f. Charakterystyka rynkowi instrumentów finansowych
13
kontaktu stron kupujących i sprzedających dany instrument. Papiery wartościowe to ogólna nazwa na różnego typu instrumenty dające prawa majątkowe, jak akcje, obligacje, czeki, weksle czy instrumenty pochodne2. Instrumenty te mogą mieć charakter wierzycielski (dłużny), własnościowy i terminowy. Instrumenty finansowe służą głównie celom inwestycyjnym, jednak grupa stosunkowo nowych instrumentów - pochodnych - ma inny cel i charakter funkcjonowania. Celem emitowania i obrotu instrumentami pochodnymi jest, w przeciwieństwie do instrumentów podstawowych, zarządzanie ryzykiem.
Transakcje na rynku papierów wartościowych zawierają zarówno osoby indywidualne, jak i inwestorzy instytucjonalni - różnorodne instytucje finansowe, jak banki, fundusze emerytalne i ubezpieczeniowe, oraz fundusze zbiorowego inwestowania. Są to podmioty, których aktywa stanowią w większości środki finansowe. Najważniejszym pośrednikiem na rynku finansowym jest bank - instytucja depozytowa, która charakteryzować się może różną skalą, zakresem i stopniem specjalizacji działania (bank uniwersalny, komercyjny, spółdzielczy itp.)- Wśród instytucji niedepozytowych szczególnie ważną rolę odgrywają banki inwestycyjne, oferujące usługi na rynku kapitałowym. Są to instytucje nastawione na zysk, podejmujące znaczne ryzyko w swojej działalności i koncentrujące się na emisji oraz handlu papierami wartościowymi {trading activitieś), jak również na obsłudze korporacyjnej (banking activities). W finansowaniu małych, potencjalnie dochodowych, ale bardzo ryzykownych firm, np. z sektora hi-tech, ważną rolę ogrywają tz\v. venture capital Jirrns, które współuczestniczą nie tylko w finansowaniu, ale i w początkowych etapach rozwoju firmy.
Inni istotni pośrednicy działający na tynku finansowym to fundusze zbiorowego inwestowania, które inwestują zebrane publicznie środki pieniężne w papiery wartościowe lub inne wierzytelności, nieruchomości i prawa z nimi związane. Stanowią podstawę pozyskiwania i obracania kapitałem na rozwiniętych rynkach finansowych. Umożliwiają rozłożenie zysków i strat na wielu inwestorów oraz koncentrację kapitału inwestycyjnego. W Polsce, zgodnie z Ustawą o funduszach inwestycyjnych z 1997 roku, fundusz inwestycyjny jest osobą prawną i ma ściśle określony przedmiot działania — lokowanie środków pieniężnych zebranych publicznie w określone papiery wartościowe i inne prawa majątkowe. Nie może powstać samoistnie - podmiotem tworzą.-cym fundusz jest Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych, które jest jego organem zarządzającym i reprezentantem funduszu na zewnątrz3.
2 Por. W. Bień, Rynek papierów wartościowych, Difin, Warszawa 2001 lub J. Mojak. Prawo papierów wartościowych w zarysie, Zakamycze 2001.
J Zob. M. Lyszczak, Prawne otoczenie rynku kapitałowego, Wyd. AE we Wrocławiu, Wrocław 1998, s. 125.
tekno-inez