Kołowrotek wędkarski.pdf
(
136 KB
)
Pobierz
jak to dziala k.qxd
jak to dzia
ł
a
ci³em dwóm grupom ludzi: palaczom papierosów
i wêdkarzom. W gruncie rzeczy nie obchodzi³ mnie
g³ówny przedmiot zainteresowania tych panów, ale
œliczne „zabawki techniczne” jakie stanowi³y ich wypo-
sa¿enie.
zgrozy z ust wêdkarzy! W oczach profanów wspó³czes-
ny ko³owrotek na „grub¹ rybê” wygl¹da w³aœnie jak
szpula . Tak rzeczywiœcie wygl¹da³y najstarsze kon-
strukcje i tak wygl¹daj¹ nowoczesne, ale do specjal-
nych celów.
Historia ko³owrotków siêga czasów bardzo daw-
nych. Ju¿ w latach 1190–1230 r. – (dok³adnie nie wiado-
mo) chiñski malarz Ma Yuan namalowa³ obraz, przed-
stawiaj¹cy wêdka-
rzy, u¿ywaj¹cych
ko³owrotków o ru-
chomej szpuli,
a przecie¿ nie byli
to zapewne pre-
kursorzy tego
urz¹dzenia. Mo¿na
wiêc uwa¿aæ, ¿e
ko³owrotek pow-
sta³ du¿o wczeœniej. Kiedy? Nie
wiadomo. Niektórzy uwa¿aj¹, ¿e
pocz¹tki ko³owrotka chiñskiego
siêgaj¹ I–II wieku ne.
Bli¿sze dane mamy na te-
mat ko³owrotków z nieruchom¹
szpul¹. Pierwszy taki typ opaten-
towa³ w 1905 roku Anglik Alfred
Holden Illingworth. Skorzysta³ on te¿ z wczeœniejszego
wynalazku Amerykanina – Georga Snydera, który
w 1810 r. opracowa³ pierwszy ko³owrotek z „multiplika-
torem”, a poprawnie: z przek³adni¹ przyœpieszaj¹c¹.
Przerzucany kab³¹k zastosowa³a po raz pierwszy an-
gielska firma The Hardy Reel oko³o roku 1920–25. Ten
zbiorowy wysi³ek wielu – jak widaæ – konstruktorów
doprowadzi³ do tego, ¿e zewnêtrznie wiêkszoœæ ko³ow-
rotków jest do siebie bardzo podobna. Rys. przed-
stawia taki typowy egzemplarz, jaki mo¿na spotkaæ na
wszystkich ³owiskach rzek i jezior.
Kazimierz Topr
KOŁOWROTEK
A wiêc zapalniczki, których konstrukcja siêgnê³a
szczytów finezji, a precyzja wykonania osi¹gnê³a po-
ziom zegarków szwajcarskich i ko³owrotki wêdkarzy –
„radoœæ oczu moich” – jak to okreœla³ Karol Borhardt
w „Znaczy kapitan”.
Ko³owrotek stanowi³ przedmiot dumy, „szpano-
wania” i w ogóle okreœla³ status honorowy wêdkarza.
To równie¿ œliczna „zabawka”, ³¹cz¹ca precyzjê wyko-
nania, skutecznoœæ dzia³ania z urod¹ formy.
Tak „na oko” – ko³owrotek to po prostu szpulka
do nawijania ¿y³ki i ju¿! W tym momencie s³yszê jêk
2
1
40
Z
bardzo wczesnej m³odoœci pamiêtam, ¿e zazdroœ-
1
WĘDKARSKI
2
3
4
5
2
7
1
8
6
Jego zasadnicze elementy to: korpus – baza,
korpus przek³adni przyspieszaj¹cej (multiplikatora),
– korbka, kab³¹k z pazurem i rolk¹, osadzony na ob-
rotowym jarzmie i – szpula. Na czo³owej œciance
szpuli znajduje siê charakterystyczne pokrêt³o
w kszta³cie dwu lub trójramiennej gwiazdki, do regu-
lacji si³y hamulca przedniego.
Kó³ko zêbate bierne (ma³e) napêdza wa³ek ,
na którym naciêty jest podwójny gwint: lewo i prawoz-
wojny . Ta podwójna œruba wspó³pracuje z przesuw-
k¹ , ze sprzêg³ami przerzucaj¹cymi odbiór napêdu
od lewego, b¹dŸ prawego gwintu. Powoduje to ruch
nawrotny: w przód i w ty³, mimo ci¹g³ego – w jedna
stronê – obracania siê tej podwójnej œruby. Mechanizm
jest znany; niemal identyczny z tym, jaki wykorzysty-
wany jest w ma³ych rêcznych wiertarkach, napêdza-
nych „mufk¹” przesuwan¹ „tam i z powrotem” po pod-
wójnie naciêtej œrubie, przy czym mimo nawrotnych ru-
chów mufki, wrzeciono obraca siê tylko w jedn¹ stronê.
Do czego to wszystko s³u¿y i jakie w³aœciwie
funkcje powinien pe³niæ taki nowoczesny ko³owrotek?
Nieruchoma szpula, o osi równoleg³ej do wêdki,
ma tê zaletê, ¿e przy zarzucaniu przynêty nie obraca
siê, poci¹gana przez ¿y³kê i nie poch³ania niepotrzeb-
nie czêœci energii rzutu. ¯y³kê zaœ nawija siê z powro-
tem przy pomocy ruchomego kab³¹ka, po przestawie-
niu go z pozycji „rzut”, na pozycjê „zwijanie”. I w³aœnie
do tej czynnoœci potrzebny jest multiplikator, który daje
od 4 do 6 obrotów szpuli przy jednym obrocie korbki.
Je¿eli bowiem zasiêg rzutu mo¿e wynosiæ nawet do
1
100 m, (przeciêtnie 30–40 m) oznacza to, ¿e przy œredni-
cy bêbna szpuli rzêdu 30 mm, musi ona wykonaæ oko³o
300–400 obrotów dla zwiniêcia wyrzuconej ¿y³ki. Bez
przek³adni by³oby to uci¹¿liwe. Ale œci¹ganie oznacza
te¿ holowanie przynêty lub ryby, które stawiaj¹ opór.
Przy zastosowaniu ko³owrotka z multiplikatorem si³a na
korbce mo¿e byæ ju¿ doœæ znaczna, co stawia spore wy-
magania jego mechanizmom.
Nawijaniu ¿y³ki przy œci¹ganiu towarzyszy poosio-
wy ruch szpuli, „tam i z powrotem” po to, aby ¿y³ka dok-
³adnie siê u³o¿y³a, co jest bardzo wa¿ne podczas rzutu,
gdy zwoje musz¹ siê odwijaæ b³yskawicznie i bez oporów.
A co siê dzieje gdy ryba siê z³apie? Jest wtedy
problem. Ryba oczywiœcie broni siê, stawia potê¿ny
opór i taktyka walki polega m.in. na zmêczeniu jej do
momentu, kiedy ju¿ przestaje wyraŸnie siê opieraæ.
Wtedy mo¿na ju¿ powoli przyholowaæ j¹ do brzegu,
³ódki czy te¿ pomostu wêdkarskiego.
Do walki potrzebny jest precyzyjnie dzia³aj¹cy
hamulec, który pozwala rybie siê oddalaæ, ale ze spo-
rym i regulowanym oporem, na pokonywanie którego
zu¿ywa energiê. Wêdkarz próbuje co chwilê poci¹gn¹æ
rybê do siebie, ale gdy znów mocno siê opiera, to poz-
wala nadal jej pop³ywaæ.
Byæ mo¿e niektórzy uznaj¹ to wszystko za rodzaj
eleganckiego sadyzmu, ale có¿ – nie my jesteœmy winni
temu, ¿e nale¿ymy do miêso¿erców!
Niezale¿nie od zasadniczego przeznaczenia ko-
³owrotka, trzeba przyznaæ, ¿e to naprawdê elegancka
i precyzyjna „zabawka”!
2
3
4
5
6
6
7
8
41
Plik z chomika:
sylon1
Inne pliki z tego folderu:
Pomiar prędkości statków – log.pdf
(1896 KB)
Pralka automatyczna.pdf
(262 KB)
Prostowody.pdf
(4410 KB)
Przekładnie falowe.pdf
(216 KB)
Rury cieplne.pdf
(650 KB)
Inne foldery tego chomika:
01JAZZ
02JAZZ
03JAZZ
04JAZZ
05JAZZ
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin