NSP_PLASTYKA_program.doc

Plastyka

Program nauczania

dla szkoły podstawowej

klasy 4–6

Anita Przybyszewska-Pietrasiak

Spis treści

   1. Wstęp                                                                                                                                               3

   2. Szczegółowe cele kształcenia i wychowania                                                                         4

   3. Treści edukacyjne                                                                                                                   6

   4. Sposoby osiągania celów kształcenia i wychowania                                                         12

   5. Opis założonych osiągnięć ucznia                                                                                     17

   6. Propozycje kryteriów oceny i metod sprawdzania osiągnięć ucznia               18

1. Wstęp

Program nauczania plastyki dla II etapu edukacyjnego został przygotowany zgodnie z celami i treściami kształcenia określonymi w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. z 2009 r. Nr 4, poz. 17, zał. 4).

              Cele kształcenia w podstawie programowej są sformułowane w języku wymagań ogólnych, a treści nauczania i oczekiwane wiadomości oraz umiejętności zdobywane przez uczniów szkoły podstawowej – w języku wymagań szczegółowych. Podstawa programowa na II etapie kształcenia przewiduje realizację treści nauczania na ponad 90 godzin lekcyjnych w trakcie trzech lat edukacji plastycznej.

              Założeniem programu jest ścisła integracja wiedzy z zakresu sztuk plastycznych z twórczą ekspresją ucznia. Każdemu nowemu zagadnieniu jest poświęcona lekcja zaczynająca się wprowadzeniem, zawsze ilustrowanym pokazem dzieł natury, reprodukcji dzieł sztuki, prac plastycznych, elementów otoczenia ucznia. Kolejne lekcje są przewidziane jako realizacje ćwiczeń praktycznych utrwalających poznane pojęcie.

              Nauczyciel plastyki na II etapie edukacji powinien stymulować proces tworzenia oraz umiejętność opisywania dzieł sztuk wizualnych poprzez ukazywanie znaczenia formy (linia, barwa, kompozycja, faktura, walor, kontrast, bryła, światłocień, perspektywa) w dziełach sztuki i w pracy plastycznej każdego ucznia.

              Podczas omawiania dzieł sztuki i prac plastycznych wykonanych przez uczniów należy się posługiwać pojęciami plastycznymi. Przekaz słowny koniecznie musi być ilustrowany materiałem wizualnym. Także obserwacja natury, otoczenia jest źródłem wiedzy i pozwala na rozwijanie wielu umiejętności, w tym plastycznych. Ze względu na potrzeby i możliwości uczniów klas IV–VI język przekazu powinien być obrazowy i nieskomplikowany na tyle, by umożliwiał wszystkim dzieciom aktywny udział w lekcjach, rozmowę, omawianie dzieł. Rozwijanie umiejętności wypowiadania się uczniów na temat oglądanych dzieł sztuki, własnych prac plastycznych jest ważnym elementem edukacji plastycznej. Obowiązek kształtowania wypowiedzi ucznia nakłada na każdego nauczyciela podstawa programowa kształcenia ogólnego.

              Niezwykle istotne jest kształtowanie świadomych odbiorców kultury poprzez szeroko rozumiane uczestnictwo w życiu kulturalnym. Konieczne jest rozwijanie w uczniach potrzeby przeżyć estetycznych przez zwiedzanie muzeów, wystaw, oglądanie dzieł architektonicznych, rzeźbiarskich, sztuki krajobrazu. Przeznaczenie czasu na tak rozumiane kontakty ze sztuką jest koniecznością.

Umiejętności pracy zespołowej rozwijają działania w grupach, np. zadania i działania plastyczne, wspólne organizowanie wystaw prac plastycznych oraz imprez artystycznych. Te działania kształtują istotne umiejętności komunikacji i współpracy.

              Niektóre z zaproponowanych zadań można realizować we współpracy z nauczycielami innych przedmiotów. Wiele ćwiczeń uczniowie mogą wykonywać za pomocą komputerowych programów graficznych, wskazana jest więc współpraca np. z nauczycielem informatyki. Mamy nadzieję, że w naszym podręczniku i obudowie metodycznej znajdziecie Państwo wiele inspiracji do pracy z uczniami.

2. Szczegółowe cele kształcenia i wychowania

Podstawa programowa jest obowiązującym w szkole aktem prawnym, który określa cele i treści kształcenia, wskazując nauczanie jako jeden z elementów sprzyjających wszechstronnemu rozwojowi ucznia. Precyzuje, jakie wiadomości i umiejętności powinien opanować uczeń w trakcie kształcenia oraz jakie postawy powinna kształtować szkoła.

              Nauczyciel plastyki w szkole podstawowej powinien podczas trzech lat edukacji plastycznej zrealizować założenia podstawy programowej przedmiotu plastyka dla II etapu edukacyjnego.

Cele kształcenia – wymagania ogólne

I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji – percepcja sztuki

II. Tworzenie wypowiedzi – ekspresja przez sztukę

III. Analiza i interpretacja tekstów kultury – recepcja sztuki

Treści nauczania obejmują:

·         wiadomości, które uczniowie powinni zdobyć,

·         umiejętności, które uczniowie powinni opanować,

·         postawy, które szkoła powinna kształtować u uczniów.

Treści nauczania – wymagania szczegółowe

1. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji – percepcja sztuki

Uczeń:

·         określa swoją przynależność kulturową poprzez kontakt z wybranymi dziełami sztuki, zabytkami i tradycją w swoim środowisku lokalnym i regionalnym, a także uczestniczy w życiu kulturalnym tego środowiska (zna placówki kultury działające na jego rzecz),

·         korzysta z przekazów medialnych oraz stosuje ich wytwory w swojej działalności twórczej (zgodnie z elementarną wiedzą o prawach autora).

2. Tworzenie wypowiedzi – ekspresja przez sztukę

Uczeń:

·         podejmuje działalność twórczą, posługując się podstawowymi środkami wyrazu plastycznego i innych dziedzin sztuki (fotografiką, filmem) w kompozycji na płaszczyźnie i w przestrzeni (stosując określone materiały, narzędzia i techniki właściwe dla tych dziedzin sztuki),

·         realizuje projekty w zakresie form użytkowych, w tym służące kształtowaniu wizerunku i otoczenia człowieka oraz upowszechnianiu kultury w społeczności szkolnej i lokalnej (stosując także narzędzia i wytwory multimedialne).

3. Analiza i interpretacja tekstów kultury – recepcja sztuki

Uczeń:

·         rozróżnia określone dyscypliny w takich dziedzinach, jak: architektura, sztuki plastyczne oraz w innych dziedzinach sztuki (fotografice, filmie) i przekazach medialnych (telewizji, internecie),

·         rozpoznaje wybrane dzieła architektury i sztuk plastycznych należące do polskiego i europejskiego dziedzictwa kultury oraz opisuje ich funkcje i cechy charakterystyczne na tle epoki (posługując się podstawowymi terminami i pojęciami właściwymi dla tych dziedzin sztuki).

Zalecane warunki i sposób realizacji

Zadania szkoły – uwagi o realizacji

1. Szkoła powinna stwarzać warunki do realizacji zadań plastycznych poprzez odpowiednie wyposażenie pracowni w środki dydaktyczne, takie jak reprodukcje dzieł sztuki na różnych nośnikach oraz zestawy narzędzi medialnych z oprogramowaniem.

2. Szkoła powinna umożliwiać uczniom czynne uczestnictwo w kulturze poprzez udział w wystawach stałych i czasowych organizowanych przez muzea i instytucje kulturalne, uczestnictwo w ważnych wydarzeniach artystycznych organizowanych w szkole i poza nią oraz stwarzać możliwości do publicznej prezentacji umiejętności plastycznych.

3. W realizacji programu nauczyciel powinien uwzględniać potencjalne zdolności plastyczne uczniów oraz ich możliwości kreacyjne (zależne od wieku), dostosować do nich wymagania edukacyjne oraz, w miarę możliwości, indywidualizować te wymagania.

4. Ocena powinna uwzględniać przede wszystkim stosunek ucznia do przedmiotu oraz wysiłek wkładany w realizację wymagań; podstawowym kryterium oceniania nie mogą być zdolności plastyczne ucznia.

5. Nauczyciel w realizacji przedmiotu powinien przede wszystkim rozwijać twórczą ekspresję uczniów poprzez odpowiednio dobrane metody oraz przygotować ich do świadomego odbioru (recepcji) dzieł sztuki w dorosłym życiu.

3. Treści edukacyjne

Klasa 4

W klasie czwartej uczniowie poznają poszczególne elementy języka sztuki, takie jak: linia, barwa, walor, światłocień, faktura, perspektywa. Podczas kolejnych lekcji podejmują działania plastyczne związane z poznawanym zagadnieniem. Ćwiczenia praktyczne mogą wykonać przy użyciu tradycyjnych technik plastycznych, a także narzędzi komputerowych programów graficznych, znanych z lekcji informatyki, czy za pomocą aparatu fotograficznego. Takie ćwiczenia są czynnościową formą utrwalenia pozyskanej wiedzy i kształtują konkretne umiejętności. Proponowane w realizacji ćwiczeń techniki i narzędzia plastyczne dają uczniom możliwość korzystania z różnorodnych rozwiązań.

Co to jest sztuka?

·         sztuka jako nieodzowny czynnik rozwoju człowieka, prezentowania różnorodnych treści, uczuć i emocji

·         miejsca, w których można zobaczyć dzieła sztuki

·         pojęcia: oryginał, reprodukcja

Język sztuki

·         znajomość języka sztuki jako ważnego czynnika ułatwiającego jej rozumienie

·         pojęcia: styl, epoka

·         czynniki mające wpływ na wygląd dzieła sztuki (epoka, miejsca, styl artysty)

Linia

·         pojęcia: linia, kreska

·         linia jako jeden z podstawowych elementów języka sztuki

·         kierunki i rodzaje linii

·         pojęcie konturu

·         kreski uzyskiwane za pomocą różnych narzędzi rysunkowych

·         rodzaje linii uzyskiwanych za pomocą różnych narzędzi i technik rysunkowych

·         tablet graficzny jako urządzenie umożliwiające komputerowe wykonanie rysunku

Barwa

·         barwy podstawowe

·         barwy pochodne

·         barwy czyste

·         barwy złamane

·         barwy kontrastowe

·         barwy neutralne

·         temperatura barw: barwy ciepłe, barwy zimne

·         kontrast barw

·         barwy złamane

·         wpływ barw na nastrój i samopoczucie człowieka

·         znaczenie barw w malarstwie religijnym

Walor

·         pojęcie waloru, plamy walorowe w obrębie danej barwy

·         zależność waloru od jasności barw

·         zależność waloru od natężenia światła

·         walor w malarstwie i rysunku

Światłocień

...