29.doc

II Podstawowe pojęcia i zjawiska na rynku finansowym              39

rozwinięty, a wrogie przejęcia jako metoda egzekwowania kontroli czy ładu korporacyjnego są rzadsze.

pojęcie corporate governance - czyli nadzór lub ład właścicielski (kor­poracyjny) obejmuje szeroki wachlarz zagadnień. Może być rozumiane wą­sko -jako zbiór relacji między zarządzającymi firmą, radą nadzorczą, ak­cjonariuszami i innymi zainteresowanymi stronami, albo szerzej -jako sys­tem zasad prawnych, struktur instytucjonalnych i ukształtowanej praktyki, które determinują, kto nadzoruje korporacje, oraz zapewniają równowagę

pomiędzy interesami wszystkich stron zaangażowanych wjej funkcjonowa-

■ ió nie  .

2 modelem rynku finansowego łączy się więc kwestia dwóch zasadniczo odmiennych systemów sprawowania ładu korporacyjnego:

•           model ścisłej zależności (insider model) - gdzie ład korporacyjny
opiera się na informacjach wewnętrznych, dostępnych głównie dla współ­
właścicieli, jak w Niemczech i Japonii. Banki mogą mieć akcje przedsię­
biorstw, zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio (posiadają akcje we wła­
snym imieniu lub zarządzają, akcjami powierzonymi im przez inwestorów
prywatnych). Przedstawiciele banków są też w zarządach i radach nadzor­
czych przedsiębiorstw. Przedsiębiorstwa i banki kontrolują się nawzajem
poprzez tzw. cross-shctreholdings: wzajemne posiadanie swoich akcji;

•           model ścisłej  separacji  (oułsider model) - gdzie ład korporacyjny
opiera się głównie na informacjach dostępnych publicznie, jak w USA czy
Wielkiej Brytanii. Kontrola sprawowana jest zawsze przez niezależnych
właścicieli (ontsiders), zarówno indywidualnych inwestorów, jak i fundusze
inwestycyjne. Banki nie posiadają akcji przedsiębiorstw, a ich przedstawi­
ciele nie mogą zasiadać we władzach spółek. Kontrola odbywa się więc
w sposób pośredni, głównie poprzez agresywne przejęcia firm.

Oba modele mają swoje zalety i wady: w anglo-amerykańskim własność jest rozproszona, dominuje interes akcjonariuszy i horyzont krótkookresowy, przez co system staje się bardzo antago ni styczny. Finansowanie rozwoju korporacji odbywa się głównie poprzez rynek kapitałowy - wysoce konku­rencyjny, efektywny i przejrzysty. Dostarcza on kapitału o najniższym kosz­cie dla korporacji na świecie. Banki pełnią rolę bierną, organizując rynek i dostarczając środków finansowych dla firm. Rolą rządu jest przede wszyst­kim tworzenie ustawodawstwa chroniącego interes publiczny. W modelu bankowo zorientowanym głównym niebezpieczeństwem jest koncentracja władzy w rękach małych grup oraz niska elastyczność i innowacyjność du­żych, uniwersalnych instytucji.

Por. dyskusję nad problematyką lądu korporacyjnego w piśmie „Akcjonariusz", 2002, nr 5 i 6.