Rodzaje retoryczne:
1. Doradczy (deliberatywny) – mowy zachęcające i zniechęcające np. mowy parlamentarne albo zachęcają do uchwalenia albo nie.(tu będą elementy oceniające)
2. Osądzający (sądowy) – oceniają, (tu będą elementy doradcze),
3. Demonstracyjne (demonstratywny) – czas teraźniejszy, mowy pochwalne, okolicznościowe, np. toasty, mowy przywitalne, pożegnalne)
Trzy style retoryczne:
Fundamentalne zasady retoryki:
· Organiczność – dotyczy wewnętrznego ładu przemówienia, wszystkie elementy ze sobą współdziałają jak w żywym organizmie.
· Stosowność (taktu retorycznego) – dotyczy wyboru słów do nazwania tych problemów o jakich mówimy, odpowiedniość między językiem a typem dyskusji, odpowiedniość między słowami a zewnętrznymi czynnikami jak czas, miejsce, odbiorcy.
· Funkcjonalność – środki które używamy, muszą być funkcjonalne a nie używane przez przypadek.
Sprawność retoryczna
· ARS (sztuka – znajomość reguł)
· EXERCITATIO (ćwiczenie – mowy gestów mimiki)
· IMITATIO (naśladowanie, z gr. Mimesis) – naśladowanie nie polega na tym że będziemy powtarzać czyjeś przemówienie, Ele z tych materiałów wykorzystać to co dobre i przydatne.
Do XVI w. – degradacji erystyki (nic do niej nie wnoszono – ograniczano jedynie do elokucji). Współcześnie – TEORIA EFEKTYWNEJ KOMUNIKACJI JEZYKOWEJ.
DIALEKTYKA
Zapotrzebowanie praktyczne doprowadziło do powstania dialektyki (w dyskusjach, w sądzie).
Retoryka – to przemawianie; Erystyka i Dialektyka – to dialog, wymiana argumentów.
Dialektyka – sztuka przekonywania, metoda przekonywania np. metoda elenktyczna Sokratesa – przyjęcie tezy i doprowadzenie do sprzeczności. Sokrates – celem dialektyki jest poznanie prawdy. Jeśli chodzi o metodę, jest podobna do erystyki, jeśli chodzi o cel to w dialektyce celem jest poznanie prawdy, a w erystyce tylko zwycięstwo.
Zenon z Elei – negowanie tezy że ruch istnieje, (poznanie zmysłowe pokazuje że jest ruch, z punktu widzenia rozumu ruch nie istnieje – daje argumenty: Achilles, dychotomia, strzała,
Najpierw Zenon przyjmuje że ruch istnieje, potem zadaje pytania – prowadzi do sprzeczności ELENHOS – zbicie, obala się czyjąś tezę na podstawie tego co on twierdzi. Odpowiadający wszystko potwierdza, robi się to w oparciu o logikę.
Arystoteles rozróżniał erystykę i dialektykę: (D)- dochodzi się do prawdy przez zestawienie argumentów za i przeciw, (E) – jeśli nie potrafi się kontrargumentować to ponosi się klęskę.
ZADAWANIE PYTAŃ
Definicja pytania – to wypowiedz za pomocą której „pytający” domaga się od „odpowiadającego” udzielenia informacji.
Pytana retoryczne (nie odpowiada się na nie) – to wypowiedz która ma formę pytania, ale celem jest podkreślenie oczywistości.
Aidiologia – figura retoryczna, polega na zadaniu pytania a później udzieleniu na nie odpowiedzi.
Podział pytań:
thomipat