Trzustka
Gruczoł wydzielania zewnętrznego i wewnętrznego
Anatomicznie- leży zewnątrzotrzewnowo i dzieli się na głowę, trzon i ogon
Główny przewód trzuskowy – Wirsunga uchodzi z PŻW na brodawce Vatera
Dodatkowy przewód trzustkowy – Santoriniego
Wydzielina soku trzustkowego – alkaliczna ok. 1500 – 2500 ml/dobę
Zawiera proenzymy trawienne
Badania laboratoryjne:
Amylaza w surowicy krwi i w moczu
Lipaza w surowicy krwi
Testy funkcji zewnątrzwydzielniczej: po pobudzeniu sekretyną – test sekretynowy
Badanie stolca na obecność włókien mięsnych i tłuszczu
Badania obrazowe:
· Rtg przeglądowe jamy brzusznej
· USG – może pokazać obrzęk, zwapnienie, torbiele i guzy
· Ocena przepływu trzewnego
Praktyczna uwaga: jeżeli ultrasonografista pisze „trzustka nie do oceny zasłonięta przez gazy” to stan chorego jest gorszy niż moglibyśmy się tego spodziewać
· CT
· NMR
· Angiografia wybiórcza
· EWCP
· Biopsja cienkoigłowa
Objawy OZT
Już w momencie przyjęcia należy określić czy mamy do czynienia z postacią ciężką OZT czy z postacią lekką
Pomocne w tym: skala APACHE II,
Severe Acute pancreatitis (SAP),
Milde acute pancreatitis (MAP)
Przy przyjęciu do szpitala
Po 48 godzinach
Niskie ciśnienie tętnicze
Zmiany w tkance płucnej
Opór w jamie brzusznej
Krwisty płyn w jamie otrzewnej
Hiperglikemia powyżej 10 mmol/l
Pierwsze zapalenie trzustki (?)
Ujemny bilans płynów >6 litrów (sekwestracja)
Przyrost mocznika powyżej 5%
pO2 <60 mm Hg
BE < -4 mmol/lH
Ważna uwaga: w pierwszym okresie należy bacznie obserwować chorego szczególnie ilość oddechów na minutę oraz diurezę godzinową, objaw anurii jest praktycznie „signum mortis dla chorego”
Narastające tachypnoe świadczy o rozwijającej się niewydolności oddechowej (ARDS) – taki chory wymaga umieszczenia w OIOM-ie
Nie ma doskonałej, aktualnie używane wzudzają wiele kontrowersji
Pomocna może być ocena Trapnela OZT – przeprowadzamy ja na podstawie badania klinicznego chorego, nie jest wymagany żaden osprzęt, jedynie nasze zmysły i stetoskop
stopień
Objawy podmiotowe
Objawy przedmiotowe
I
Ból w nadbrzuszu
Bolesność w nadbrzuszu
II
Bolesnośc w nadbrzuszu
Obrona mięśniowa w nadbrzuszu
III
Ból i wymioty
Rozlana bolesnośc
Objawy otrzewnowe
IV
Wstrząs
Rozlane zapalenie otrzewnej
Ścisły bilans płynów – utrzymanie chorego na lekkim bilansie ujemnym, gdy oliguria wymuszanie diurezy ale raczej Mannitolem (Furosemid – raczej nie gdyż na wszystkich ulotkach pisze że może wywołać OZT), jeżeli oliguria to pilnie zakwalifikować chorego do dializy
Ocena oddychania – jeśli pojawia się niewydolność oddechowa to podawać tlen do oddychania, jeżeli mimo tego stan się pogłębia to sztuczna wentylacja – jakie są wskazania do sztucznej wentylacji
Gazometria – wyrównywanie kwasicy metabolicznej Natrium bicarbonicum
Jonogram – wyrównywanie niedoborów potasu, sodu, wapnia, magnezu i fosforanów
Żelazo – problem otwarty
Ocena przepływu trzewnego (badanie USG) i układu krzepnięcia – przy pojawiającym się DIC stosować heparyny drobnocząsteczkowe, japońscy autorzy (Takeda) proponują cewnikowanie pnia trzewnego i tam podawanie antybiotyków i Trasylolu (inhibitor enzymów trzustkowych)
Badanie poziomu cukru – przy hiperglikemii stosować insulinę krystaliczną
Odsysanie treści żołądkowej, stosowanie H2 blokerów – zagadnienie kontrowersyjne bo przez nadmierną alkalizację możemy doprowadzić do kontaminacji
Antybiotykoterapia – kiedy i jakie antybiotyki zastosować
TPN – bo utrzymuje się olbrzymi katabolizm
Ważne jest na początku ustalenie etiologii schorzenia gdyż od tego uzależniony jest sposób postepowania: przy żółciopochodnym OZT – jak najszybciej wykonać papillotomię – odblokować drogi żółciowe i trzustkowe, ale w tym miejscu należy postawić pytanie dlaczego są chorzy z kamicą przewodowa, zablokowaniem odpływu żółci i soku trzustkowego a nie mają ostrego zapalenia trzustki
W następnym etapie cholecystectomia laparoskopowa.
Miejsce leczenia operacyjnego w OZT
Płukanie jamy otrzewnej
Stwierdzono związek z PZT a nadmiernym spożywaniem alkoholu
Tło genetyczne
Powtarzające się epizody zaostrzeń choroby
Wyniszczenie chorego
Zniszczenie struktury gruczołu, zwłoknienie, niedomoga zewnątrz i wewnątrzwydzielnicza
Objawy:
Leczenie:
Leczenie operacyjne:
Nie jest wysłana nabłonkiem
Powstaje w przebiegu OZT najczęściej gdy trzon jest zniszczony martwiczo a ogon zewnątrzwydzielniczo aktywny
Postepowanie – obserwacja, badanie USG często torbiel ulega samoistnemu wchłonięciu, jeżeli nie znika bezpiecznym terminem leczenia operacyjnego jest ok. 4 miesiace
Dawniej wykonywano operację Jurasza – marsupializacja
Obecnie wykonuje się endoskopowo tzw. Double pig-tail
W 1996 roku 3246 nowych zachorowań
Wspólczynnik umieralności – 8,3 dla mężczyzn, 5,1 dla kobiet
Czynniki ryzyka:
Wczesne rozpoznanie raka trzustki jest trudne, bo nie daje charakterystycznych objawów
Objawy raka głowy trzustki:
Dyspepsja, żółtaczka mechaniczna, gorączka i dreszcze, ból okolicy lędźwiowej, utrata masy ciała, anoreksja, świąd skóry, objaw Courvoisiera – powiększony niebolesny pęcherzyk żółciowy + żółtaczka
Objawy raka trzonu i ogona trzustki:
Guz badany palpacyjnie, wodobrzusze, cukrzyca, splenomegalia, powiększone węzły chłonne nadobojczykowe (węzeł Virchowa), guzek przerzutowy w pępku (guzek siostry Mary Joseph)
Badalne per rectum masy guzowate w zachyłku odbytniczo-pęcherzowym lub odbytniczo pochwowycm (próg Blumera), wędrujące zakrzepowe zaplenie żył (objaw Trousseau)
Staging
I – T1-2, N0, M0
II – T3, N0, M0
III – T1-3, N1, M0
I – T1-3, N0-1, M1
Rozpoznanie różnicowe:
Z chirurgicznego punktu widzenia dzielimy RT na
Radykalne zabiegi chirurgiczne:
· Głowa: pankreatoduodenektomia (operacja Whipple’a)
· Trzon: Pankreatektomia całkowita (operacja Traverso)
· Ogon: Pankreatektomia obwodowa ze splenektomia
Paliacja w raku trzustki:
4
ariadna291