24.04.2006
KRAS
Kras reprodukowany-, gdy na zapełnieniach pochodzenia krasowego, wypełnionych już nowym osadem powstają wtórne leje.
Kras hydrotermalny - gdy jaskinia tworzy się na skutek działania wód juwenilnych.
LODOWCE
Linia wiecznego śniegu:
4600m na Kilimandżaro
2900m w Alpach
2350m teoretyczna linia wiecznego śniegu, dla Tatr
czym większa szerokość geograficzna tym linia wiecznego śniegu bardziej zbliża się do 0
nivalis(łac.)- śniegowe
Nisze niwalne - nisze gdzie gromadzi się śnieg i zachodzi jego kompakcja(powstałe przez różne rozszerzalności temperaturowe i w wyniku zamrozu)
Nisza niwalna przechodzi w nisze lodowcową(Kar), czyli nisze glacjalną
śnieg zamienia się w lód w ten sposób:
Puch- firn- lód firnowy(pomiędzy cząsteczkami wody występują jeszcze bąbelki powietrza)- lód lodowcowy
W lodzie lodowcowym płaszczyzny sieci krystalicznych mogą się równolegle do siebie poruszać(translacja).
Gdy lodowiec „spływa” poniżej granicy wiecznego śniegu następuje ablacja, czyli roztapianie się lodowca. Może się ona odbywać dzięki ogrzewaniu wodą deszczową.
serac- w tej części lodowiec łamie się i tworzą się bardzo głębokie szczeliny. Tutaj części lodowca się mogą ześlizgiwać. (seraki występują najczęściej na lodospadzie – jak na rysunku J)
Glina glacjalna- till kopalna- tillit
Egzaracja jest funkcją potęgową objętości lodu (rzędu potęgi trzeciej, czwartej...)
Doliny zawieszone:
Dowodem na istnienie wód subglacjalnych są kotły eworsyjne (występują np. pod lodowcami alpejskimi)
Kriologia- bada fizyczne właściwości lodu, np. przy większym ciśnieniu (kilku atmosfer) lód topi w temp. Poniżej 0ºC. Pojawienie się wody w temperaturze poniżej 0°C nazywamy regelacją
Egzaracja:
-ścieranie = detersja
-wyrywanie = detrakcja
Nunataki- szczyty górskie wystające ponad lądolód
Podział lodowców:
Lodowiec karowy
Lodowiec alpejski (dolinny)
Lodowiec podgórski- piedmontowy(typ Alaskański)
Lodowce norweskie Jostedal
Lodowce islandzkie (największy - Vatnajökull)
Lodowce nizinne = lądolody (grenlandzki, antarktyczny)
Gdy lodowiec jest tylko w karze i nie wychodzi po za jego obręb to nazywamy go lodowcem karowym, a gdy jego jęzor wypływa z karu to nazywamy go lodowcem dolinnym(alpejskim). W Alpach nie występują lodowce karowe. Wszystkie lodowce w Alpach współcześnie się cofają, są regresywne, tylko jeden z nich jest progresywny. (lodowiec szarżujący)
W 1709 roku lodowce na Alasce i Spicbergenie (Spitsbergen – największa wyspa Norwegii, położona w archipelagu Svalbard, na Morzu Arktycznym. ) zaczęły się się cofać.
Lodowce norweskie, a właściwie jeden taki lodowiec, jest to czasza lodowca na peneplenie i od niej odchodzą małe jęzory lodowców. Taki lodowiec jest czysty, bez materiału morenowego. Ten lodowiec jest prawdopodobnie pozostałością po lądolodzie skandynawskim.
Typ islandzki – bardzo płaski(bo Islandia jest bardzo płaska)
Lodowce nizinne-lądolody np. grenlandzki czy antarktyczny.
Fiordy-wielkie żłoby lodowcowe zalane wodą z oceanu. Bardzo głębokie i z nie równym dnem.
Wybrzeże szkierowe- złożone z mutonów (barańców)(Rochem moutonees) wybrzeże Finlandii
Transfluencja- przepłyniecie masy lodowca z jednej doliny do drugiej na zasadzie translacji.
Plejstoceńskie utwory morsko lodowcowe sięgają do 30º
Utwory morsko-lodowcowe –talassoglacjalne (w lodowcu alaskańskim morena jest usypywana w morzu) osady te dochodza nawet do równika.
Utwory wietrzno-lodowcowe- eologlacjalne (less)
Lodowczyki tatrzańskie były tak małe, że nie wyszły z karów, czasami się ze sobą łączyły ale od pd.
Kary w tatrach- czarny staw, ma pięknie zachowany próg(rygiel) pomiędzy nim, a morskim okiem.
1835- Luis Agassis zauważył, że Alpy były zlodowacone
1875- Otto Torell – więcej niż jedno zlodowacenie w Polsce, zauważył on, że pod Berlinem występują narzutniaki.
Narzutniaki z zlodowaceń Sanu I i Sanu II znajdowane są w Łysogórach oraz w Jurze Krakowskiej. Według prof. Różyckiego był to nunatak wklęsły.
Lob- jęzor lodowca
13 200 lat temu lądolód wycofał się z terenu Polski.
B.C. before christ
B.C.+ A.D.= B.P. before present
Podczas interglacjałów w Polsce było o wiele cieplej niż teraz. (po zl. Sanu II nastąpił interglacjał Holstein (wielki) i trwał prawie 0,25 mln lat. W Polsce panował klimat południowo - śródziemnomorski)
Ze względu na ułożenie głazów narzutowych na terenie danych zlodowaceń (stożki narzutowe) można wnioskować gdzie było centrum zlodowacenia. Na Danii zatrzymywał się lodowiec. Są tam miejsca, gdzie widać, że lądolód przyszedł z południa - lob zakręcił.
Drumliny- zbudowane wyłącznie z moreny dennej( nie ma ich w Polsce), SA złożone z gliny lodowcowej i ułożone zgodnie z kierunkiem pełzania lodowca. W Irlandii są całe pola drumli, porośniętych trawa, w Finlandii też są pola drumlin, które są holoceńskie.
Ozów w Polsce nie ma ładnych, są takie małe i kilka tylko. W Finlandii wyglądają jak sztuczne nasypy, bo są tak równe i ładne.
Przed Torrelem wszystkie osady lodowcowe uważane były za osady rzeczne- dyluwia, czasami to określenie jest jeszcze używane- np. w Paleontologii.
DiamondPol