Prehistoria
Paleolit
(palios – pisać, lithos – kamień)
35 tyś. p.n.e – 10 tyś. p.n.e
· Okres starszy
· Okres młodszy
· oryniacki (rozwój rzeźby) 40 tyś lat p.n.e – 20 tyś lat p.n.e
· solutrejski 20 tyś lat p.n.e – 15 tyś lat p.n.e
· magdaleński 15 tyś lat p.n.e – 10 tyś lat p.n.e
Rzeźba
W prehistorycznej rzeźbie pojawiają się prawie wyłącznie figurki kobiet – matek tzw. Wenus z podkreślonymi cechami macierzyńskimi:
· ogromnymi piersiami
· sterczącym brzuchem
· olbrzymimi udami
· schematycznie zaznaczone głowa i nogi
· ramiona szczątkowe
Najsłynniejsze Wenus pochodzą z:
· Willendorfu
· Gagarino
· Lespugue
· Laussel
· Dolnych Věstonic
Malarstwo
Tematyką malarstwa prehistorycznego są głownie zwierzęta (konie, mamuty, bizony, jelenie itd.) Były często przedstawiane w całych grupach i niedokończone. Ukazane w tzw. perspektywie skręconej (tułowia i głowy z profilu, rogi i poroża en face) Malowidła te występowały w jaskiniach. Człowiek pojawiła się niezwykle rzadko i był zazwyczaj bardzo uproszczony, Na ścianach pojawiały się także znaki abstrakcyjne i odciski dłoni. Barwniki uzyskiwano z natury.
Najważniejsze groty prehistoryczne:
· Francja: Lascaux, Rouffignac, Niaux
· Hiszpania: Altamira
· Alpy włoskie: Val Camonica
Neolit
10 tyś lat p.n.e – 3 tyś lat p.n.e
Człowiek w tym czasie opuścił groty. Życie wymagało od niego zorganizowania pracy. W neolicie pojawiła się potrzeba zorganizowania mieszkania dla większe liczby ludzi. Domy budowano na planie prostokąta z suszonej na słońcu cegły, ściany dochodziły do 2 metrów grubości. Pojawia się także zjawisko własności, rozwija się przemysł ceramiczny a wraz z nim dekoracja – najważniejsze znamię tej epoki a także przemysł krzemienny.
Z kamienia wytwarzano narzędzia, broń i przedmioty rytualne. Kamień bronił człowieka przed śmiercią, zwierzęta mi i nigdy nie ulegał zniszczeniu. Stąd jego skojarzenie z duszą. Był dla pierwotnych ludzi gwarantem ochrony duszy przed śmiercią, był jej mieszkaniem. Gwarantował także płodność, zapewniał ciągłość życia stąd kamienne amulety. Kamień miał chronić także przed chorobą i siłami demonicznymi.
W epoce neolitu powstawały tzw. pomniki megalityczne. Były to monumentalne pomniki z ogromnych głazów kamiennych. Służyły prawdopodobnie celom kultowym lub sepulkralnym. Ich wznoszenie przypisywano druidom. Spotykane są głównie w:
· Armenii
· Anglii
· Kaukazie
· Sycylii
Istnieje kilka rodzajów pomników megalitycznych:
MENHIRY – pojedyncze głozy w formie słupa zaryte pionowo w ziemie, niekiedy ustawiane w szeregu. Związane z kultem zmarłych, prawdopodobnie oznaczały miejsca pochówków np. Carnac we Francji
DOLMENY – są to tzw. stoły kamienne czyli płaskie płyty skalane ustawione na pionowych głazach
KROMLECHY – to koncentryczne kręgi utworzone z dolmenów. Najbardziej znanym przykładem jest Stonehenge w południowej Anglii
lymon