· Opis systemu zawiera odpowiedź na pytanie
„Według jakich reguł działa system?”
(A nie „Dlaczego tak działa?”)
· Działanie systemu według określonych zasad zapewnia równowagę, która stanowi warunek sprawnego działania
· System dąży do równowagi – Homeostazy poprzez mechanizmy sprzężenia zwrotnego:
- Negatywne = Proces, w którym równowaga zostaje przywrócona poprzez powrót do stanu poprzedniego, do „starej reguły”
- Pozytywne = Proces, w którym równowaga zostaje przywrócona przez zmianę w systemie, znalezienie nowych reguł.
Niemożność przywrócenia równowagi prowadzi do dezintegracji systemu.
· Otoczenie systemu – Rzeczywistość, która nie jest systemem, ale z którą system wchodzi lub może wchodzić w relacje (np. znajomi, rodziny, sąsiedzi)
· Zasady funkcjonowania systemu:
- Ekwipotencjalność – Przyczyny wywodzące się z tego samego źródła mogą powodować różne skutki
- Ekwifinalność – Wychodząc z różnych źródeł można dojść do tych samych rezultatów
- Przyczynowość kolista – Wszystkie zachowania pętle sprzężenia zwrotnego, wzajemny wpływ partnerów na siebie
PODEJŚCIE STRUKTURALNE – S. Minuchin
1) Założenia
- Stały kontakt z ludźmi jest nieodłącznym elementem życia - Tworzenie grup
- Właściwość rodziny jako jednej z grup – Utrzymywanie stałej struktury i zmienianie jej
- Rodzinna tożsamość vs odpowiadanie wewnętrzną zmianą na zmiany zewnętrzne
- Wewnętrzna funkcja rodziny – Troska o jej członków
· Poczucie przynależności = Przynależność do podgrupy (dzieci w określonej rodzinie)
· Poczucie odrębności = Przynależność do różnych podsystemów rodzinnych oraz w grupie poza rodzinnych
· Specyficzny obszar każdej osoby = Dostosowanie rodziny do potrzeb indywidualnych
2) Strukturalny model rodziny
- Niewidzialna sieć wzajemnych oczekiwań, warunkujących sposób, w jaki członkowie wchodzą ze sobą w interakcję
1. System uniwersalnych zasad
- W jaki sposób rodzina ma być zorganizowana (np. hierarchia)
2. System przepisów postępowania członków rodziny
- Działających w danej rodzinie i specyficznych dla niej (np. wzór przekazywany przez pokolenia)
Sprzężenie zwrotne – Nie można określić, gdzie leży przyczyna, np. dwie osoby z rodziny mają objawy)
- Podsystemy – Tworzone ze względu na generację (rolę jaką się pełni), płeć, zadania, zainteresowania
Każdy człowiek (członek) należy do kilku podsystemów jednocześnie, różne role, różne relacje
- Granice między podsystemami – Reguły określające, kto i jak do danego systemu należy
· Do dobrego funkcjonowania potrzebna jest jasność granic – Możliwość spełniania funkcji w systemie bez zakłóceń innych systemów, np. rodzice wychowujący dzieci, dzieci rozwiązujące spory między sobą.
3) Typy rodzin
- Wyróżnione ze względu na charakter granic wewnątrz rodziny stanowią styl komunikowania się w rodzinach i charakteryzują relacje
1 Splątane (Zmieszane)
- Duże zamieszanie dotyczące funkcji, pozycji, odpowiedzialności
- Granice pomiędzy podsystemami nie są jasne, wyraźne
- Proces adaptacji takiej rodziny może być utrudniony; Poszczególne osoby mogą mieć trudności w realizowaniu potrzeby niezależności
2 Nie związane (Niezaangażowane)
- Nadmiernie sztywne granice
- Utrudnione porozumiewanie się między podsystemami
- Upośledzona zdolność do wzajemnego rozumienia się i troszczenia o sibie, brak wsparcia (ewentualnie tylko w sytuacjach ekstremalnych)
- Utrudnony przepływ informacji
|-----------------------------|------------------------------|
Splątane Granice elastyczne Nie związane
· W tych dwóch skrajnych postawach mamy:
- Trudności w uruchamianiu mechanizmów adaptacyjnych lub nieproporcjonalne napięcie lub brak reakcji nawet przy poważnym problemie
· Hierarchia rodzinna:
- Zróżnicowany podział autorytetu (Nie demokracja
· Patologia:
- Rodzina niezdolna do zmiany
- Usztywnianie starych wzorców reakcji a granice jeszcze bardziej sztywne, nieprzepuszczalne (Zarówno te wewnętrzne jak i zewnętrzne)
- Brak przyzwolenia na zachowania eksploracyjne
4) Cztery źródła stresu doświadczane przez rodzinę
1 – Rodzący napięcie kontakt jednego członka rodziny z siłami z poza rodziny np. w pracy
2 – Poza rodzinne źródło stresu działające na całą rodzinę np. zmiana miejsca zamieszkania
3 – Źródło stresu związane ze zmianą etapu życia rodziny; Nowe podsystemu, granice np. małżeństwo dziecka, śmierć osoby w rodzinie
4 – Napięcie wokół problemów szczególnie dotkliwych specyficzne problemy np. choroba
konowal1