Położenie Mezopotamii Mezopotamia, czyli Międzyrzecze położona była pomiędzy dwiema wielkimi rzekami: Eufratem i Tygrysem. Obecnie są to terytoria państwa irackiego. W ich delcie, nad zatoką Perską, utworzył się bardzo przyjazny dla życia ludzi obszar, który szybko został zaludniony. Suchy, gorący klimat nie sprzyjał jednak uprawom poza ujściem rzek, toteż ludzie skupiali się tylko przy wybrzeżach. Z czasem, gdy powstały kanały nawadniające, zaczęto przemieszczać się bardziej na północ. Równocześnie rozwijała się kultura starożytnego Egiptu. Pierwsze ślady osadnictwa sięgają ok. 8000 lat p.n.e. Kultura Międzyrzecza ukształtowała się jednak dopiero ok. 4,5 tyś. l. p.n.e. W starożytnej Mezopotamii powstała pierwsza cywilizacja - Sumerowie. Sumerowie Sumerowie to najstarszy, znany nam bliżej, lud Mezopotamii. To oni stworzyli potęgę państwa. Aby żyzne gleby w delcie Eufratu i Tygrysu mogły wydać bogate plony, opracowali system osuszania mokradeł i nawadniania terenów suchych. Szybko wykształcił się w Mezopotamii wydajny system gospodarki, który przyniósł dobrobyt. Państwo podzieliło się wkrótce na niezależne miasta-państwa obwarowane murami, wśród których były Ur , Uruk, Kisz, Lagasz i Nippur, każde z nich funkcjonujące jako „stolica” dla wielu okolicznych osiedli i wiosek. Miasta konkurowały ze sobą głównie o ziemię pod uprawy.
W Mezopotamii niewiele było bogactw naturalnych. Niedobór drewna i kamienia powodował, że większość domów budowana była z cegieł wykonanych z błota, wysuszonych w słońcu lub wypalonych w piecu. Biorąc pod uwagę nietrwałość materiału, zadziwiające jest, jak wiele tych kruchych budowli przetrwał (zigguraty).
Na czele państwa - miasta stał król, jako jedyny sprawujący władzę, który także dowodził armią i był równocześnie najwyższym kapłanem. Mimo licznych wojen prowadzonych na terenach Międzyrzecza, Sumerowie wznosili pałace i świątynie, rzeźbili posągi, dokumentowali zwycięzców i osiągnięcia królów. Ludność Mezopotamii Ludzie w dolinie Eufratu i Tygrysu trudnili się uprawą roli i hodowlą bydła. Budowali łodzie i tratwy umożliwiające podróże morskie. Wyrabiali ceramiczne naczynia. Jednak głównym i najbardziej rozwiniętym zajęciem był handel, gdyż przez Międzyrzecze prowadziły szlaki handlowe z Chin i Indii do Europy i Afryki. Kupcy mezopotamscy wyprawiali się do sąsiednich krajów, oferując im tkaniny wełniane, ozdoby i broń oraz pszenicę, jęczmień, daktyle. W zamian otrzymywali potrzebne im towary, przede wszystkim jednak chcieli surowców takich jak drewno, złoto czy rudy metali, których brakowało w Międzyrzeczu. Wymiana handlowa z czasem stała się bardziej złożona. Zawierano umowy handlowe: początkowo wystarczyły tylko ustne, ale z czasem przekonano się, że te na piśmie są bardziej pewne. Dla ułatwienia wymiany towarów wprowadzono jednolity system miar wag, długości i powierzchni w wielu krajach.
Rodzina w Mezopotamii
Rodzinę tworzyli mąż i żona z dziećmi. Mieszkali oni wspólnie w swoim domu z cegły lub trzciny. Ojcowie rozporządzali dziećmi; mogli je oddać w zastaw jako gwarancję spłaty długów. Powszechnym pożywieniem było pieczywo, a także soczewica, fasola i papka z jęczmienia. Wierzenia Sumerowie wierzyli, ze światem rządzi wiele bogów (politeizm - wielobóstwo), a ludzie są stworzeni, aby im służyć. Obawiając się gniewu bogów, za swój najważniejszy obowiązek uważali modlitwę. Jeśli z jakichś powodów, nie mogli wznosić modłów, w ich imieniu robiły to specjalne posążki. Ich ogromne, szeroko otwarte oczy były znakiem uwielbienia, a dłonie splatały się w niekończącej się modlitwie. Oprócz naczelnych bogów, każde miasto miało także własnego patrona. Sprawowaniem kultu zajmowali się kapłani, a najwyższym z nich był król. Szczególną cześć oddawano bogom w święta, podczas których obowiązywał zakaz pracy, aby wszyscy mieszkańcy mogli brać udział w uroczystościach kultu. Według jednego z sumeryjskich mitów, bóg Enki stworzył człowieka z brudu (piasku) pod paznokciami. W drugiej wersji bóg Enlil zbudował z piasku ludzką głowę i umieścił ją w ziemi. Człowiek rozwijał się pod ziemią podobnie jak roślina, a następnie wydostał się na powierzchnię przez otwór wywiercony przez Enlila. Literatura
Około 2300-2200 lat p.n.e. powstał w Mezopotamii najstarszy epos, dzieło wierszowane, zawarte w 12 księgach -Poemat o Gilgameszu Jest to pierwsze dzieło literackie ludzkości, a przy tym dowód na to, jak ważne dla ludzi jest pismo. Dzięki wynalazkowi pisma klinowego dzieło przetrwało do czasów nowożytnych i zostało odczytane.
Opiewa dzieje bohatera - króla Gilgamesza, władcy miasta Uruk nad Eufratem. Gilgamesz jest bogiem w dwóch trzecich, a w jednej trzeciej człowiekiem . Jego nadludzka siła denerwuje bogów. Wysyłają przeciw Gilgameszowi człowieka ulepionego z gliny - Enkidu. Ale wrogowie Gilgamesz i Enkidu zostają przyjaciółmi i ramię w ramię dokonują wielkich bohaterskich czynów. Gilgamesz będzie też za wszelką cenę próbował zdobyć dla Enkidu dar nieśmiertelności , gdyż Enkidu jest tylko zwykłym człowiekiem. Bohater powędruje nawet do krainy zmarłych, by przynieść przyjacielowi lek na nieśmiertelność. Nie udało się to jednakże Gilgameszowi - ani nikomu innemu po dziś dzień. Enkidu - tylko człowiek - zmarł. Osiągnięcia Sumerów Wynalezienie przez Sumerów pisma jest jednym z ich największych osiągnięć. Najstarszą formą było pismo obrazkowe - piktogramy. Za ich pomocą można było przekazać nawet najbardziej skomplikowane informacje - np. z połączenia ust i wody wyszło słowo "pić". Z czasem obrazki stawały się bardziej schematyczne i tak powstał z nich alfabet zawierający ponad 700 znaków. Było to pismo klinowe, które swoją nazwę wzięło od spiczasto zakończonej trzciny - rysika, którym pisano na tabliczkach z miękkiej gliny.
Sumerowie stworzyli szkoły, w których uczono pisma. Nauka trwała wiele lat. Określili także system miar ciężkości i długości. Najmniejszą jednostką długości był palec, większą dłoń - cztery palce, stopa, łokieć - siedem dłoni. Odległość miedzy miastami określano w ilości dni potrzebnych do jej przebycia. Jednostką wagi był talent - ok. 30kg. Oni także wymyślili zero i opracowali system sześćdziesiątkowy. Przede wszystkim jednak zasłynęli jako wynalazcy koła. Akadowie podbijają Sumerów W połowie trzeciego tysiąclecia p.n.e. państwa-miasta Sumerów zostały zaatakowane przez Sargona I - dowódcę Akadów. Zbudował on wielkie imperium (pierwsze na świecie!), które przetrwało około dwustu lat. Król koronował się Władcą Czterech Stron Świata. Stolicą Mezopotamii zamieszkałej przez Akadów był Babilon. Język akadyjski stał się wówczas językiem, jak to dzisiaj byśmy ujęli, "międzynarodowym".
2000 lat p.n.e. na terenach imperium wyodrębniły się dwa państwa: Asyria i Babilonia. Podczas rządów Hammurabiego (1792-1750 r. p.n.e.) Babilonia stała się imperium sprawującym kontrolę nad cała południową Mezopotamią i położoną dalej na północ Asyrią. Wiszące ogrody Semiramidy
Ich niezwykłość budziła podziw współczesnych, a zdumienie i wielkie zainteresowanie potomnych. Opisywali je często historycy greccy, a od czasów Aleksandra Wielkiego zalicza się je do siedmiu cudów świata. Zostały zbudowane na polecenie króla Nabuchodonozora II (604-562 p.n.e.), który podarował je swojej żonie, Amytis, ponieważ po przyjeździe do Babilonu bardzo tęskniła za bujną zielenią ojczystego kraju – Medii. Niejasne jest, dlaczego nazwano je imieniem Semiramidy, asyryjskiej królowej, która żyła dwa wieki wcześniej. Ogrody powstały na sztucznie nawadnianym dachu pałacu. Na tarasach wysypywano ziemię i w niej sadzono drzewa, krzewy i kwiaty. Stąd wrażenie, ze ogrody wisiały w powietrzu. Kwitnące rośliny robiły niesamowite wrażenie w ubogim w roślinność i skąpanym w piekącym słońcu Babilonie. Rządy i kodeks Hammurabiego Hammurabi, gdy rozpoczynał swoje, trwające przez 43 lata (1792 – 1750 r. p.n.e.) rządy, posiadał jedynie malutkie państewko. Dzięki mądrej polityce udało mu się podbić cały obszar Mezopotamii. Stolicą państwa został Babilon. Takie funkcjonowanie państwa wymagało przed wszystkim silnej władzy centralnej. Tak wiec król: » dowodził armią » przyjmował posłów od innych władcó...
edeny