzanie niektórych ich fragmentów, jakby refrenu. W omawianym Oficjum Franciszek powtarza antyfonę: Święta Maryjo Dziewico, co jednocześnie jest dowodem jego czci dla Matki Pana.

 

Tekst

 

              Zaczynają się psalmy, które zebrał święty Ojciec nasz Franciszek dla uczczenia i upamiętnienia, i uwielbienia Męki Pana. Odmawia się je przy wszystkich godzinach dnia i nocy. Zaczynają się od komplety Wielkiego Piątku, ponieważ tej nocy Pan nasz Jezus Chrystus został pojmany i uwięziony.

              I wiadomo, że św. Franciszek odmawiał w ten sposób to oficjum: najpierw odmawiał modlitwę, której nas nauczył Pan i Mistrz: Najświętszy Ojcze nasz itd. z modlitwami pochwalnymi, tzn. Święty, święty, święty, jak się wyżej zawiera. Po modlitwach pochwalnych z oracją zaczynał tę antyfonę: Święta Maryjo. Najpierw odmawiał psalmy o Świętej Maryi, potem inne wybrane przez siebie psalmy, a na zakończenie wszystkich psalmów mówił psalmy o Męce Pańskiej. Po zakończeniu psalmu odmawiał tę antyfonę: Święta Maryjo Dziewico; odmówieniem antyfony kończyło się oficjum.

 

[Część I: Na święte triduum Wielkiego Tygodnia

i na dni w ciągu roku]

 

KOMPLETA

 

Antyfona.

1Święta Maryjo, Dziewico, wśród niewiast na świecie nie urodziła się podobna Tobie, 2Córko i Służebnico najwyższego Króla, Ojca niebieskiego, Matko najświętszego Pana naszego Jezusa Chrystusa, Oblubienico Ducha Świętego: módl się za nami wraz ze św. Michałem Archaniołem i wszystkimi mocami nieba, i wszystkimi świętymi do Twego najświętszego, umiłowanego Syna, Pana i Mistrza.

Chwała Ojcu. Jak było...

 

Psalm [I]

 

1Boże, objawiłem Tobie moje życie  *  łzy moje położyłeś przed Twoim obliczem (Ps 55, 9).

2Wszyscy nieprzyjaciele moi zło przeciw mnie obmyślali (Ps 40, 8 – R)  *  i wspólnie odbyli naradę (Ps 70, 10b – G)[3].

3Odpłacili mi złem za was  *  i nienawiścią za moją miłość (por. Ps 108, 5).

4Zamiast mnie miłować, uwłaczali mi  *  ja zaś modliłem się (Ps 108, 4).

5Mój Ojcze Święty (J 17, 11), Królu nieba i ziemi, nie odstępuj ode mnie  *  bo zagraża ucisk i nie ma nikogo, kto by udzielił pomocy (Ps 21, 12 – R).

6­Nieprzyjaciele moi zawrócą (R) wstecz  *  w jakimkolwiek dniu wezwę Ciebie: oto wiem, że jesteś moim Bogiem (Ps 55, 10 – por. R).

7Przyjaciele moi i moi bliscy przybliżyli się i stanęli naprzeciw mnie  *  moi bliscy z daleka stanęli (por Ps 37, 12 – R).

8Oddaliłeś ode mnie moich znajomych  *  uznali mnie za wstrętnego dla siebie, jestem jak więzień i wyjść nie mogę (Ps 87, 9 – por. R).

9Ojcze Święty (J 17, 11), nie oddalaj ode mnie Twej pomocy (Ps 21, 20)  *  Boże mój, pamiętaj o pomocy dla mnie (por. Ps 70, 12).

10Przyjdź mi z pomocą  *  Panie, Boże zbawienia mego (Ps 37, 23).

Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi Świętemu.

Jak była na początku i teraz, i zawsze, i na wieki wieków. Amen.

 

Antyfona.

1Święta Maryjo, Dziewico, wśród niewiast na świecie nie urodziła się podobna Tobie, 2Córko i Służebnico najwyższego Króla, Ojca niebieskiego, Matko najświętszego Pana naszego Jezusa Chrystusa, Oblubienico Ducha Świętego: módl się za nami wraz ze św. Michałem Archaniołem i wszystkimi mocami nieba, i wszystkimi świętymi do Twego najświętszego, umiłowanego Syna, Pana i Mistrza.

Chwała Ojcu. Jak było...

 

              Wiadomo, że tę antyfonę wyżej przytoczoną odmawia się we wszystkich godzinach. Zastępuje ona antyfonę, kapitulum, hymn, werset i orację, zarówno w jutrzni, jak i w innych Godzinach. Każda Godzina składała się tylko z tej antyfony i z odpowiednich psalmów. Na zakończenie oficjum św. Franciszek zawsze odmawiał:

 

              Błogosławmy Panu Bogu żywemu i prawdziwemu (1 Tes 1, 9); oddawajmy Mu zawsze sławę, chwałę, cześć, błogosławieństwo (por. Ap 4, 9) i wszelkie dobra. Amen. Amen. Niech się stanie. Niech się stanie.

 

JUTRZNIA

 

Antyfona. Święta Maryjo, Dziewico.

 

Psalm [II]

 

              1Panie, Boże zbawienia mego  *  wołałem we dnie i w nocy przed Tobą.

2Niech dojdzie moja modlitwa przed Twoje oblicze  *  nakłoń ucha Twego na moją prośbę (Ps 87, 2-3).

3Spójż na moją duszę i uwolnij ją  *  ze względu na mych nieprzyjaciół wybaw mnie (Ps 68, 19).

4Ponieważ ty odłączyłeś (R) mnie od łona, nadziejo moja od piersi mej matki  *  Tobie jestem oddany od urodzenia.

5Od łona matki mojej Ty jesteś moim Bogiem  *  nie odstępuj ode mnie (Ps 21, 10-12a).

6Ty znasz moją hańbę i moje zawstydzenie  *  i niesławę moją.

7Wszyscy,  którzy  mnie  prześladują,  są  przed  Twoim  obliczem  *  me serce oczekiwało hańby i nędzy.

8I czekałem na kogoś, kto by się ze mną smucił i nie było nikogo  *  na kogoś, kto by pocieszył i nie znalazłem (Ps 68, 20-21).

9Boże, niegodziwcy powstali przeciw (R) mnie *  i zgromadzenie możnych czyhało na me życie i nie zważali na Ciebie (Ps 85, 14).

10Zaliczono mnie między schodzących do grobu  *  stałem się jak człowiek bez pomocy, wolny wśród umarłych (Ps 87, 5-6a).

11Ty jesteś najświętszym Ojcem moim  *  Królu mój i Boże mój (Ps 5, 3b; 43, 5a).

12Pośpiesz mi z pomocą  *  Panie, Boże zbawienia mego (Ps 37, 23).

 

PRYMA

 

Antyfona. Święta Maryjo, Dziewico.

 

Psalm [III]

 

              1Zmiłuj się nade mną, Boże, zmiłuj się nade mną  *  bo w Tobie ufa dusza moja.

2I w cieniu Twoich skrzydeł będę miał nadzieję  *  dopóki nie przeminie nieprawość.

3Będę wołał do mego najświętszego Ojca najwyższego * Pana (R), który dobrze mi czyni.

4Posłał z nieba i uwolnił mnie  *  tych, którzy mnie depczą, wydał na pohańbienie.

5Zesłał Bóg miłosierdzie swoje i prawdę swoją  *  duszę moją wyrwał (Ps 56, 1-5a) od bardzo mocnych nieprzyjaciół moich i od tych, którzy mnie nienawidzą, ponieważ umocnili się nade mną (por. Ps 17, 18).

6Sidła zastawili na moje nogi  *  i ugięli moją duszę.

7Wykopali dół przede mną  *  i wpadli do niego.

8Gotowe serce moje, Boże, gotowe serce moje  *  zaśpiewam i psalm odmówię.

9Zbudź się, chwało moja, zbudź harfo i cytro  *  ja obudzę się o świcie.

10Będę Cię chwalił wśród ludów, Panie  *  i będę Ci mówił psalm wobec narodów.

11Bo miłosierdzie Twoje aż do niebios zostało wywyższone  *  i aż pod chmury prawda Twoja.

12Wznieś się ponad niebiosa, Boże  *  a chwała Twoja ponad całą ziemię (Ps 56, 7-12).

             

Wiadomo, że wyżej przytoczony psalm zawsze odmawia się w prymie.

 

TERCJA

 

Antyfona. Święta Maryjo, Dziewico.

 

Psalm [IV]

 

              1Zmiłuj się nade mną, Boże, bo podeptał mnie człowiek  *  cały dzień zwalczał mnie i uciskał.

2Moi nieprzyjaciele przez cały dzień mnie deptali  *  ponieważ wielu przeciwko mnie walczyło (Ps 55, 2-3).

3Wszyscy nieprzyjaciele moi zło przeciw mnie obmyślali  *  niegodziwe zamiary przeciwko mnie powzięli (Ps 40, 8b-9a – por. R).

4Ci, którzy strzegli mojej duszy  *  wspólnie odbyli naradę (Ps 70, 10).

5Wyszli na zewnątrz  *  i rozmawiali (R) razem (G) (por. Ps 40, 7-8).

6Wszyscy, którzy mnie widzieli, wyśmiewali się ze mnie  *  mówili ustami i kiwali głową (Ps 21, 8).

7Ja zaś jestem robak, a nie człowiek  *  pośmiewisko ludzkie i wzgarda pospólstwa (Ps 21, 7).

8Ze względu na nieprzyjaciół stałem się wielkim pośmiewiskiem dla moich bliskich  *  i postrachem dla moich znajomych (Ps 30, 12).

9Ojcze Święty (J 17, 11), nie oddalaj ode mnie Twej pomocy *  wejrzyj ku mojej obronie (por. Ps 21, 20).

10Pośpiesz mi z pomocą  *  Panie Boże zbawienia mego (Ps 37, 23).

 

SEKSTA

 

Antyfona. Święta Maryjo, Dziewico.

 

Psalm [V]

 

              1Głosem moim wołałem do Pana  *  głosem moim błagałem Pana.

2 Wylewam przed Jego obliczem moją modlitwę  *  i moje utrapienie Jemu wyznaję.

3Gdy duch mój ze mnie uchodził  *  Ty znałeś ścieżki moje.

4Na drodze, którą chodziłem  *  pyszni ukryli na mnie sidło (por. R).

5Rozglądałem się w prawą stronę i widziałem  *  i nie było nikogo, kto by mnie poznał.

6Straciłem możność ucieczki  *  i nie ma nikogo, kto ratowałby moje życie (Ps 141, 2-5).

7Bo dla Ciebie znosiłem hańbę  *  zawstydzenie okryło moją twarz.

8Stałem się obcy dla moich braci  *  i cudzoziemcem dla synów mej matki.

9Ojcze Święty (J 17, 11), żarliwość o dom Twój pożera mnie * i zniewagi urągających Tobie spadły na mnie (por. Ps 68, 8-10).

10Z radością przeciw mnie zbiegli się  *  nagromadzili na mnie kary, a ja nie wiedziałem (Ps 34, 15).

11Liczniejsi są nad włosy mej głowy ci  *  którzy nienawidzą mnie bez powodu.

12Umocnili się nieprzyjaciele moi, którzy mnie niesprawiedliwie prześladowali  *  oddawałem to, czego nie zrabowałem (Ps 68, 5).

13Powstali niegodziwi świadkowie  *  pytali mnie o to, czego nie wiedzieli (Ps 34, 11).

14Oddawali mi złem za dobro (Ps 34, 12) i uwłaczali mi  *  ponieważ postępowałem dobrze (Ps 37, 21).

15Ty jesteś najświętszym Ojcem moim  *  Królu mój i Boże mój (Ps 5, 3b; 43, 5a).

16Pośpiesz mi z pomocą  *  Panie Boże zbawienia mego (Ps 37, 23).

 

NONA

 

Antyfona. Święta Maryjo, Dziewico.

 

Psalm [VI]

 

              1O, wy wszyscy, którzy przechodzicie drogą  *  zwróćcie uwagę i zobaczcie, czy jest boleść, jak boleść moja (Lm 1, 12).

2Bo otoczyła mnie sfora psów  *  obległa mnie gromada złoczyńców (Ps 21, 17).

...

Zgłoś jeśli naruszono regulamin