ee.docx

W pierwszym fragmencie autor opowiada o Oświęcimiu. Mówi o nim jakby z perspektywy czasu, jakby z oddali. Poniekąd mówi z dumą jakby to był powód do chwały. Ukazana jest społeczność obozowa, zachowanie więźniów, ich odarcie z uczuć. Ukazanie, że tam za murami był ”inny świat”.Ludzie, którzy się tam znajdowali tworzyli własne grupy społeczne, tworzyli nową grupę ludzi, których jedynym celem jest przeżycie. Starali się jak najlepiej przystosować. Obdzierali się z uczuć, pragnień. Stawali się egoistami, każdy miał na celu swoje dobro. Donosząc na kogoś zwiększało się swoje szanse na przeżycie.

W drugim fragmencie Borowski mówi o łamaniu solidarności więziennej, o tym jak „złamać” człowieka. Mówi o zniewoleniu przez przemoc. Opowiada jak ludzie rezygnowali z człowieczeństwa posyłając przyjaciół, rodzinę na śmierć. Więzi przestawały istnieć. Do głosy dochodził instynkt samozachowawczy. Jedyną myślą było przeżyć, bo może kiedyś stąd wyjdziemy, może kiedyś będziemy o tym opowiadać. Człowieczeństwo to pojęcie względne nie można oceniać ludzi, którzy żyli pod taką presją. Namiestnicy odzierają więźniów z resztek honoru. Autor krytykuje ludzi za uległość, za to, że boją się sprowokować jakiś bunt, za to, że pozwalają żeby nimi tak pomiatano. Według ironicznego napisu nad bramą wjazdową do obozu wielu ludzi dawało się wykorzystywać po to, żeby żyć, żeby przez pace stać się wolnym.
W trzecim fragmencie pokazany jest obóz jak zwykłe miasteczko, w którym wszyscy są szczęśliwi. Wystawiano sztuki teatralne, koncerty, a obok umierali ludzie. To poniekąd było robione dla nich po to żeby przez jedną jedyną chwile nie myśleli tym jak przeżyć. Z drugiej strony było robione to dla komisji, które chodziły i sprawdzały poziom pracy w obozach. Było to takie oszukiwanie ludzi wewnątrz, chwilowe mydlenie im oczu i na zewnątrz którzy myśleli, że nie jest im tak źle. Więźniowie pracowali ponad swoje siły dostając za to minimalne porcje żywieniowe. Tylko takie by starczyło na przeżycie i to nie zawsze. Ich celem było przeżyć, ale nie dla samego siebie (dużo łatwiej i mniej boleśnie było zginąć) tylko dla ludzi, którzy ponieśli śmierć. Chcieliby nie odebrano im resztek honoru, by pochowano ich zgodnie z tradycją, bo przecież zasłużyli sobie ochoć chwile zadumy przy ich grobie. Nie było jakichkolwiek praw. Panował kompletny chaos.
Wiele egoistycznych rzeczy robili przez nadzieje. Przez nią oddawali własne dzieci na śmierć, bo mieli nadzieję, że nadejdzie dla nich lepsze jutro. Przez nią pozbywali się uczuć i polegali tylko na sobie, przez nią pracowali ponad siły. Mieli nadzieję, że uda im się wyjść stamtąd cało. Bali się śmierci, bali się samotności i tęsknili za wolnością. Nie rozpoczynali buntu, ponieważ mieli nadzieje, że wyjdą stamtąd cało sposobami omijającymi rozlew krwi. Postępował egoizm, każdy myślał o sobie. Mimo wszystko moim zdaniem tamci ludzie woleli ciężko pracować w łagrach niż uczestniczyć w krwawej wojnie„Pożegnanie z Marią"
nie opowiadanie obozowe - dotyczy okupacji Warszawy wiele faktów z życia autora, ale nie autentyczna historia portret życia ludzi, bardzo osobisty wizerunek miasta, historia 1 dnia walka o życie przy pomocy konspiracji i handlu z Żydami i Niemcami Warszawa - prawie nic się nie zmieniło, wszystko swoim trybem
tylko kościół zburzony, a w szkole zatrzymani w łapance esesmani i łapanki w centrum - ale to daleko stąd wojna nie ma bezpośredniego wpływu na życie bohaterów plan centralny - firma budowlana interesy z Polakami i Niemcami (w sposób nieuczciwy, Niemiec oszukany) szef firmy korzysta z sytuacji, jest człowiekiem interesu, nie przeszkadza mu, że trwa wojna i okupacja („panu Bogu świeczkę..." - działa elastycznie, prężnie), prowadzi interesy z Polakami, opiekuje się, pomaga pracownikom, więc ma pewność do nich - że nikt go nie wyda, funduje studia, wspiera organizacje ale do swojego dworku zaprasza Niemców - pragmatyczny, relatywista moralny (Walerian Ziembiewicz też wszystkich przyjmował) obok firmy sklep - handluje ludzkim towarem (w szkole tymczasowo ludzie z łapanki - nie było jeszcze ewidencji, więc można było kogoś wykupić) nieuczciwość sklepikarza - wciskał się jako pośrednik, niedoważał Tadeusz (gł. boh.) student, pracuje na swoje utrzymanie, pisze wiersze, drukuje i rozprowadza je jego powołaniem poezja, świat wzniosłych wartości jego żywiołem a jest magazynierem, człowiek skorumpowany realista - skoro wszyscy tak robią, to on też musi, bo inaczej nie można stąpa mocno po ziemi drugi świat - wzniosłych wartości, intym. przeżyć pary bohaterów - kruchy, nie wytrzymuje konfrontacji z rzeczywistością
„U nas w Auschwitzu"
literacki wizerunek obozu, list do Marii początek wprowadza nas w zaciekawienie, nie znamy początku tej historii, losów sytuacja narracyjna - cykl listów, wyrwana z kontekstu opowieść więźnia później zaczynamy się orientować w sytuacji kompozycja listu - każdy prezentuje określony wycinek obozowej rzeczywistości wraz z odautorskim komentarzem list umożliwia prezentowanie własnych opinii i myśli, doznań
tragizm ofiar faszyzmu obóz - miejsce „opętania człowieka przez człowieka" tzn. występuje ścisły podział na katów i ofiary:
a) esesmani - panowie życia i śmierci
b) więźniowie - bezwolne, milczące stado ofiar system dba o pozory - stodoła i niepozorne budynki - komory gazowe zbrodnia ma swą technologię - makabryczny paradoks bronią więźniów - ich ilość, Niemcy wiedzą, że nie są w stanie wszystkich zabić technologia - żeby szybko i sprawnie poradzić sobie z ogromną masą ludzi słynną niemiecką organizację wykorzystują do zbrodniczych celów narrator tylko wyraża zdziwienie - tak silna jest presja obozowej rzeczywistości więźniowie w obozie nie mają wyboru - ubezwłasnowolnienie jednostki los kształtowany przez faszystowski system - uważane to za normalne postępowanie wszystko należy do państwa (numer-tatuaż, złote zęby wpisane)świadomość, że system (regulaminy) stawia jeden cel:
- do max wykorzystać więźnia (jako siła robocza, istota stanowiąca
- własność Rzeszy i surowiec do wykorzystywania)
- jest to nowa filozofia, sposób traktowania ludności podbitych krajów
konkurencja:
naród wybrany - Żydzi (Biblia) - naród aryjski (Hitler)
faszyzm, totalitaryzm - musi być wróg, żeby się trzymało
kradzież, handel - mogą utrzymać, ocalić życie
warunek życia - pojęcie istoty porządków
stary więzień - przejrzał na wskroś metody oprawców i pojął właściwą
metodę walki
upodabniają się do zwierząt, kierują się instynktem, nauczyli się radzić
z zagrożeniem w obozie
łamią zasady moralne, moralność nie znajdzie zastosowania w warunkach
obozowych, bo ktoś taki by nie przetrwał, nawet miłość w nieprzyzwoitych warunkach
więźniowie rozmawiają o metodach stosowanych w swej pracy (palenie
zwłok, czuje się częścią krematorium, miejscem gdzie pracuje)
moralnie zdegradowany, z cynizmem traktuje wykonywane przez siebie
zajęcie, relacjonuje sytuację w sposób chłodny, pozbawiony ocen, nie
sugeruje własnego stanowiska
zło jest wpisane w ludzką naturę
rolę, jaką spełniają w obozie przyrównuje do roli budujących piramidy,
drogi rzym., jest jakieś prawo procesu dziejowego
(ale coś się zmieniło - kolejne pokolenie Polaków nie ostrzyło bagnetu o grób)
pozostaje im tylko nadzieja, żyć kosztem innych, oszczędzać się
pragną kłamstwa - idą posłusznie do komór
ubezwłasnowolnieni chcą wierzyć, że ocalą życie, nie przyjmują myśli,
że to ostanie chwile ich życia
nadzieja - każe nie ryzykować, pogrąża w martwocie, rwie więzy rodzin
(matki wyrzekają się dzieci)
nadzieja na życie, gdzie spokój i wypoczynek
obóz ma swą fasadę (brukowane chodniki, pomalowane budynki, trawnik)
żeby maskować prawdę
firmy zrobiły ogromny interes, to integralna część systemu gosp. Rzeszy
(sys. total. niewydolny pod względem gospodarczym i musi uciekać się do zatrudniania
niewolniczej siły roboczej
Proszę państwa do gazu"
grupa Kanada - uprzywilejowani, ich sytuacja paradoksalna - mimo, że tylko
więźniami, są bogaci, żyją z tego, co transport (ludzie) przywiezie, współuczestnicy
głodni Grecy - jak bezmyślne zwierzęta, nie potrafili poczekać na transport i jedli
resztki - jeszcze nie zdobyli środków, są nowi, starzy wiedzieli jak to się odbywa
pracują mechanicznie, spokojnie oczekują, nie obchodzi ich los przywiezionych,
potrzebują nowych łupów
zestawia zbrodnię ze zwykłością, cynizm - należy do więźniów, przystosował się i stać
go na beznamiętny komentarz, może mówić w ten sposób
ludzie traktowanie jak materiał, surowiec (o zwierzęta się dba) - upchnąć max dużo do
wagonów i nie dopuścić do strat - żeby została jego walizka, ubranie, złote zęby

język naturalistyczny, prosty, potoczne słownictwo, beznamiętny ton
są w stanie porzucić własne dzieci, by ratować życie, instynkt samozachowawczy
bierze górę nad instynktem macierzyńskim
obóz zabiera wszystko - rzeczy, życie, uczucia, zniekształca moralność ludzi,
uodpornili się na okrucieństwo, nie są w stanie współczuć
pocieszające - że inni w gorszej sytuacji, nie utraciło się nadziei, poczucia więzi z rodziną

Zofia Nałkowska i Tadeusz Borowski podjęli taka tematykę swoich opowiadań, ponieważ oboje miel kontakt z ludzką tragedią. Zofia Nałkowska, jako członek Międzynarodowej Komisji do Badania Zbrodni Hitlerowskich, przedstawiła w swoich opowiadaniach tragizm człowieka poprzez relacje i opowieści innych ludzi, którzy przeżyli to piekło. Jej opowiadania nie pokazują jednak tak realnie tragizmu ludzkiego, ponieważ ludzie, z którymi przeprowadzała „wywiady” nie chcieli mówić do końca i wspominać tego, co przeżyli. Natomiast Tadeusz Borowski, jako więzień jednego z obozów, przedstawił tragizm ludzki, od tzw. „kuchni”. Jego relacje z obozu są bardziej wiarygodne niż to, co napisała Z. Nałkowska. Ponieważ on sam tam był, przeżył to i nie bał się o tym pisać i opowiadać nawet po tym, gdy to wszystko się już skończyło.
Z. Nałkowska i T. Borowski przedstawili losy ludzi w obozie, ale oboje skupili się na trochę innym spojrzeniu. Utwory Z. Nałkowskiej mają charakter reportażu i są obiektywną, pozbawioną komentarza autorskiego relacją z zeznań. Przedstawiła relacje ludzi, którzy przeżyli obóz. Skupiła się na tym, żeby jak najlepiej pokazać to, co przeżyli tam ci wszyscy ludzie. W swoich relacjach wyraża zdziwienie i przerażenie wywołane rozmiarami zbrodni ludobójstwa. Pisze jak to "Ludzie ludziom zgotowali ten los". Skupia się przede wszystkim na tym, aby dokładnie opisać relacje ludzi. Swoją wiedze na temat zbrodni Hitlerowskich zdobyła poprzez obserwacje w latach wojny okupowanej przez hitlerowców Warszawy, poprzez udział po zakończeniu wojny w pracach Międzynarodowej Komisji do Badania Zbrodni Hitlerowskich, słuchanie relacji z rzeczywistych faktów opowiedzianych przez ludzi, którzy ocaleli, udział w licznych wizytacjach lokalnych miejsc zbrodni i zawarcia ich w "Medalionach", które składają się z ośmiu krótkich opowiadań. Napisała je bezpośrednio po wojnie, tj. w latach 1945-46.
W opowiadaniu pt.: „Profesor Spanner” młody bohater, gdańszczanin, opowiada tu o procesie „przetwarzania” ludzi i wyrabianiu z nich różnych rzeczy jak o normalnym procesie produkcyjnym. Robiono tam między innymi mydło z ludzkiego tłuszczu, proszek z kości, ze skóry pergaminy do pisania.
W opowiadaniu "Dno" czytelnik dowiaduje się z zeznań kobiety więzionej na Pawiaku o powszechności dokonywania różnych doświadczeń na więźniach, ściąganiu krwi dla żołnierzy, zamykaniu ludzi w komorach z głodnymi szczurami. Jedną z najgorszych tortur było zamykanie kobiet w bunkrach, w których składowano trupy, na całą noc, bez okrycia i jedzenia. W czasie deportacji kobiety były zamykane po 100 i więcej w wagonach, a podróż trwała przeciętnie kilka dni. Kobiety często wariowały w takich warunkach.
Opowiadanie "Przy torze kolejowym" uświadamia czytelnikom jak wielkie spustoszenia w ludzkiej psychice poczyniła wojna i okupacja hitlerowska. Ranna w kolano żydówka leżała samotna na torach, a ludzie sparaliżowani strachem o własne życie nie odważyli się udzielić jej pomocy. Ranna kobieta zdawała sobie z tego sprawę. Prosiła policjantów, aby ją zastrzelili, lecz oni nie mogli się na to zdecydować. Zrobił to młody człowiek, który wcześniej przyniósł rannej kobiecie wódkę i papierosy, żeby uśmierzyć jej ból. Podjął decyzję z łatwością i zrobił to, o co go poprosiła.
Tadeusz Borowski od roku 1943 przebywał w niemieckich obozach koncentracyjnych. Swoje doświadczenia i przeżycia zawarł w cyklu opowiadań "Pożegnanie z Marią", wydanym w 1947 roku. Głównym problemem opowiadań Tadeusza Borowskiego jest wpływ obozu koncentracyjnego na psychikę i kodeks etyczny człowieka. Przeżył obóz dzięki temu, że wiedział jak żyć i jak się przystosować do warunków i zasad, jakie dyktował obóz. W swoich opowiadaniach, w przeciwieństwie do Z. Nałkowskiej, pokazuje to wszystko z własnej perspektywy. Główny bohater opowiadań też ma na imię Tadeusz. Różni krytycy mówili i podejrzewali, że ten bohater to właśnie on i ten dokument był głównym dowodem na to, żeby można było oskarżać Tadeusza Borowskiego o czyny, które popełnił bohater jego opowiadań. Chociaż Tadeusz Borowski był w obozie to nie wiadomo czy bohater i autor to te same osoby. Choć wielu krytyków tak uważa. Jednak pobyt Borowskiego w obozie na pewno go zmienił pod względem psychicznym. Trafił tam jako młody chłopak, który wchodził w okres dorosłości. Wojna i obóz zmieniły sposób, w jaki postrzegał różne wartości życiowe. W obozie nauczył się wszystkiego od nowa. Przystosował się do jego zasad i postępował tak jak mu one nakazywały. Tadeusza Borowskiego można więc nazywać człowiekiem zlagrowanym.
"Pożegnanie z Marią" Tadeusza Borowskiego to zbiór opowiadań ukazujących życie obozowe bez upiększania i wygładzania prawdy o ludziach.
W opowiadaniu pt.: „Pożegnanie z Marią” autor przedstawia nam głównych bohaterów opowiadań. Są to: Tadeusz i Maria, jego narzeczona. Pracował w firmie budowlanej, zajmuje się kupnem i sprzedażą materiałów budowlanych. Był poetą. Maria zaś zajmowała się rozwożeniem bimbru po mieście. Byli to młodzi ludzie studiujący polonistykę, znający się na literaturze i sztuce. Autor pokazał tu z jednej strony świat młodzieńczych marzeń. Tadeusz a Marią chcieli wziąć ślub jeszcze przed końcem wojny. Ich marzenie się spełniło. Z drugiej strony pokazuje codzienność okupacyjna, którą musieli przeżyć w Warszawie. Pewnego dnia Maria wyjechała z bimbrem do miasta. Tego dnia odbyła się łapanka. Maria została złapana. Tadeusz zobaczył jak ją wieźli. Trafiła do obozu i została zabita. Z tego powodu tez trafił do obozu. Tam należał do grupy więźniów, którzy mieli „lepsze życie”, należał do „sytych”, reszta zaś to była grupa „głodnych”. Zdobył tą pozycje, ponieważ w więzieniu trzeba było być podwójnie sprytnym. Trzeba było przejąć cechy niemieckich żołnierzy.
W opowiadaniu „Dzień na Harmenzach” autor przedstawia prace na Harmenzach. Było to duże gospodarstwo, którego właścicielem był niemiec. Pobliscy więźniowie chodzili tam do pracy. Można było się najeść do syta a także wynieść stamtąd wiele jedzenia. Była tam panu Haneczka, która dawała więźniom więcej jedzenia. Gdy niemcy nie patrzyli to oni robili sobie przerwę. Gorszą pracę mieli ci, którzy pracowali przy układaniu torów kolejowych. Musieli dźwigać ciężkie płyty, które podczas upadku mogły zabić na miejscu. To była praca zespołowa, ale jak jeden się przewrócił lub potknął to nie niemcy go bili tylko współwięźniowie, gdyż wiedzieli, że przez jednego pracownika mogą stracić życie. W obozie odbywała się także „wywiórka”. Odbywała się raz na jakiś czas. Wybierano słabych, chorych i nie nadających się do pracy więźniów. Oni szli do gazu. „Wywiórkę” przeprowadzano spośród grupy więźniów tzw. „Muzułmanów”. Była to grupa najgorsza. Ludzie, którzy należeli do tej grupy nie uzyskiwali szacunku u nikogo. Wszyscy mieli ich w pogardzie. Było im obojętne czy przeżyją czy zginą. Na ich miejsce byli nowi, silni, sprawni więźniowie. Słabi próbują się odbić od dna, zdejmują bandaże, myją rany, sprawiają wrażenie silnych, zdolnych do pracy ludzi. Odbywało się to na wieczornym apelu. Wtedy wybierano tych co mieli pójść do gazu. Niektórym się to udaje, niektórym nie. Jedzenie było dobre tylko dla tych, którzy należeli do grupy „sytych”. Inni dostawali zupę z pokrzyw i kubek gorzkiej kawy. Chodzili głodni. Ważne było tylko to by pracowali. Na „wywiórce” wybrany do zagazowania został między innymi żyd Becker. Jego marzeniem było najeść się do syta przed śmiercią. Ludzie dali mu jedzenie nie dlatego, że zlitowali się nad nim tylko dlatego, żeby spełnić jego ostatnie życzenie. Ważne słowa wypowiedział wtedy ten żyd: „Głód jest wtedy prawdziwy, gdy człowiek patrzy na drugiego człowieka jako na obiekt do zjedzenia”. Sądząc po wypowiedzi żyda można było przypuszczać, że dochodziło tam do kanibalizmu.
W opowiadaniu „Proszę państwa do gazu” widać, że jako uprzywilejowany więzień chodził do pracy, z której mogli przynieść wiele cennych rzeczy takich jak: jedzenie, którego zawsze brakowało niektórym więźniom, różnego rodzaju kosztowności, którymi można było przekupić strażników, gdy wracali do obozu, żeby nie dokonywali rewizji a poza tym wiele alkoholu papierosów i innych rzeczy. Tadeusz też pracował w tej grupie. Zajmował się rozładowywaniem wagonów z ludzi, którzy przyjechali na śmierć. Spotkał tam wiele przykładów na to, żeby się przekonać, że on i jego współwięźniowie, z którymi pracował stali się ludźmi zlagrowanymi. Zachowywali się jak niemieccy żołnierze. Więźniowie bili innych więźniów. Zagrożeniem dla więźnia był drugi więzień. Widział tam dramat pojedynczych ludzi: matka, która aby przeżyć wyrzekła się swojego dziecka, dziewczyna, która sama poszła do wagonu, bo wiedziała, co się z nimi stanie, niepełnosprawna dziewczynka (bez nogi), którą ignorowano, kiedy mówiła, że ją boli noga podczas, gdy ja „rzucali” na samochód wiozący ludzi do gazu. Po tym wszystkim trzeba posprzątać wagony. Tadeusz właśnie się tym zajmował. Było mu niedobrze, gdy patrzył na zmarłych ludzi, gdy czuł ten odór rozkładających się zwłok ludzkich. Chciał jak najszybciej wrócić do obozu, gdyż nie mógł na to więcej patrzeć.
Zofia Nałkowska i Tadeusz Borowski przedstawili w swoich opowiadaniach proces dehumanizacji człowieka, zaniku wartości moralnych i etycznych. Przedstawili także tragedie ludzkie i obojętność innych ludzi na to. Oboje pokazali, w jaki sposób traktowany był człowiek. Pokazali też jakie wartości preferowane były w obozie. Wielu ludzi, którzy przeżyli czasy okupacji nie mogło wrócić do normalności. Zmiany psychiczne, jakie dokonały się w ich umysłach, często były nieodwracalne.

1