WOS.doc

1 Prawa czlowieka (jakie sa 3 generacje praw czlowieka oeganizacje chroniace prawa czlowieka)

3 Wybrane organizacje miedzynarodowe (ONZ, NATO, rada europy organizacja bezpieczenstwa i wspolpracy w Europie )

1.      Prawa człowieka

„Uznajemy za prawdę oczywistą, że wszyscy ludzie zostali stworzeni jako równi, że każdy został wyposażony przez Stwórcę w niezbywalne prawa, do których należą: prawo do życia, prawo do wolności oraz dążenia do szczęścia.” [Deklaracja Niepodległości Stanów Zjednoczonych]

Prawa człowieka współcześnie

Obecnie prawa człowieka są uznawane obok prawa karnego, prawa cywilnego, prawa administracyjnego, prawa rodzinnego, prawa pracy i prawa międzynarodowego za jedną z głównych gałęzi współczesnego prawa. Co prawda prawa człowieka to szczególny rodzaj prawa podmiotowego, którego źródłem nie jest jakieś konkretne państwo czy stworzony przez nie system prawny, lecz prawo naturalne, zgodnie z którym podstawą prawa człowieka jest pierwotna wobec państwa godność, wolność i prawo do życia każdej istoty ludzkiej. To właśnie dzięki tym wartościom prawa człowieka mają charakter:
- przyrodzony (przysługujący każdej osobie z racji urodzenia, a nie nadania),
- niezbywalny (człowiek nie może zrzec się swoich praw),
- powszechny (przysługujące każdemu człowiekowi, niezależnie od wyznania, koloru skóry, płci, czy przynależności państwowej).

Ponadto prawa człowieka to prawa podstawowe, czyli najistotniejsze z punktu widzenia państwa i obywateli, niezbędne do zagwarantowania innych praw obywatelskich, są minimum uprawnień przysługujących, każdej jednostce ludzkiej, bez których nie mogłaby ona korzystać z innych praw i przywilejów wiążących się z życiem w społeczeństwie.

Definicja praw człowieka

Warto przy tym dodać, że współcześnie nie ma jednej i oczywistej definicji praw człowieka. Powstało ich dotychczas tyle, ilu jest specjalistów tej dziedziny, lecz wszystkie one zawierają w sobie te same podstawowe wartości. Dlatego każda z nich jest prawdziwa.

A oto jedna z nich sformułowana przez Wiktora Osiatyńskiego:
Prawa człowieka są to powszechne prawa moralne o charakterze państwowym, przynależne każdej jednostce w jej kontaktach z państwem. Pojęcie praw człowieka opiera się na trzech tezach: po pierwsze, że każda władza jest ograniczona; po drugie, że każda jednostka posiada strefę autonomii, do której nie ma dostępu żadna władza; i po trzecie, że każda jednostka może domagać się od państwa ochrony jej praw.

Rodzaje praw człowieka:

Osobiste prawa człowieka

- zapewniają jednostce prawo do życia, posiadania własnych poglądów i religii,

Obywatelskie prawa człowieka

- zapewniają jednostce przysługujące jej prawa, które zostały przyjęte przez państwo, w którym dana jednostka żyje.

Polityczne prawa człowieka

- gwarantują jednostce prawo do udziału w głosowaniu, a także kandydowaniu, wyrażaniu swoich poglądów poprzez manifestacje i wiece oraz składanie petycji, skarg i wniosków.

Socjalne prawa człowieka

- zapewniają prawo do nauki, ochrony zdrowia, pomocy socjalnej, zabezpieczenia zdrowia i życia.

Ekonomiczne prawa człowieka

- gwarantują jednostce prawo do posiadania własnej własności, dziedziczenia oraz prawo do pracy.

Kulturalne prawa człowieka

- zapewniają prawo do korzystania z dóbr kultury, wolność twórczości artystycznej i jej prezentowania.

Generacje praw człowieka:

I Generacja praw człowieka

Prawa człowieka I generacji zostały zdefiniowane i zapisane przez ONZ w Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych z 1966 r. Są to tzw. prawa podstawowe (fundamentalne). Przysługują każdemu człowiekowi i są niezależne od ustroju politycznego obowiązującego w państwie. Do praw I generacji zalicza się: prawo do życia, bierne i czynne prawo wyborcze, prawo zrzeszania się, prawo do wyrażania swoich opinii, skarg na organy państwa, prawo do udziału w życiu publicznym, prawo do wolności osobistej, prawo do wolności wyznania, prawo do wolności sumienia, prawo do wolności myśli, prawo do wolności wyrażania poglądów, prawo do wolności od tortur, prawo równość każdego wobec prawa, prawo do osobowości prawnej, prawo do rzetelnego procesu sądowego, prawo do tajemnicy korespondencji, prawo do swobodnego przemieszczania się.

II Generacja praw człowieka

Do praw człowieka II generacji zalicza się prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne. Gwarantują one jednostce bezpieczeństwo socjalne. Zostały zapisane w Międzynarodowym Pakcie Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych z 1966 r. Prawa człowieka II generacji gwarantują: prawo do pracy, prawo do wynagrodzenia, prawo do świadczeń socjalnych, prawo do ubezpieczeń zdrowotnych, prawo do wypoczynku, prawo do ochrony zdrowia, prawo do edukacji, prawo do uczestnictwa w życiu kulturalnym.

III Generacja praw człowieka

Prawa człowieka III generacji stanowią prawa solidarnościowe. Odnoszą się do zasad i praw przysługujących całym zbiorowością, a nie tylko pojedynczym jednostkom. Do praw człowieka III generacji należą: prawo do pokoju, prawo do wolnego życia, prawo do demokracji, prawo do pomocy humanitarnej, prawo do własnej tożsamości, prawo do praw etnicznych, w tym religijnych.

2.     Międzynarodowe organizacje gwarantujące i chroniące prawa człowieka

- ONZ z siedzibą w Nowym Jorku

Organizacja Narodów Zjednoczonych oficjalnie została powołana do życia po ratyfikacji Karty Narodów Zjednoczonych (podpisanej 25 czerwca 1945 roku, weszła w życie 26 października 1945 roku.) Jej głównym celem jest utrzymanie pokoju i ładu na świecie. Wypełnia swojej cele poprzez główne organy: Zgromadzenie Ogólne, Radę bezpieczeństwa, Radę Gospodarczą i Społeczną, Radę Powierniczą, Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości oraz Sekretariat.

- Rada Europy z siedzibą w Strasburgu

Międzynarodowa organizacja skupiająca prawie wszystkie kraje Europy, zajmująca się przede wszystkim ochroną praw człowieka, ochrona demokracji i współpracą z krajami członkowskimi na rzecz ochrony europejskiego dziedzictwa kulturowego. Powstała 5 mają 1949 roku w wyniku podpisania przez 10 krajów (Belgię, Danie, Francję, Holandię, Irlandię, Luksemburg, Norwegię, Szwecję, Wielką Brytanię i Włochy) Traktatu Londyńskiego. Obecnie liczy około 47 państw.

¾   NATO

Przyczyną powstania Sojuszu Północnoatlantyckiego była ekspansyjna polityka Związku Radzieckiego . Po II wojnie światowej zachodni alianci rozpoczęli proces stopniowej redukcji swoich arsenałów militarnych i zmniejszania liczebności armii co wiązało się z olbrzymimi kosztami jakie ponoszono dotychczas a kraje zachodnie potrzebowały olbrzymich funduszy na odbudowę gospodarek nadwyrężonych działaniami wojennymi . Związek Sowiecki utrzymywał jednak pełne stany swoich sił zbrojnych. Ponadto w świetle deklarowanych celów ideologicznych sowieckiej partii komunistycznej jasne było , że dotychczasowe porozumienia międzynarodowe nie zapewnią suwerenności i niepodległości państw demokratycznych . Obawy państw demokratycznych potęgowały działania podejmowane przez władze komunistyczne w Środkowej i Wschodniej Europie .
Podpisanie w 1948 roku Traktatu Brukselskiego przez Belgię , Holandię , Francję , Luksemburg i W. Brytanię świadczyło o determinacji tych państw do stworzenia jednolitego Sojuszu Północnoatlantyckiego . Kolejnym krokiem stały się negocjacje ze Stanami Zjednoczonymi i Kanadą w sprawie utworzenia wspólnego sojuszu opartego na gwarancjach bezpieczeństwa oraz wspólnych zobowiązaniach między Europą i Ameryką Północną . Dania , Islandia , Norwegia Portugalia i Włochy zostały zaproszone przez sygnatariuszy Traktatu Brukselskiego do udziału w tym procesie . Rokowania zakończyły się podpisaniem Traktatu Waszyngtońskiego w kwietniu 1949 roku , powołującego do życia wspólny system bezpieczeństwa , oparty na partnerstwie między dwunastoma państwami. W 1952 roku przystąpiły do Traktatu Grecja i Turcja . Republika Federalna Niemiec wstąpiła do Sojuszu w 1955 roku , w 1982 członkiem NATO została Hiszpania. W 1997 roku Pakt zaprosił Czechy , Polskę i Węgry do negocjacji mających na celu przyjęcie ich w poczet członków NATO . Państwa te zostały członkami NATO 12 marca 1999 roku. Na szczycie NATO w Pradze 21 listopada 2002 roku zaproszono do rozpoczęcia rozmów akcesyjnych w sprawie członkostwa w Sojuszu Bułgarię , Estonię , Łotwę , Litwę , Rumunię , Słowację i Słowenię . Na wspomnianym szczycie stwierdzono również , że „ Drzwi do NATO pozostają otwarte dla europejskich demokracji , zdolnych przyjąć na siebie odpowiedzialność i obowiązki wynikające z członkostwa”.
Sojusz powstał na podstawie Traktatu zawartego między państwami członkowskimi , a każde z nich przystąpiło doń dobrowolnie po przeprowadzeniu odpowiedniej procedury parlamentarnej . Traktat gwarantuje członkom suwerenne prawa, jak również zobowiązania międzynarodowe zgodne z kartą Narodów Zjednoczonych . Zobowiązuje on każde państwo członkowskie do pomocy sojusznikom w wypadku zagrożenia , a także wymaga , aby każde z nich zobowiązało się do nie wiązania się żadnym międzynarodowym porozumieniem , które stałoby w sprzeczności z Traktatem .
U podstaw Sojuszu stoi dziewiętnaście państw członkowskich , jednak NATO intensywnie współpracuje z wieloma innymi krajami . Przykładem takiego działania jest program Partnerstwo Dla Pokoju . Rosja podpisała dwustronny dokument z Sojuszem.
Struktura NATO oparta jest na cywilnej , politycznej i wojskowej współpracy .
NATO stanowi także forum aktywnej współpracy swych państw członkowskich i partnerskich w strefach takich jak: planowanie cywilne w sytuacjach kryzysowych, usuwanie skutków katastrof naturalnych, a także realizacji programów naukowych w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego. Jakkolwiek na każdym państwie spoczywa odpowiedzialność za własne regulacje w sprawach dotyczących obrony cywilnej, współpraca w ramach NATO ma za zadanie doprowadzenie do sytuacji, w której zasoby Sojuszu w tej dziedzinie mogą zostać wykorzystane w sytuacjach kryzysowych.
Sojusz prowadzi także szereg ważnych programów międzynarodowej wymiany w dziedzinie naukowej będącej przedmiotem zainteresowania partnerów. Rezultatem współpracy sojuszników są także wspólne programy zbrojeniowe . Przykładem takiego działania jest podjęty przez W. Brytanię , Włochy , Hiszpanię i Niemcy program budowy nowego samolotu wielozadaniowego o wymownej nazwie Eurofighter ( Europejski Wojownik ) . Taka współpraca zmniejsza koszty projektowania i produkcji uzbrojenia .
Struktura organizacyjna NATO dzieli się na ciała cywilne (polityczne ) i wojskowe.

Część cywilna składa się z :
- kolegialnych ciał decyzyjnych i doradczych Sojuszu oraz reprezentacji narodowych ;
- centralnych instytucji wykonawczych NATO;
- instytucji pomocniczych NATO
To właśnie w strukturze cywilnej wypracowywane są i podejmowane wszystkie kluczowe decyzje Sojuszu . W NATO funkcjonują trzy ciała kolegialne najwyższego szczebla . Są to :

1. Rada Północnoatlantycka (North Atlantic Council –NAC), podstawowy organ decyzyjny NATO , w skład której wchodzą przedstawiciele państw członkowskich w randze ambasadorów.
W Radzie omawiane są najistotniejsze decyzje i działania Sojuszu. Zazwyczaj zbiera się ona celem przedyskutowania spraw istotnych dla wszystkich członków , lub też wymagających wspólnych decyzji . Nie istnieją jednak ograniczenia tematyczne dla spraw wnoszonych pod obrady Rady. Każde państwo członkowskie ma prawo zwołać jej posiedzenie celem przedyskutowania spraw , które jego zdaniem winny znaleźć się w polu uwagi Sojuszu .
Rada zbiera się stosunkowo rzadko , na co dzień działa Sekretariat Generalny w Brukseli .
2.Komitet Planowania Obrony (Defense Planning Group –DPC) , który
podejmuje zasadnicze decyzje w kwestii planowania obronnego Sojuszu ( dwa razy w roku obraduje z udziałem ministrów obrony państw członkowskich ) . Komitetowi tak jak i Radzie podlega szereg komitetów , których członkowie reprezentują
swoje państwa . Przedmiotem ich prac są określone obszary tematyczne .
3.Grupa Planowania Nuklearnego (Nuclear Planning Group –NPG)
zajmująca się planowaniem potencjału nuklearnego NATO i doktryną jego użycia . System ciał kolegialnych uzupełniają liczne komitety specjalistyczne , które dzielą się na mocy mandatu przyznanego im przez NAC ( państwa członkowskie reprezentowane są w nich przez przedstawicieli delegacji narodowych) , podejmują szczegółowe decyzje merytoryczne w poszczególnych dziedzinach funkcjonowania Sojuszu oraz nadzorują ich wykonanie .


Komitet Wojskowy NATO jest najwyższym ciałem konsultacyjnym i doradczym Rady Północnoatlantyckiej w dziedzinie wojskowej. Składa się on z narodowych reprezentantów wojskowych (oprócz Islandii , która nie posiada armii) , będący stałymi przedstawicielami szefów sztabów sił zbrojnych państw członkowskich. Obsługę prac Komitetu Wojskowego NATO zapewnia Międzynarodowy Sztab Wojskowy (IMS), który obok Sekretarza Generalnego i podległych mu biur (Sekretariat Wykonawczy, Biuro Prasy i Informacji, Biuro Bezpieczeństwa NATO) oraz Sztabu Międzynarodowego (IS) stanowi centralny organ wykonawczy Sojuszu.
W skład struktury NATO wchodzą także Kwatera Główna i Obszary Strategiczne:
- na Atlantyku ( SACLANT ) z siedzibą w Norfolk
- w Europie ( SACEUR ) z siedzibą w Casteau w Belgii
Zintegrowana struktura Wojskowa (Integrated Military Structure) stanowi właściwą militarną część Sojuszu i składa się z systemu funkcjonujących stale dowództw i sztabów oraz kontyngentów sił zbrojnych , wydzielonych przez państwa członkowskie do działania w ramach połączonych ugrupowań strategicznych i operacyjnych w czasie konfliktu zbrojnego lub innej operacji wojskowej . Nastawiona jest ona na realizację planów nakreślonych przez strukturę polityczną .

Obecnie Sekretarzem Generalnym NATO jest G. Robertson , który zastąpił na tym stanowisku w październiku 1999 roku Javiera Solane . Jest to bardzo ważna funkcja . Ze względu na to , że Amerykanie mają zagwarantowane stanowisko dowódcy sił zbrojnych w Europie , stanowisko Sekretarza przypada któremuś z polityków europejskich .
Robertson jest dziesiątym Sekretarzem Generalnym NATO . Przed nim byli to :
- Lord Ismay ( W. Brytania )
- Paul Henri Spaak (Belgia )
- Dirk U. Stikker ( Holandia )
- Manlio Brosio ( Włochy )
- Joseph M. Lus ( Holandia )
- Lord Carrington ( W. Brytania )
- Manfred Woerner ( Niemcy )
- Willy Claes ( Belgia )
- Javier Solana ( Hiszpania )

NATO tworzy system planowania kolektywnej obrony państw członkowskich .
Podczas określania rozmiaru i charakteru nakładów na rzecz zbiorowej obrony państwa członkowskie Sojuszu zachowują pełną suwerenność i niezależność. Charakter struktury obronnej NATO wymaga jednakże by podejmowane przez państwa decyzje uwzględniały generalne potrzeby Sojuszu. Takie podejście umożliwia określenie sił i środków potrzebnych do realizacji zadań . W procesie planowania obronnego uwzględnia się zarówno czynniki ilościowe, jak i jakościowe. Do najważniejszych należą:
- zmieniająca się sytuacja polityczna
- oceny dokonywane przez dowódców wojskowych NATO , dotyczące wielkości sił zbrojnych potrzebnych do wykonania zadań
- postęp naukowy
- rozwój technologiczny
- zasada równego podziału ról , ryzyka i odpowiedzialności
- możliwości ekonomiczne poszczególnych państw członkowskich
Ścisła koordynacja działań między strukturami kierowniczymi NATO a rządami państw członkowskich Sojuszu odbywa się poprzez coroczną wymianę informacji na temat narodowych planów. Pozwala ona porównać zamiary aktywności poszczególnych państw z potrzebami i wymogami Sojuszu.

Obecny kształt NATO zaczął powstawać po 1991 roku . Miał na to wpływ upadek bloku komunistycznego i zredukowanie zagrożenia konfliktem o dużej skali i intensywności walk .
Pojawiły się jednak nowe wyzwania polegające na wspieraniu działań pokojowych .
Przykładem takiej operacji było wysłanie kontyngentu w celu nadzorowania porozumienia pokojowego zawartego w Dayton między stronami konfliktu , które były reprezentowane przez prezydentów Bośni , Chorwacji i Serbii .
Pierwszą samodzielną akcją zbrojną NATO była interwencja w Kosowie (24 marzec 1999 - 10 czerwiec 1999).

Po 11 września 2001 roku pojawiła się jeszcze kwestia walki z terroryzmem . Siły NATO tworzą trzon Międzynarodowych Sił Wsparcia Bezpieczeństwa (ISAF) w Afganistanie . NATO zgodziło się wesprzeć ISAF w wybranych dziedzinach, co jest potwierdzeniem wsparcia dla międzynarodowych działań w Afganistanie.
Nowe wyzwania sprawiły , że na Szczycie NATO w Pradze w 2202 roku położono podwaliny pod gruntowną reorganizację NATO i przygotowanie Sojuszu do działań w nowych warunkach.
Do najważniejszych postanowień należy zaproszenie do grona członków NATO nowych państw Europy Środkowej i Wschodniej co ma jeszcze bardziej stabilizacyjno na ten region świata . Kolejnym zdarzeniem w Pradze , które będzie miało wpływ na przyszły kształt NATO było zadecydowanie o utworzeniu Sił Odpowiedzi NATO (NATO Response Force – NRF). Siły Odpowiedzi NATO mają składać się z zaawansowanych technologicznie, elastycznie reagujących, wysoce mobilnych oddziałów , w tym jednostek lądowych, morskich i powietrznych, gotowych do szybkiego przemieszczania się w miejsca, gdzie będą potrzebne, zgodnie z decyzjami Rady. Siły Odpowiedzi mają osiągnąć wstępną zdolność operacyjną nie później niż w październiku 2004 roku, zaś pełną zdolność operacyjną nie później niż w październiku 2006 roku . Poszczególne państwa członkowskie przyjęły polityczne zobowiązania polepszenia ich zdolności do obrony przed atakiem chemicznym, biologicznym, radiologicznym , nuklearnym a także cybernetycznym . Ostatnie wydarzenia dotyczące konfliktu irackiego spowodowały pewien rozdźwięk wśród sojuszników .Część państw członkowskich ( głownie Niemcy i Francja) zdecydowanie sprzeciwiła się interwencji zbrojnej w Iraku . Inni członkowie ( W. Brytania czy Polska ) zdecydowały się poprzeć akcję militarną USA wymierzoną w reżim Saddama Husajna poprzez poparcie polityczne na arenie międzynarodowej i wysłanie swoich wojsk w rejon konfliktu ( choć w przypadku Polski był to udział symboliczny ). Konflikt iracki udowodnił , że utrzymywanie wysokich natowskich standardów w dziedzinie uzbrojenia , wywiadu , logistyki , wyszkolenia i współpracy sojuszniczej gwarantuje pokonanie nawet tak zdeterminowanego wroga jakim był reżim iracki .
Ten sam konflikt udowodnił , że NATO mimo wewnętrznych sporów jest strukturą realizującą potrzeby państw członkowskich . Niemcy , przeciwni przecież interwencji zdecydowali jednak o wysłaniu swoich baterii rakiet przeciwlotniczych na teren Turcji w celu obrony przed ewentualnym atakiem ze strony Iraku . Samo NATO zdecydowało jednomyślnie o udzieleniu Polsce pomocy przy tworzeniu polskiego sektora stabilizacyjnego w Iraku .
Pięćdziesięcioletnia historia NATO wskazuje , że Sojusz wypełnił pokładane w nim nadzieje – strzegł demokracji i bezpieczeństwa na obszarze euroatlantyckim . Decyzje podjęte w Pradze stwarzają realne szanse na odgrywanie przez Sojusz znaczącej roli w przyszłości .

Organizacja Bezpieczenstwa i Wspolpracy w Europie (OBWE)

Wprowadzenie

Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie jest to system zorganizowanej współpracy wszystkich państw członkowskich. Podstawowe cele, to: zapobieganie użycia siły przez jakiekolwiek państwo i prowadzenie do rozwiązania konfliktów tak, aby bezpieczeństwo żadnego kraju nie było zagrożone przez inny. Tworzenie wzajemnego zaufania we wszystkich dziedzinach, jednak głównie w gospodarce i w kulturze. Podejmowanie działań na rzecz umacniania instytucji demokratycznych i praw człowieka.

Powstanie:

Poprzedniczką OBWE, była Konferencja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. Idea powstania KBWE zrodziła się w latach sześćdziesiątych w związku z koniecznością przezwyciężania i osłabiania rywalizacji w okresie zimnej wojny między państwami o odmiennych systemach polityczno – gospodarczych. Ówcześni politycy zdawali sobie sprawę z niebezpieczeństwa przerodzenia się konfliktu politycznego w otwarty konflikt militarny. Po wieloletnich przygotowaniach obejmujących liczne seminaria i konferencje międzynarodowe oraz dwu i wielostronne uzgodnienia miedzy państwami: 1 sierpnia 1975 roku, w Helsinkach przywódcy 35 państw (33 europejskie Stany Zjednoczone i Kanada) podpisali Akt Końcowy KBWE. Nie jest to umowa międzynarodowa, tylko dokument polityczny ujmujący bezpieczeństwo w trzech płaszczyznach (zwanych koszykami): politycznej, gospodarczej i humanitarnej. Zawiera katalog zasad, jakimi powinny się kierować państwa we wzajemnych stosunkach oraz w podejściu do obywateli. Kontrola przestrzegania zobowiązań odbywa się przez okresowe spotkania uczestników procesu, na których opracowuje się normy i standardy współpracy. Do zakończenia zimnej wojny najważniejsze takie spotkania odbyły się w Belgradzie, Madrycie i Wiedniu.

Instytucje OBWE

§         spotkania na szczycie,

§         Rada Ministerialna - jako organ decyzyjny i zarządzający. Jej członkami są ministrowie spraw zagranicznych. Zbiera się, co najmniej raz w roku,

§         Wysoka Rada – koordynuje i nadzoruje działalność OBWE. Spotyka się, co najmniej dwa razy w roku.

§         Stała Rada – jest organem wykonawczym i odpowiada za bieżące działania organizacji. Rezyduje w Wiedniu.

§         Forum Współpracy na rzecz Bezpieczeństwa – inicjuje negocjacje w sprawie kontroli zbrojeń i rozbrojenia, kontroluje wdrażanie środków budowy zaufania, podejmuje działania na rzecz obniżenia ryzyka wybuchu konfliktu. Przewodniczący OBWE jest odpowiedzialny za realizację jej decyzji. Funkcje tę pełni minister spraw zagranicznych państwa, które przewodniczy w danym momencie OBWE. Przewodnictwo trwa rok.

Kontynuacja postanowień KBWE

Akt Końcowy przewidywał kontynuację procesu KBWE. Formą miały być spotkania ekspertów z różnych dziedzin, rokowania międzynarodowe oraz konferencje na szczeblu rządowym. Od 1975 roku zorganizowano wiele konferencji. Najważniejsze z nich to: Belgrad 4 X 1977 – 9 III 1978; Madryt 11 XI 1980 – 9 IX 1983; Wiedeń 4 XI 1986 – 19 I 1989.

Międzynarodowe spotkania poświęcone bezpieczeństwu wojskowemu toczyły się podczas konferencji w Sztokholmie 17 I 1984 – 19 IX 1986 poświęconej środkom wzajemnego zaufania. W kolejnych rundach rokowań doprecyzowano definicję pod jaką należy rozumieć środki wzajemnego zaufania:

Po pierwsze dotyczy ona powiadamiania o manewrach wojskowych, po drugie wysyłania obserwatorów na czas ich trwania, i po trzecie udostępniania ogólnych danych o dotyczących własnych sił zbrojnych.

Rola KBWE

Wielkim osiągnięciem KBWE jest zorganizowanie dwóch rund rokowań w Wiedniu 9 III 1989 – 19 XI 1990 i 26 XI 1990 – 10 VII 1992, poświęconych redukcji konwencjonalnych sił zbrojnych w Europie. Zgodnie z przyjętymi postanowieniami każde państwo może mieć ściśle ustalony pułap uzbrojenia.

Upadek komunizmu przyczynił się do przewartościowania roli i miejsca KBWE w stosunkach międzynarodowych w Europie. Przede wszystkim zanikł podział polityczno – ideologiczny na Wschód i Zachód. Pojawiły się przesłanki do ściślejszej współpracy, wynikające z likwidacji wspomnianych różnic i z faktu przynależności wszystkich państw członkowskich do tego samego kręgu kulturowego.

Kolejnym, istotnym czynnikiem wpływającym na funkcjonowanie KBWE po upadku komunizmu był podział ZSRR, rozpad Jugosławii i Czechosłowacji, dlatego też zwiększyła się liczba członków KBWE do 54 państw, leżących na obszarze od Atlantyku do Władywostoku oraz Kanady i USA.

Po zakończeniu zimnej wojny przed KBWE stanęły również bardzo trudne wyzwania nowego typu powodujące niestabilność na kontynencie europejskim. Przede wszystkim chodzi o wojny na tle etnicznym w krajach byłej Jugosławii, konflikt między Armenią i Azerbejdżanem o Górny Karabach, konflikt w Gruzji o Abchazję i problemy związane z jej dążeniami niepodległościowymi, przestrzeganie praw mniejszości albańskiej w Serbii, węgierskiej w Rumunii, rosyjskiej w Mołdawii i na Krymie.

Paryska karta nowej Europy

Istotne znaczenie dla procesu KBWE w nowych warunkach politycznych miało spotkanie w Paryżu, w którym udział wzięli szefowie rządów, a odbyło się w dniach 19 – 21 listopada 1990 roku. Podczas spotkania przyjęto dokument o nazwie: „Paryska karta nowej Europy” oraz określono nowe kierunki współpracy na rzecz budowy bezpieczeństwa dostatniej i demokratycznej Europy, proklamowano „nową erę demokracji, pokoju i jedności w Europie”. W celu realizacji wymienionych założeń powołano nowe instytucje:

§         Radę, w której skład wchodzą ministrowie spraw zagranicznych państw członkowskich, spotyka się raz w roku w celu przeprowadzenia konsultacji politycznych;

§         Komitet Wysokich Przedstawicieli, który jest organem wykonawczym Rady;

§         Sekretariat z siedziba w Pradze zapewniający obsługę administracyjna KBWE;

§         Centrum Zapobiegania Konfliktom z siedzibą w Wiedniu, którego zadaniem jest wymiana informacji o charakterze wojskowym i rozwiązywanie zaistniałych konfliktów w Europie;

§         Biuro Wolnych Wyborów, przemianowane na Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka, z siedzibą w Warszawie;

W dwa lata po konferencji paryskiej w dniach od 9 – 10 lipca 1992 roku, w Helsinkach na szczycie szefów państw i rządów sygnatariuszy KBWE podjęto dalsze decyzje o wzmocnieniu struktur organizacyjnych KBWE zmierzających do podniesienia bezpieczeństwa europejskiego. Było to przede wszystkim ustanowienie instytucji Wysokiego Komisarza do Spraw Mniejszości Narodowych oraz stworzenie mechanizmów wczesnego ostrzegania i zapobiegania konfliktom.

Powstanie OBWE

W dniach 5-6 grudnia 1994 roku w Budapeszcie, na kolejnym spotkaniu na szczycie przedstawiciele 52 państw dokonali przemianowania KBWE na OBWE. Decyzję tą należy traktować jako próbę utworzenia europejskiej organizacji regionalnej. Przyjęty wówczas wspólny dokument określa współczesne funkcje OBWE jako środka zapobiegania, łagodzenia i rozwiązywania konfliktów i sporów między państwami członkowskimi. W związku z tym powołano misje pokojowe z udziałem wojsk sił rozjemczych oraz postanowiono w przyszłości nadać większe uprawnienia już istniejącym organom OBWE.

Podczas szczytu OBWE w Lizbonie 2 -3 XII 1996 roku, podjęto decyzję o przystąpieniu do prac nad „Kartą bezpieczeństwa europejskiego”. Miał to być pierwszy krok w przekształceniu OBWE w system zbiorowego bezpieczeństwa w XXI wieku. Jednak pomimo intensywnych wysiłków podejmowanych od czasu paryskiego spotkania, OBWE nie stwarza pełnych gwarancji bezpieczeństwa dla wszystkich członków.

Do przyczyn małej efektywności OBWE należą następujące czynniki: OBWE nie jest organizacją międzynarodową w pełnym tego znaczeniu, nie ma stałych organów o ustalonych kompetencjach, zbyt duża liczba państw członkowskich sprawia że proces decyzyjny jest bardzo długi i bardzo trudno osiągnąć konsensus, we wszystkich sprawach. OBWE nie dysponuje też środkami przymusu w postaci sankcji ekonomicznych ani własnymi siłami zbrojnymi.

Przykłady misji KBWE:

§         misja w Gruzji służąca politycznemu uregulowaniu konfliktu w południowej Osetii Abchazji,

§         misja w Estonii ułatwiająca dialog miedzy władzami estońskimi a ludnością rosyjska,

§         misja w Mołdawie mająca na celu polityczne uregulowanie konfliktu wokół Naddniestrza, ...