trzustka.doc

(50 KB) Pobierz
Trzustka

Trzustka

 

Gruczoł wydzielania zewnętrznego i wewnętrznego

Anatomicznie- leży zewnątrzotrzewnowo i dzieli się na głowę, trzon i ogon

Główny przewód trzuskowy – Wirsunga uchodzi z PŻW na brodawce Vatera

Dodatkowy przewód trzustkowy – Santoriniego

Wydzielina soku trzustkowego – alkaliczna ok.  1500 – 2500 ml/dobę

Zawiera proenzymy trawienne

 

Badanie trzustki

 

Badania laboratoryjne:

Amylaza w surowicy krwi i w moczu

Lipaza w surowicy krwi

Testy funkcji zewnątrzwydzielniczej: po pobudzeniu sekretyną – test sekretynowy

Badanie stolca na obecność włókien mięsnych i tłuszczu

 

Badania obrazowe:

·         Rtg przeglądowe jamy brzusznej

·         USG – może pokazać obrzęk, zwapnienie, torbiele i guzy

·         Ocena przepływu trzewnego

Praktyczna uwaga: jeżeli ultrasonografista pisze „trzustka nie do oceny zasłonięta przez gazy” to stan chorego jest gorszy niż moglibyśmy się tego spodziewać

·         CT

·         NMR

·         Angiografia wybiórcza

·         EWCP

·         Biopsja cienkoigłowa

 

Pancreatitis acuta

Objawy OZT

Już w momencie przyjęcia należy określić czy mamy do czynienia z postacią ciężką OZT czy z postacią lekką

Pomocne w tym: skala APACHE II,

Severe Acute pancreatitis (SAP),

Milde acute pancreatitis (MAP)

Skala Ransona

 

Przy przyjęciu do szpitala

Po 48 godzinach

Wiek powyżej 55 lat

Niskie ciśnienie tętnicze

Zmiany w tkance płucnej

Opór w jamie brzusznej

Krwisty płyn w jamie otrzewnej

Leukocytoza > 16 tys

Hiperglikemia powyżej 10 mmol/l

LDH >350 U/l

AspAT > 250 U/l

Pierwsze zapalenie trzustki (?)

Spadek Ht > 10%

Ujemny bilans płynów >6 litrów (sekwestracja)

Przyrost mocznika powyżej 5%

pO2 <60 mm Hg

Spadek Ca < 2mmol/l

BE < -4 mmol/lH

 

Ważna uwaga: w pierwszym okresie należy bacznie obserwować chorego szczególnie ilość oddechów na minutę oraz diurezę godzinową, objaw anurii jest praktycznie „signum mortis dla chorego”

Narastające tachypnoe świadczy o rozwijającej się niewydolności oddechowej (ARDS) – taki chory wymaga umieszczenia w OIOM-ie

 

Klasyfikacja OZT

Nie ma doskonałej, aktualnie używane wzudzają wiele kontrowersji

 

Pomocna może być ocena Trapnela OZT – przeprowadzamy ja na podstawie badania klinicznego chorego, nie jest wymagany żaden osprzęt, jedynie nasze zmysły i stetoskop

 

stopień

Objawy podmiotowe

Objawy przedmiotowe

I

Ból w nadbrzuszu

Bolesność w nadbrzuszu

II

Ból i wymioty

Bolesnośc  w nadbrzuszu

Obrona mięśniowa w nadbrzuszu

III

Ból i wymioty

Rozlana bolesnośc

Objawy otrzewnowe

IV

Wstrząs

Rozlane zapalenie otrzewnej

 

Leczenie OZT

  1. Zwalczanie wstrzasu i zaburzeń elektrolitowych
  2. Zwalcznie kwasicy metabolicznej
  3. Powstrzymywanie procesów samotrawienia
  4. Zapobieganie wtórnemu zakażeniu
  5. Żywienie pozajelitowe (TPN)

 

Ścisły bilans płynów – utrzymanie chorego na lekkim bilansie ujemnym, gdy oliguria wymuszanie diurezy ale raczej Mannitolem (Furosemid – raczej nie gdyż na wszystkich ulotkach pisze że może wywołać OZT), jeżeli oliguria to pilnie zakwalifikować chorego do dializy

 

Ocena oddychania – jeśli pojawia się niewydolność oddechowa to podawać tlen do oddychania, jeżeli mimo tego stan się pogłębia to sztuczna wentylacja – jakie są wskazania do sztucznej wentylacji

 

Gazometria – wyrównywanie kwasicy metabolicznej Natrium bicarbonicum

 

Jonogram – wyrównywanie niedoborów potasu, sodu, wapnia, magnezu i fosforanów

Żelazo – problem otwarty

 

Ocena przepływu trzewnego (badanie USG) i układu krzepnięcia – przy pojawiającym się DIC stosować heparyny drobnocząsteczkowe, japońscy autorzy (Takeda) proponują cewnikowanie pnia trzewnego i tam podawanie antybiotyków i Trasylolu (inhibitor enzymów trzustkowych)

 

Badanie poziomu cukru – przy hiperglikemii stosować insulinę krystaliczną

 

Odsysanie treści żołądkowej, stosowanie H2 blokerów – zagadnienie kontrowersyjne bo przez nadmierną alkalizację możemy doprowadzić do kontaminacji

 

Antybiotykoterapia – kiedy i jakie antybiotyki zastosować

 

TPN – bo utrzymuje się olbrzymi katabolizm

 

Ważne jest na początku ustalenie etiologii schorzenia gdyż od tego uzależniony jest sposób postepowania: przy żółciopochodnym OZT – jak najszybciej wykonać papillotomię – odblokować drogi żółciowe i trzustkowe, ale w tym miejscu należy postawić pytanie dlaczego są chorzy z kamicą przewodowa, zablokowaniem odpływu żółci i soku trzustkowego a nie mają ostrego zapalenia trzustki

W następnym etapie cholecystectomia laparoskopowa.

 

Miejsce leczenia operacyjnego w OZT

Płukanie jamy otrzewnej

 

Przewlekłe zapalenie trzustki

 

Stwierdzono związek z PZT a nadmiernym spożywaniem alkoholu

Tło genetyczne

Powtarzające się epizody zaostrzeń choroby

Wyniszczenie chorego

Zniszczenie struktury gruczołu, zwłoknienie, niedomoga zewnątrz i wewnątrzwydzielnicza

 

Objawy:

  1. Uporczywe bóle w nadbrzuszu i śródbrzuszu promieniujące do lędźwi
  2. Wyniszczenie, chudnięcie
  3. Tłuszczowe stolce

 

Leczenie:

  1. preparaty enzymów trzustkowych
  2. Dieta

Leczenie operacyjne:

  1. neuroliza splotow trzewnych
  2. Operacja Puestowa

 

Torbiel rzekoma trzustki

 

Nie jest wysłana nabłonkiem

Powstaje w przebiegu OZT najczęściej gdy trzon jest zniszczony martwiczo a ogon zewnątrzwydzielniczo aktywny

Postepowanie – obserwacja, badanie USG często torbiel ulega samoistnemu wchłonięciu, jeżeli nie znika bezpiecznym terminem leczenia operacyjnego jest ok. 4 miesiace

 

Dawniej wykonywano operację Jurasza – marsupializacja

Obecnie wykonuje się endoskopowo tzw. Double pig-tail

 

 

 

Rak trzustki

W 1996 roku 3246 nowych zachorowań

Wspólczynnik umieralności – 8,3 dla mężczyzn,  5,1 dla kobiet

Czynniki ryzyka:

  1. Tytoń
  2. Pokarmy wysokoenergetyczne
  3. Ekspozycja na aluminium, styren, pestycydy
  4. Narażenia zawodowe
  5. PZT

 

Wczesne rozpoznanie raka trzustki jest trudne, bo nie daje charakterystycznych objawów

 

Objawy raka głowy trzustki:

Dyspepsja, żółtaczka mechaniczna, gorączka i dreszcze, ból okolicy lędźwiowej, utrata masy ciała, anoreksja, świąd skóry, objaw Courvoisiera – powiększony niebolesny pęcherzyk żółciowy + żółtaczka

Objawy raka trzonu i ogona trzustki:

Guz badany palpacyjnie, wodobrzusze, cukrzyca, splenomegalia, powiększone węzły chłonne nadobojczykowe (węzeł Virchowa), guzek przerzutowy w pępku (guzek siostry Mary Joseph)

Badalne per rectum masy guzowate w zachyłku odbytniczo-pęcherzowym lub odbytniczo pochwowycm (próg Blumera), wędrujące zakrzepowe zaplenie żył (objaw Trousseau)

 

Staging

I – T1-2, N0, M0

II – T3, N0, M0

III – T1-3, N1, M0

I – T1-3, N0-1, M1

 

Rozpoznanie różnicowe:

  1. PZT
  2. Kamica przewodowa
  3. Łagodne zwężenia dróg żółciowych
  4. Nowotwory dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego
  5. Żółtaczkę miąższową, WZW
  6. Torbiel trzustki

 

Z chirurgicznego punktu widzenia dzielimy RT na

  1. Resekcyjny guz
  2. Miejscowo zaawansowany brak możliwości wykonania leczniczej resekcji (z naciekiem na żyłę wrotną),
  3. Z przerzutami odległymi do wątroby, otrzewnej, obwodowych węzłów chłonnych

 

Radykalne zabiegi chirurgiczne:

·         Głowa: pankreatoduodenektomia (operacja Whipple’a)

·         Trzon: Pankreatektomia całkowita (operacja Traverso)

·         Ogon: Pankreatektomia obwodowa ze splenektomia

Paliacja w raku trzustki:

      1. Leczenie żółtaczki mechanicznej
      2. Leczenie zwężenia dwunastnicy
      3. Leczenie bólu

4

 

...
Zgłoś jeśli naruszono regulamin