NEURONAUKA
26.10.2008
Włókna projekcyjne –Wieniec promienisty wychodzi ze wzgórza i biegnie d wszystkich miejsc w korze. Np. Do obszarów ciemieniowych, a wracają włókna z kory ruchowej. Wzgórze to brama, wszystko przechodzi przez nie. To wzgórze decyduje co ma dotrzeć dalej.
Każdy narząd zmysłu ma stacje przystankową w obrębie wzgórza.
Podział autonomiczny i somatyczny:
Układ autonomiczny – wegetatywny
Część ukladu nerwowego, której zadaniem jest kontrolowanie stanu trzewi (jelita, serce, żołądek, gruczoły dokrewne itp.) oraz regulacja ich aktywności. Tak jak kierowanie pojazdu, nie myślimy jak jedziemy, automatycznie włączają się ABSy, czy poduszki powietrzne. My tylko używamy kierownicy, pedałów i biegów.
Również jelita, czy ciśnienie pracują bez naszej świadomości.
Jogini potrafią głęboko kontrolować swój stan relaksacyjny,
Układ automatyczny reguluje nasze trzewia. Nerwy powodują wydzielanie substancji, (skurcze jelit), naczynia maja mieśniówkę, za to jest odp. Układ autonomiczny.
Dzielimy go na współczulny i niewspółczulny.
Współczulny:
Składa się ze zwojów
Obwody i ośrodki wewnątrz mózgu to jądro np. jądro kolankowe boczne, czy ciało kolankowe boczne. Jesli może być kilka jąder, to starają się używać sława ciało.
Ze zwoju wychodzą włókna zazwojowe, które biegną do żołądka, płuc, serca, jelita, pęcherza, narządów rozrodczych itd.
Jest zwój krezkowy g i d. Nie dochodzą już te zwoje do części ciała.
Układ przywspółczlny:
zwój uszny, zwój rzęskowy, zwój skrzydłowo-podniebny.
Wiedzieć: że cent. Uk nr może oddziaływać na struktury, może regulować sam. Ustawienia są autonomiczne – w zwojach, ale nastawa przychodzi z góry z podwzgórza.
Ciśnienie krwi – we wzgórzu 9reguluje gospodarkę wodną)
Zmusza org do usuwania wody.
Leki które zmniejszają ciśnienie, wydalają błyskawicznie wodę z organizmu.
Można działać odpowiednio na podwzgórze wyłączając poszczególne receptory.
Rdzeń kręgowy.
Rdzeń kręgowy odpowiada za odruchy:
Dotykamy cos gorącego, cofamy rękę, dpiro poźniej odczuwamy ból.
Włókna czuciowe –
Włókna ruchowe – korznie brzuszne.
Rdzeń kręgowy jest doskonale chroniony.
Poukrywany w kilku błonach:
Opona miękka, pajęczynówka, opona twarda, krąg wystający,
Anatomia mózgu:
Wzgórki górne, dolne, szyszynka, ciało modzelowate czyli spoidło wielkie, wzgórze, podzwgórze,
Rdzeń przedłóżony, most i śródmózgowie to Pień mózgu.
Pień mózgu – aspekt boczny:
Konar mózgu,
wzgórze dolne,
nerw trójdzielny,
środkowy konar mózgu,
oliwka,
piramidka.
Pień mózgu: most
Zawiera wazne nerwy:
- j.nerwu twarzowego – obsługuje mięśnie twarzy. Głównie służą do wyrażania emoji, jedzenia,
- j.nerwu trójdzielnego – obsługuje mięśnie języka.
Pień mózgu - Śródmózgowie
zawiera kilka istotnych elementów.
- wzgórki górne – ruchy oczu i akomodacja, odruch źreniczny.
- wzgórki dlne
- j.n. odruchowego
- j.n. bloczkowego.
Na poziomie śródmózgowia są drogi łączące pień z móżdżkiem, tzw. Konary mózgu.
Istota czarna – około 200 tys komórek, układ dopamityczny – komórki wytwarzają dopaminę.
Znajduje się w ś®ódmózgowiu, jej uszkodzenie prowadzi do syndromu Parkinsona, to choroba wywołana zatruciem, jednak nie jest chorobą postępującą. W przypadku choroby Parkinsona jest to postępujące z wiekiem.
Twór siatkowaty – obwód rozproszony po całym sródmózgowiu. odpowiada za nasze stany przytomności. Za stopień naszej czujności czy pobudzenia ogólnego. Drażniono kota prądem i badano czy jest pobudzony czy śpi.
Ludzie z uszkodzoną pierwszorzędowo korą.. są niby ślepi, nie widzą, potykaja się, używają laski by chodzić. Jednak część informacji z wzgórka są wykorzystywane przez nich do sterowania czynnościami.
Mieli wyrwe w polu widzenia, jednak nie byli całkowicie ślepi.
Gdy pokazywano im bodziec w tej czarnej dziurze – światło, to nie widzieli światła. Jednak mieli zgadnąć czy widzą czy nie, Ich prawdopodobieństwo trafień było w 75% do 80%.
Okazało się że odróżniali pewne kształty, o od x. Itd. Oni nie widzieli tego świadomie.
Zjawsko to nazywa się „ślepowidzeniem”
Z siatkówki część info bezpośrednio idzie do blaszki czworaczej.
Móżdzek:
Struktura, pokryta korą. Widać bruzdy i zakręty. Połączenie w móżdżku jest nazywane robakiem. Podstawową funkcją móżdżku jest kontrolowanie dobrze wyuczonych ruchów. Np. Jazdy na rowerze. Jazda jest wykonywana płynnie i zgrabnie, nie przewracamy się, ruchy rąk, nór są opanowane. Bardzieej złożone jest granie na pianinie.
Jak się zaczyna o czymś myśleć to przesstaje ta czynnoć wychodzić.
Uczestniczy w uczeniu się nowych sprawności ruchowych przez próby i błędy. Jednak to co się nauczyliśmy pozostaje na wiele lat.
Kiedy uczymy się jeździć samochodem musimy o wszystki pamiętać. Jednak w miarę nabierania wprawy wszystko robimy szybciej i przestajmy myśleć o tym co robimy. Również po 30 latach możemy wsiąść na rower czy do samochodu i nim pojechać, bez myślenia co i jak.
- uczenie się schematow, w sposób niezależny od nas, człowiek się sam uczy. Np. Prosimy badanego, zeby reagował na jakiś jeden kolor, np. Zielony. Okazuje się że badany w czasie uczenia się ma coraz krótszy czas reakcji, jednak gdy zaczynamy powtarzać jedną sekwencję badany nie dostrzego sekwencji, jednak mózg dostrzega ją i zaczyna szybciej reagować.
To uczenie się nie jawne.
Również uczeniem się nie jawnym jest uczenie się gramatyk, czyli pokazujemy sztuczne zdanie, zbudowane z trzeech wyrazów. Np. Zdanie które jest ciągiem tych liter.
Badanym pokazuje się kolejne ciągi iter i prosi się o wskazanie co jest prawidłowe a co nie. Okazuje się że badani zgadując trafiają co jest prawidłowe a co nie, odpowiadają dobrze, mimo że zupełnie nie wiedzą jaka jest zasada.
Osoby z uszkodzonym móżdżkiem nie potrafią uczyć sie nie jawnie.
U wielu dyslektyków widzimy zabudzenia postury i uczenie się nie jawne.
Szyszynka, wydziela melatoninę.Używana jest do leczenia bezsenności. Zaleca się do leczenia bezsenności, czy zaburzeń Jetlucky.
Wzgórze transmituje informacje czuciowe i ruchowe. Odpowiedzialne za generowanie uczući sterowanie uczuciami. Z każdą częścią mózgu wzgórze ma połączenia.
Jądro nisko wzgórzowe jest odpowiedzialne za odwód (istota czarna, wzgórze, kora mózgowa)
Podwzgórze, reguluje podstawowe czynności życiowe, poprzez nerwy gruczoły dokrewne, hormony, które wychodza do krwi, oraz hormony tropowe.
Kora mózgowa:
Najważniejsza szczelina poprzeczna to bruzda środkowa. ....bienie przez szczelinę podłżną i szczelinę środową,
Tu się znajdują ośrodki ruchowa, ośrodki wykonawcze związane z działaniem.
Mamy 4 płaty:
1. Płat czołowy. U człowieka zajmuje 29% kory mózgowej. U kota 3%, u psa 7%. U makaków 12-13%.
2. Płat ciemieniowy.
3. Płat potyliczny
4. Płat skroniowy wcięcie przedpotyliczne
Zakręty:
Kątowy, nadbrzerzny, zaśrodkowy, przedśrodkowy, czołowy górny, czołowy środkowy, czołowy dolny,
Kora mózgowa - Aspekt przyśrodkowy:
Jądra podstawy mózgu:
Jeśli substancja czarna przestaje działać, uszkadza się uszkadzając lub doregulowując gałkę bladą, lub j. Ogoniaste.
Metody obrazowania.
Metoda efemeraj.
Metody tomograficznee oparte na bezpośrednim oglądaniu mózgu. Najstarsza to pozytronowa emisyjna, potem Efem Eri, trzecia najnowsza to tomografia oparta na prześwietlaniu mózgu promieniami podczerwonymi.
Adam Małysz używa najczęściej Móżdżku:D
Nie musi mieć dużego mózgu :D
Wielki pianista też używa najczęściej móżdżku.
Taksówkarze za to mają dużo większy hipokamb niż normalnie.
Za pomoca metod czynnościowych ustalamy jaka struktura odpowiada za jakie sytuacje czynnościowe.
16.11.2008. Jaskowski. Wykład.
Metody obrazowania:
tomografia komputerowa, (promienie rtg) prześwietla cię ciało pod różnymi kontami przez co mamy trójwymiarowy obraz ogranów, tkanek... można znaleść nowotwór.
Emerali
pozytronowa tomografia emisyjna – pozwala na badanie czynności mózgu. Wykorzystywana też w medycynie. To metoda inwazyjna – do krwi wprowadzamy znacznik. Emituje pozytony – pozytron, która jest identyczna jak elektron ale dodatnia. Dodatni elektron. Zderza się z elektronem i dochodzi do ahinilacji. Pojawiają się fotony gamma. Musi też mieć udział w metaboliźmie. Do mózgu wprowadza się tlen znaczony elementem który emituje pozytron, lub substancję – cukier, który komórka pochłania, bo nie może jej rozłożyć. Ona siedzi w komórce wysyłając pozytrony. By sprawdzić skutek operacji wprowadzamy substancję powinowate do komórek nowotworowych, a komórki pochłoną ten radioznacznik, to będzie oznaczało że niestety komórki raka w organiźmie zostały. Poprostu świecą. Po wprowadzeniu znacznika on rozpadając się płynne do mózgu. Komórki które są aktualnie bardziej aktywne będą zgłaszać większe zapotrzebowanie na produkty energetyczne. Tam będzie się zgłasza więcej substancji. Tak badamy które komórki ciężej pracują. Czynnikiem sprzyjającym jest to że neurony wykorzystują wyłącznie glukozę, zadnych innych cukrow prostych.
Zjawisko anihilacji. Przy pełnym układzie protonów i neutronów dochodzi do emisji beta plus, i zamiana jednego z plotonów w neutron. Pozytron zostaje wyrzucony, biegnie kilkia milimetrów i roztrzaskuje się na pozytronie. Dzieki temu dochodzi do promoeniowania gamma. Protony zostają wysłane dokładnie w przeciwne kierunki. Musi być zachowana zasada: skoro pęd pozytronu jest mały to by został zachowany jeden foton musi lecieć w lewo, drugi w prawo, wtedy mamy zerowy pęd. Dokładnie w przeciwną stronę lecą. My wychwytujemy fotony czujnika. Różnica dotarcia jest bardzo mała. Jeżeli fotony przychodzą do ........ to znaczy że wykryto jakąś anihilację. Komputer wie na jakiej lini, ale nie wie gdzie to jest. Patrzy na różnicę w czasie dotarcia. Komp wychwytuje dwie sprzeczne informacje. Różnica w czasie dotarcia jest niezwykle krótka niż odstępy niż kolejne anihilacje. Przez co wykrywa 2 fotony z tej samej anihilacji, dzięki temu określamy dokładnie miejsca gdzie znajduje się znacznik.
Za pomocą tej metody możemy dowiedzieć się jaka struktura mózgu jest zaangażowana w naszą operację umysłową. Te komórki które najciężej pracują sa zaangażowane w dany proces umysłowy. Np. Oglądanie tv – najcieżej pracują: kora wzrokowa, Mimo to nie wiemy czy nie ma komórek w mózgu które nie pracują cieżej nawet przy ogladaniu tv. Bo otrzymujemy info, reguluje poziom cukru, regulowanie akcji serca. Może się okazać że inne komórki np. Pnia mózgu są bardziej aktywne. Metoda odejmowania – wykonujemy 2 warunki eksperymentalne – jeden to poziom odniesienia, a drugi to ten którym chcemy badać. Sporządzamy w obu warunkach mapy mózgu. Warunek eksperymentaln powinien się różnić tylko tą czynnością którą badamy. Badanie - Mamy zamknięte oczy. Komórki w pniu mózgu będą tak samo pracować. Wtedy to co pracuje tu i tu znika, zostaje tylko nadwyżka, czyli wyłącznie komórki odpowiedzialne za oglądanie tv. Odejmujemy mapę aktywności!
Jeżeli ktoś słyszy słowa, i chce je wypowiedzieć, to odejmujemy mapę biernego słuchania od mapy wypowiadania słów.
Badany słyszał rzeczownik i musiał dodać czasownik. Wtedy odniesieniem właściwym będzie odjęcie mapy wypowiadania słów jak i mapy biernego słuchania, wtedy uzyskujemy aktywację płatów czołowych odpowiedzialnych za myślenie.
Stosowanie tej techniki odejmowania wymaga głebszego przemyślenia nad warunkiem kontrolnym. Gdyż możemy przez to popełnić błąd. Błędne warunki odniesienia dają fałszywe stwierdzenia. Doświadczenia często nie dają nam przewidzieć konsekwencji.
Skąd się biorą te problemy?
Nie zawsze wiemy czy nasza manipulacja eksperymentalna nie pociągnie za sobą zmiennych którymi nie chcemy ale manipulujemy. Badania powinny być wykonane w formie......... Najpierw słucha, potem siedzi z zamkniętymi oczami. Dlatego że system jest zbyt powolny. Komórki zgłaszają zapotrzebowanie na metabolizm, i nawet jeśli go moją to jeszcze energia płynie w jego stronę. (Wojna – tabory jadą. Dzielimy to na bloki).
Szukamy ośrodka odp. Za widzenie barw. Puszczamy kolorowe obrazki, potem czarnobiałe, i znowu kolorowe. Co może się pojawić? Większe wrażenia estetyczne, wtedy może uaktywnić się jądro migdałowate w tym doświadczeniu, gdyż odpowiada za nasze emocje.
Zalety i wady:
Spora rozdzielczość przestrzenna, (można znaleść komórki rakowe)
Wady: wysokie koszty komputera, oraz drogie badania – koszt 8000 zł za jedno badanie. Izotopy trzeba wyprodukować na miejscu bo muszę się szybko rozpaść,
(Akcelelator do wytwarzania pierwiastków). Trzeba znaleść ludzi, a jest to badanie inwazyjne (od 500 do 2000 $ za badanie).
Rozdzielczość czasowa jest bardzo niska, szybkie odpowiedzi są niewykrywalne.
Historia NMR/MRI
1971 r. można wykryć guza,
można tworzyć obrazy struktury tej substancji, sygnału który otrzymujemy
1977 - nowa technika szybkiej akwizycji danych – zbieranie obrazów, rejestrowanie ich. Metoda ta zmieniła oblicze medycyny, (RTG nobla z medycyny)
Dalszy rozwój -
1990 Ogawa pokazuje sygnał BOLD. Krew utleniona daje inny sygnał rezonansowy niż krew nieutleniona. Wykorzystał to do pokazania obrazowania funkcjonalnego, które wykorzystuje fakt, że komórki aktywne zgłaszają zapotrzebowanie na krew utlenowaną, zaś nieaktywne tego zapotrzebowania nie zgłaszają. Wykorzystuje procesy metaboliczne, żeby pokazać jak pracują komórki.
O co chodzi w MRI?
To co daje sygnał w MRI to atomy których proton i neutron obracają się wokół własnej osi. Jedna w jedną stonę, druga w przeciwną. Ona znoszą się. Zaś przy nieparzystej licznie nukleonów. Wodor ma jeden nukleon. Sygnał z wodą nasyconej substancji który zyskujemy jest bardzo silny. W silnym polu magnetycznym stara się ustawić mały magnesik. Tak jak pole magnetyczne albo dokładnie przeciewnie. W polu magnetycznym albo się ustawiają zgodnie z tym polem albo przeciwnie. Oczywiście starają się ustawić w tym kierunku, ale nie zawsze tak jest. Są lekko odchylone przez termiczne ruchy.
Gdy w polu magnetycznym przepuścimy promieniowanie ultraf. Rezonans – pochłanianie – częstotliwość Larmora to prosta reguła związana z indukcją pola. Dla podtswowych magnesów MRI częstotliwość pochłaniania 63,376 MHz. A na lepszych skanerach 170MHz, wszystko co trzeba zrobić żeby się dowiedzieć z jaką siłą nadaje organizm, to wstawić w pole magnetyczne, puścić promieniowanie i posłuchać z jaką siłą one reemitują.
Zachodzi pytanie z którego miejsca dochodzi??
Umieszczamy org. W silnym polu elektrycznym stałym i wzdłóż osi głowa – tułów – dokłada się pole gwarentowe – pole zmienia się liniowo w poprzek badanego. Wszędzie jest jakby inne pole natężenia, przez co różnią się częstotliwości rezenansowych.wtedy wiemy co się dzieje w tym pasie, co w drugim itd..
Tak jak z radiem, mierzymy siłę co jest nadawane na której stacji i jak głośno. Org. Zosttał podzielony na takie fragmenty jak wokselami – WE (element objętości) i dowiadujemy się z każdego woksela (nadajnnik fali radiowej) z jaką siłą nadaję. Im silniej nadaje tym więcej wodoru zawiera. Tam gdzie go dużo – to znaczy że jest tam dużo wody. Każda tkanka różni się zawartością wody przez co widzimy gdzie się kończy tkanka a gdzie zaczyna.
Każda tkanka ma różną ilość wody i dzieki tema na obrazie nie mają jednakowej jasności.
Tomografia komputerowa pozwala odróżnić kość od tkanki, ale same tkanki ciężko odróżnić. MRI jest od tego by rozróżniać tkanki miękkie, Widać istotę szarą i białą.
Tętniaki można usuwać bezinwazyjnie, dzięki tętnicy łukowej, rurką plastikową i zostawiamy ją w chorym miejscu. Tam gdzie miał rozdęcia które groziło rozdęciem ma proteze tego i może żyć długie lata.
Do urządzenia wsuwamy głowę.
Półtora czy 4 tesle mają nowoczesne skanery.
Pole w takim urządzeniu jest 80 000 silniejsze od pola magnetycznego ziemi.
Stawia na baczność pewne atomy w organiźmie. Narazie nie wiadomo nic o szkodliwości takich badań.
Osoby które tam są nie mogą mieć nic metalowego, bo wszystkie metalowe przedmioty mogą zostać wyrwane. Korektory zgryzu mogą zostać wyrwane łacznie z zębami. Zakłada się wygłuszacze, bo hałas w tym skanerze jest ogromny.
Związek między MRI – fMRI
MRI - Struktura anatomia mózgu –
fMRI - funkcja mózgu, gdzie się znajdują ośrodki czegoś.
Aparatura fMRI – skaner ten sam, zaś badany ma w jakiś sposób doprowadzone bodźce, i jakoś może reagować. Najczęściej w środku jest lustro, bądź ma google na oczach. Pod ręką ma właczniki, i reaguje na bodźce które się tam pojawiają.
Wszystkie urządzenia w pomieszczeniu muszą być pozbawione metalu. Jeśli mierzymy trzeba mieć elektrody które nie mają metalu to elektrody węglowe,
Rejestracja rychów oczu – skanery (aitrakety) które nie mają metalu. Google wyświetlające obrazy również nie mają metalu.
]Co mierzymy:
Angelo Mosso – prekursor metody fMRI. Położył badanego na wadze idealnie. Gdy dał mu trudne zadanie i zaczął myśleć, waga przechyliła się w dół w stronę głowy. Jego mozg zgłosił zapotrzebowanie na krew, i krew płynąc do głowy zwiększyła tą stronę wagi. Mosso miał rację w tym zakresie.
fMRI zakłada, że poszczególne komórki mózgu będą lepiej zaopatrzone gdy poprostu tego potrzebują.
To co wykrył Ogawa że oxyhemoglobina - diamagnetyk. A deoxyhemoglobina to paramagnetyk,
Zadanie poznawcze - Wzrasta szybkość metabolizmu, lokalne rozszerzenie naczyń krwionośnych, - lokalny wzrost objętości krwi, - wzrost ilości krwi – wzrost ilości oxy-Hb, wzrost sygnału MRI.
Gdy komórki zgłaszają zapotrzebowanie na tlen, gdyż pracują intensywniej to tlen który do nich dotrze nie jest szybciej zjadany, wokół nich jest więcej tlenu. Hamująco (mamy mały system old)
Do dziś nie wiadomo że fMRI mierzy globalną aktywność neuronalną, jak jest wzrastający to jest większy sygnał BOLD, a jak zmniejszający to mniejszy sygnał BOLD.
DIP obniżenie aktywności – zmniejszenie ilości tlenu, potem zwiększenie, obnizenie i wyjściowa ilość tlenu.
Większy przepływ, większe zużycie glukozy i taka sama żużytość tlenu, mimo iż ilość jego jest wieksza.
Dług tlenowy. Glikoliza beztlenowa. Tak jak normalnie mięśnie spalają tlen. Gdy mamy zakwasy znaczy że glukoza w mięśniach jest spalana bez odpowiedniej ilości tlenu. Tlen poźniej dopala glukozę.
Baddanie gdzie pacjent stukał palcem prawej ręki. Wszystko jest nałożone na MRI, na tą strukturę nakłada się mapy aktywności.
Przekrój poziomy mózgu, pojawia się aktywność móżdżku, gdyż jest to prosty mechanizm ruchowy. Spodziewamy się go po prawej stronie. Potem aktywuje się kora ruchowa po lewej stronie.
Stan wegetetywny:
Pacjent po stanie śpiączki (coma), wybudza się z niej, wydaje się przytomny ale nie okazuje żadnych oznak świadomości. Np. Nie podejmuje żadnych celowych zachowań mimo próśb rodziny, lekarzy.
Pacjentka po wypadku zapadła w śpiączkę, wybudziła się z niej ale w stanie wegetatywnym. Tacy ludzie są sztucznie karmieni. Rodzina pacjentki chciała ją zachwoać przy życiu, jednak mąż prosił by odłączyć ją od aparatury. Umarła z głodu i pragnienia po 5 dniach. 2004-2005 rok.
W 2006 roku ukazało się badanie zrobione na pacjentce w stanie wegetetywnym, poproszono ją by wykonywała pewne zadania myślowe, bez znaków manualnych. Miała sobie wyobrazić że gra w tenisa, albo że idzie ze swwojego pokoju do kuchni. Zdrowych pacjentów również zbadano. Okazał się że w obu przypadkach mózg reagowal w podobny sposób. Gdy wyobrażała sobie ze idzie przez mieszkanie widać było aktywność tych samych ośrodków. W obu przypadkach angażowały się te same struktury co oznacza, że osoba w stanie wegetatywnym była w stanie zrozumieć polecenie które jej wydano, oraz wykonała to polecenie. Świadczy to o tym, że osoba ta jest świadoma, rozumie co się w okół niej dzieje. – fMRI.
Jesli dobrze skonstruujemy pytanie w stanie fMRI, można wwykonać badanie i sprawdzić czy dana osoba jest świadoma, przed odlaczeniem od aparatury.
Może przy dalszych badaniach możliwe będzie też czy inne techniki pozwolą czytać bezpośrednie intencję z mózgu.
14.12.2008 Wykład
Teoria Lavie
2 przenikające się obiekty, jeden z nich poruszał się. Miał zwrócić uwagę na obiekt ruchomy lub nie.
Wyniki:
W zależności od tego na jaki obiekt badany zwracał uwagę, to dany obszar był aktywny, zaś drugi nie.
FFA / PPA wysoką aktywność miała twarz, bądź budynek. Bez względu na to czy drugi obiekt był ruchomy.
Jeśli uwaga dotyczy jakiegoś obiektu to sieci neuronalne są w jakimś stopniu bardziej aktywne. Trudno powiedzieć czy sama selekcja powoduje zwiekszenie aktywności neuronalnej, neurony robią się bardziej aktywne, czy wołają o większą ilość krwi, bo wiedzą że mają więcej pracy. Jednak są bardziej reaktywne. Zmienia się potencjalna aktywn...
astrastar