Firmy działające na rynku korzystają nie tylko ze środków własnych, lecz także, a może przede wszystkim ze środków obcych. Obok kredytu kupieckiego są to najczęściej kredyty bankowe. Kredyt to stosunek ekonomiczny polegający na tym, że jedna strona odstępuje drugiej stronie określone wartości w pieniądzu lub w towarze, na warunkach zwrotu równowartości z ewentualnym wynagrodzeniem w ustalonym z góry terminie. Słowo kredyt pochodzi od greckiego credere i oznacza wierzyć.
Granice wysokości kredytu wyznaczają:
§ Kapitał własny banku,
§ Środki pieniężne zgromadzone we wkładach klientów,
§ Kredytu refinansowego,
§ Wielkość lokat przekazanych innym bankom i otrzymanych od nich,
§ Wielkości emisji bankowych papierów wartościowych,
§ Środki pieniężne w kasach bankowych.[1]
Podział kredytów:
1) Ze względu na przedmiot kredytu:
Ø Kredyt towarowy,
Ø Kredyt pieniężny.
2) Ze względu na charakter kredytodawcy:
Ø Kredyt bankowy,
Ø Kredyty inne.
3) Ze względu na formę udzielanego kredytu:
Ø Kredyt udzielony na podstawie umowy,
Ø Dyskonto weksli,
Ø Zakup papierów wartościowych
Ø Kredyt overnight,
Ø Kredyt hipoteczny,
Ø Kredyt preferencyjny,
Ø Kredyt leasingowy,
Ø Kredyt dotowany.
4) Ze względu na czas, na jaki udzielono kredyt;
Ø Kredyt krótkoterminowy,
Ø Kredyt średnioterminowy,
Ø Kredyt długoterminowy.
5) Ze względu na cel gospodarczy kredytu;
Ø Kredyt inwestycyjny,
Ø Kredyt obrotowy,
Ø Kredyt konsumpcyjny.
6) Ze względu na rodzaj umowy kredytowej:
Ø Kredyt na rachunku bieżącym;
Ø Kredyt na rachunku podstawowym,
Ø Kredyt doraźny;
Ø Kredyt dyskontowy;
Ø Kredyt lombardowy.
Banki udzielają kredytów na podstawie opracowanego przez klienta wniosku kredytowego. Wniosek ten zawiera rodzaj kredytu, jego kwotę, cel, na jaki zostanie wykorzystany, terminy spłaty, a także dodatkowe informacje niezbędne dla banku dla dokonania oceny. Propozycje wnioskodawcy i banku dotyczące warunków umowy kredytowej są negocjowane pomiędzy przedstawicielami kredytobiorcy i banku. Udzielenie kredytu następuje po zawarciu umowy. Aby mogła być ona podpisana bank przeprowadza analizę zdolności kredytowej klienta, która oznacza zdolność podmiotu gospodarczego do spłaty kredytu wraz z odsetkami. Zdolność kredytową posiadają te firmy, których stan majątkowy i efektywność finansowa działalności gospodarczej stanowią pełne zabezpieczenie zobowiązań wobec wszystkich wierzycieli na wet w przypadku likwidacji przedsiębiorstwa.· Bank analizując zdolność kredytową poddaje ocenie celowość i efektywność finansową zamierzeń gospodarczych, na których realizację ma być zaciągnięty kredyt.
Badając efektywność bank bada wynik finansowy firmy na podstawie rocznego sprawozdania finansowego. Oceniana jest: płynność finansowa przedsiębiorstwa, jakość gospodarowania czynnikami produkcji, rentowność działalności gospodarczej, sposób wykorzystania akumulacji finansowej, zamierzenia rozwojowe przedsiębiorstwa. Bank dokonuje szacunku i tworzy prognozę gospodarczą, która jest podstawą oceny.
Jedną z metod oceny pracy przedsiębiorstwa jest analiza porównawcza. Porównuje się realizację produkcji i jej dynamikę, poziom i dynamikę rentowności, kształtowania się i dynamikę kosztów własnych, kształtowanie się i dynamikę wydajności pracy, produktywność majątku oraz relację pomiędzy przyrostem płac a przyrostem wydajności pracy. Sposób badania zdolności kredytowej firmy leży w gestii banku i zależy od relacji pomiędzy klientem a bankiem, momentu badania, rodzaju i wielkości kredytu.
Analiza struktury bilansu i rachunku wyników powinna doprowadzić do ujawnienia ukrytych rezerw przedsiębiorstwa i jego aktualnej sytuacji finansowej.
Do symptomów mogących świadczyć o niewypłacalności klienta banku należy zaliczyć;
Ø Zwiększenie wydatków na wynagrodzenia,
Ø Fluktuację w administracji i zarządzaniu,
Ø Zaburzenia w spłacaniu kredytów obrotowych,
Ø Ilość oprotestowanych weksli,
Ø Liczba starań o finansowanie z innych źródeł,
Ø Rozrost inwestycji powyżej planu,
Ø Zbyt optymistyczne prognozy rozwojowe, błędy w planowaniu finansowym,
Ø Zakłócenia w przedsiębiorstwach będących kontrahentami kredytobiorcy,
Ø Straty w zapasach wyrobów,
Ø Silne uzależnienie od unowocześniania i lepszego dopasowania do potrzeb i gustów odbiorców jednego produktu.
Wniosek kredytowy jest podany następującym etapom analizy:
1. Ogólna ocena przedsięwzięcia, na które ma być udzielony kredyt ( produkty, pozycja rynkowa, możliwość rezerw produkcyjnych, system zarządzania),
2. Oszacowanie efektywności inwestycji,
3. Oszacowania prognozy rentowności,
4. Oszacowanie prognozy płynności finansowej,
5. Monitoring i kontrola wykorzystania kredytu.[2]
Banki udzielają kredytów na podstawie ustawy prawo bankowe. Przewiduje ona, że kredyt może być udzielony tylko na podstawie umowy, gwarantującej równorzędność stron ją zawierających oraz dobrowolność jej zawarcia. [3] Umowa pod rygorem nieważności musi być zawarta na piśmie i określać kwotę kredytu i jego cel, termin spłaty, oprocentowanie i prowizję od przyznanego kredytu, termin postawienia do dyspozycji środków pieniężnych kredytobiorcy,, zakres uprawnień banku do związanych z wykorzystaniem kredytu i zabezpieczeniem jego zwrotu. Umowę podpisują osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych kredytobiorcy oraz dwaj upoważnieni przedstawiciele banku.
Rodzaje kredytów:
1. W zależności od rodzaju waluty:
Ø Kredyt złotówkowy,
Ø Kredyt dewizowy.
2. Wg kryterium przedmiotowego:
3. Wg form zabezpieczenia kredytu:
Ø Kredyt wekslowy,
Ø Kredyt lombardowy,
4. Wg formy realizacji kredytu:
Ø W rachunku pieniężnym,
Ø W rachunku kredytowym.
5. Wg okresu, na jaki udzielany jest kredyt:
Ø Krótkoterminowy – do 1 roku,
Ø Średnioterminowy - do 3 lat,
Ø Długoterminowy – powyżej 3 lat,
Ø Płatniczy – do 1 miesiąca.[4]
Przedmiotem kredytów mogą być;
Ø Przedsięwzięcia rozwojowe o charakterze inwestycyjnym,
Ø Zapasy,
Ø Należności za wykonane roboty, dostawy, usługi,
Ø Wymagalne zobowiązania,
Ø Pozostałe potrzeby związane z działalnością gospodarczą.
Wniosek kredytowy i pozostałe dokumenty:
Podmiot gospodarczy pragnący uzyskać kredyt musi wypełnić i złożyć w banku wniosek kredytowy. Wniosek taki w zależności od instrukcji kredytowej banku zawiera:
Co zawiera wniosek wg PKOSA
Wniosek o kredyt płatniczy ma dowolna formę musi zawierać jednak takie elementy jak:
Ø Kwota kredytu;
Ø Rodzaj wymaganych zobowiązań;
Ø Ostateczny termin spłaty zadłużenia.[5]
Wniosek o kredyt inwestycyjny musi zawierać:
Ø Rodzaj inwestycji,
Ø Koszt inwestycji,
Ø Wielkość wnioskowanego kredytu,
Ø Wiodący cel inwestowania,
Ø Planowany cykl realizacji inwestycji,
Ø Wnioskowany okres kredytowania,
Ø Kalkulacyjny okres eksploatacji inwestycji,
Ø Wskaźnik ekonomicznej efektywności inwestycji,
Ø Wskaźniki charakteryzujące celowość inwestycji,
Ø Deklarowany udział środków własnych i transze kredytowe.[6]
Dane uzupełniające do wniosku kredytowego to najczęściej:
Ø Docelowy efekt gospodarczy w skali rocznej,
Ø Nakłady przewidziane w poszczególnych latach cyklu realizacji inwestycji, koszt realizacji poszczególnych zadań inwestycyjnych,
Ø Kalkulacja środków zgromadzonych i przewidzianych do zgromadzenia w okresie kredytowania,
Ø Kierunki rozdysponowania środków,
Ø Projekt planu spłaty kredytu,
Ø Opis wpływu inwestycji na sytuację ekologiczną,
Ø Syntetyczny bilans firmy,
Ø Zestawienie zysku i jego podziału,
Ø Założenia techniczno – ekonomiczne.[7]
Metody oceny zdolności kredytowej:
Aby móc określić zdolność kredytową kredytobiorcy należy ocenić wielkość majątku trwałego i obrotowego oraz finansującego go kapitału własnego i obcego na podstawie bilansu. Ocenie podlega również poziom zysku i jego wystarczalność, rentowność sprzedaży, płynność finansowa, struktura kapitałowo – majątkowa.
Przy ocenie poziomu zysku i jego wystarczalności sprawdza się czy zysk wystarczy na pokrycie należnych podatków i dywidendy, czy będzie można sfinansować z niego potrzeby bieżące i rozwojowe, jaka jest % stopa zysku wg wzoru: WB
SZ= ----------------- * 100
MT + MO
SZ – stopa zysku,
WB – wynik finansowy,
MT + MO – średni stan majątku trwałego i obrotowego
Rentowność sprzedaży w %
WB
RS= ------------- *100
K
RS – rentowność sprzedaży
WB – wynik finansowy
K - koszt własny sprzedaży
Ocena struktury kapitałowo – majątkowej
Ocena płynności finansowej,
Wskaźnik zabezpieczenia kredytu:
PA
WZK= -------------
Wskaźnik zabezpieczenia długu
WD = PA / Z
PA - płynne aktywa I i II stopnia,
Z – zobowiązania ogółem,
K – wszystkie kredyty udzielone przez bank.[8]
...
retro23kam