biolroz1.pdf
(
381 KB
)
Pobierz
Edukator
Edukator
Zadania maturalne •
BIOLOGIA
BIOLOGIA:
przykadowe zadania maturalne
z poziomu rozszerzonego z rozwizaniami
Zadanie 4 (2 pkt)
Azot jest podstawowym sk-adnikiem powietrza (78,1% obj.to,ci
i 75,5% masy). Jest wa*nym sk-adnikiem aminokwasów – podsta-
wowych jednostek budulcowych wszystkich organizmów *ywych.
Jako minera- wyst.puje pod postaci2 azotanów b.d2cych m.in.
produktem rozpadu zwi2zków organicznych. Du*e ilo,ci azotanu
sodu znajduj2 si. w Chile (saletra chilijska). Jego zawarto,(
w skorupie ziemskiej to 1×10
-2
% wagowego. Tylko nieliczne
organizmy maj2 zdolno,( wi2zania azotu cz2steczkowego.
Wymie 4 rodzaje tych organizmów:
a) .........................................
O sukcesie na egzaminie maturalnym decyduje przede wszystkim
rzetelna i dog-.bna wiedza biologiczna zdaj2cego oraz umiej.tno,(
jej wykorzystania do rozwi2zywania problemów. Nie bez znaczenia
dla poprawno,ci odpowiedzi jest te* umiej.tno,( czytania polece
ze zrozumieniem i sprawno,( j.zykowa maturzysty.
Dlatego nale*y zwróci( szczególn2 uwag. na kszta-towanie takich
umiej.tno,ci jak:
1. Udzielanie odpowiedzi zgodnie z poleceniem i wy-2cznie
na temat.
2. Zwi.z-e i logiczne formu-owanie odpowiedzi.
3. Operowanie pe-nymi nazwami procesów, zwi2zków
chemicznych itp.
4. Interpretacja materia-ów ród-owych (tekstów, rysunków, tabel,
schematów).
5. Przetwarzanie informacji przedstawionej w formie schematu,
wykresu.
6. Czytanie ze zrozumieniem tekstów i wyci2ganie wniosków na
ich podstawie.
7. Podawanie odpowiednich przyk-adów ilustruj2cych omawiane
procesy i zjawiska biologiczne.
8. Analizowanie wykresów.
c) ..................................................
b) ........................................
d) ..................................................
Zadanie 5 (3 pkt)
W XIX wieku Duczyk Gram wprowadzi- sposób ró*nicowania
bakterii bior2c pod uwag. ich barwienie 'oletem goryczkowym.
Na tej podstawie wyró*ni- bakterie Gram+ i Gram–. Podaj trzy
cechy ró*ni2ce te bakterie.
Porównywane cechy
Gram+
Gram–
Zadanie 1 (1 pkt)
W rozwoju zarodkowym pierwoustych i wtóroustych pierwsze
ró*nice ujawniaj2 si. w postaci innego u-o*enia blastomerów po
podziale:
a) pi2tym
b) czwartym
c) trzecim
d) drugim
e) twierdzenie jest b-.dne
Zadanie 6 (2 pkt)
Wska zdanie, które bdnie okrela funkcjonowanie mini;
popraw je.
a) W procesie skurczu mi.,nia uczestnicz2 jony wapnia, uwalnia-
ne z siateczki sarkoplazmatycznej.
b) Acetylocholina jest neurotransmiterem przenosz2cym pobu-
dzenie z motoneuronu na w-ókno mi.,niowe.
c) W czasie skurczu mio'lamenty miozynowe nie ulegaj2 skróce-
niu, skracaj2 si. tylko mio'lamenty aktynowe.
......................................................................................................
......................................................................................................
Zadanie 2 (4 pkt)
A
B
Zadanie 7 (1 pkt)
Rysunki przedstawiaj2 drog. promieni UV padaj2cych na skór.
niechronion2 *adnym kremem (rys. 1) oraz padaj2cych na skór.
pokryt2 kremem z wysokim 'ltrem UV (rys. 2).
(rys. 1)
(rys. 2)
.................................... ......................................
Wska* podpisuj2c schematy, który przedstawia podzia- mitotyczny,
a który mejotyczny. Podaj nazw. fazy podzia-u komórkowego
przedstawionego na schemacie A i B. Wymie 2 ró*nice w przebiegu
tej fazy w mitozie i mejozie.
Faza – ..........................................
......................................................................................................
......................................................................................................
......................................................................................................
......................................................................................................
Wyja,nij dzia-anie 'ltru UV znajduj2cego si. w kremie.
......................................................................................................
Zadanie 3 (3 pkt)
Adkrustacja polega na odk-adaniu na powierzchni mikro'brylli ce-
lulozowych pierwotnej ,ciany komórkowej ró*nych substancji.
Podaj 3 mody'kacje ,ciany komórkowej zwi2zane z tym procesem
i krótko wyja,nij na czym polegaj2.
1. ...................................................................................................
2. ...................................................................................................
3. ...................................................................................................
Zadanie 8 (1 pkt)
Nast.pstwem odpowiedniego s2siedztwa ro,lin s2 wy*sze ich
plony, lepszy smak oraz zwi.kszona odporno,( na choroby
i szkodniki. Efekt ten najlepiej wida( na zagonie cebuli uprawianej
wspó-rz.dnie z marchwi2.
Nazwij ten typ oddziaywa.
......................................................................................................
48
Ekukator
Edukator
BIOLOGIA
•
Zadania maturalne
Zadanie 9 (2 pkt)
Poni'ej przedstawiono komórk( nerwow*, której g)ówn* funkcj*
jest przewodzenie impulsu nerwowego.
Wska' struktur( nasienia, w której gromadzone s* materia)y
zapasowe oraz okre#l jej ploidalno#.
a) mak – ...............................................– ................n
b) fasola – ............................................– ................n
Podaj dwa sposoby na zwi(kszenie szybko#ci przewodzenia im-
pulsu nerwowego wzd)u' neuronu.
a) .........................................
Zadanie 15 (2 pkt)
Schemat przedstawia budow( kosmka
jelitowego
Przyporz*dkuj nast(puj*ce produkty tra-
wienia: glicyna, glukoza, kwas palmitynowy,
witamina A, B, C i D do naczy A lub B, do
których traaj* one po wch)oni(ciu do kosm-
ków jelitowych.
b) ..................................................
Zadanie 10 (1 pkt)
T)uszcze ro#linne posiadaj* wi(kszy odsetek nienasyconych
kwasów t)uszczowych ni' zwierz(ce i dlatego z regu)y s* ciek)e.
Wyst(puj* one jako tzw. oleje ro#linne. Wyja#nij dlaczego margaryna
wytwarzana z t)uszczów ro#linnych sprzedawana jest w kostkach.
......................................................................................................
Naczynie A
– tu traaj*: ..............................................
Naczynie B
– tu traaj*: ..............................................
Zadanie 11 (1 pkt)
Jezioro to jest zbiornikiem wody ubogim w zwi*zki organiczne
i mineralne, g)(bokim oraz przezroczystym. Opis dotyczy jeziora:
a) oligotrocznego
b) mezotrocznego
c) eutrocznego
d) dystrocznego
Zadanie 16 (4 pkt)
Poni'ej przedstawiono kilka stwierdze odnosz*cych si( do
warunków 'ycia na Ziemi.
Oce prawdziwo zda, zaznaczajc
swój wybór znakiem „+” w odpowiedniej rubryce.
Zadanie 12 (4 pkt)
„W*troba to prawdziwa fabryka” – uzasadnij stwierdzenie czterema
argumentami wykorzystuj*c okre#lenia:
1. produkuje – ...............................................................................
2. magazynuje – ...........................................................................
3. reguluje – ..................................................................................
4. neutralizuje – ............................................................................
Zdanie
Prawda
Fasz
Dobowe i roczne wahania temperatury w lesie s*
mniejsze ni' na odkrytej przestrzeni
a
Warunki #wietlne w zbiornikach wodnych polep-
szaj* si( wraz z g)(boko#ci*.
b
c
Wody s)odkie stanowi* 3% zasobów wodnych
Wg)(bszych warstwach wody wyst(puje ni'sze
ci#nienie.
d
Zadanie 13 (2 pkt)
Do trzech plastikowych butelek wrzucono po 5 dag pokruszonych
dro'd'y i po 3 )y'eczki cukru oraz dolano tyle wody, 'eby poziom
wka'dej butelce wynosi) 5 cm. Woda dolewana do kolejnych
butelek mia)a ró'n* temperatur(. W pierwszej butelce by)o to
20°C, w drugiej 35°C, w trzeciej 50°C. Po umieszczeniu wszystkich
sk)adników na szyjk( ka'dej butelki na)o'ono gumowy balonik.
Butelki trzymano w )ani wodnej utrzymuj*cej odpowiedni* tem-
peratur( wody. Wyniki do#wiadczenia by)y nast(puj*ce:
Zadanie 17 (2 pkt)
Uro#lin okrytonasiennych wyst(puje tzw. po-
dwójne zap)odnienie. Pos)uguj*c si( cyframi
ze schematu, wska' elementy woreczka za-
l*'kowego, które w nim uczestnicz* oraz
podaj co rozwija si( zka'dej zap)odnionej
komórki.
..................................................................
..................................................................
Zadanie 18 (2 pkt)
Wady wzroku mog* mie ró'ne przyczyny. Na ilustracjach A i B
przedstawiono powstawanie obrazu w oku z pewn* wad*. Pod
ka'd* z ilustracji umieszczono przyczyn( wady. Na ilustracji C
znajduje si( zdrowe oko.
Sformu)uj problem badawczy do powy'szego do#wiadczenia
......................................................................................................
Jaka substancja znajduje si( w baloniku?
......................................................................................................
Zadanie 14 (4 pkt)
Na poni'szym rysunku przedstawiono 2 rodzaje nasion (a) maku,
(b) fasoli.
A
B
C
maa elastyczno
duga
zdrowe oko
soczewki
gaka oczna
49
Edukator
Edukator
Zadania maturalne •
BIOLOGIA
Podaj nazw+ wady wzroku widocznej na ilustracjach oraz rodzaj
szkie,, które nale*y zastosowa do jej korekcji.
......................................................................................................
......................................................................................................
......................................................................................................
Zadanie 23 (2 pkt)
Oddzia,ywanie hormonu na komórk+ zale*y od wyposa*enia jej
w swoiste bia,ka receptorowe. W zale*no'ci od budowy chemicznej
hormonów i zwi.zanej z tym mo*liwo'ci transportu przez b,on+
komórkow. receptory s. ró*nie umiejscowione.
Zadanie 19 (2 pkt)
U pewnego owada stwierdzono nast+puj.ce cz+stotliwo'ci wyst+-
powania zjawiska crossing-over.
symbol genu
symbol genu
% crossing-over midzy genami
b
a
1,5
b
t
4,5
w
a
5
w
t
2
a) Zapisz geny a, b, w oraz t w odpowiedniej kolejno'ci i odleg,o-
'ci na chromosomie.
chromosom
b) Podaj wszystkie pozosta,e odleg,o'ci mi+dzy tymi genami.
......................................................................................................
Biologia 2. Nowa Era
a) Wska* rodzaj hormonu, którego schemat dzia,ania przedsta-
wiono na powy*szym schemacie.
......................................................................................................
b) Nazwij elementy schematu oznaczone cyframi 1, 2, 3.
1. .............................
Zadanie 20 (2 pkt)
Wewn.trzkomórkowym sygna,em wyzwalaj.cym skurcz w,ókna
mi+'niowego jest wzrost st+*enia jonów wapnia w sarkoplazmie.
Jony te wi.*. si+ z troponin. C, której konformacja ulega prze-
kszta,ceniu, wymuszaj.c zmian+ po,o*enia innego bia,ka wcho-
dz.cego w sk,ad miolamentu cienkiego – tropomiozyny. Umo*liwia
to po,.czenie aktyny z miozyn. i przesuni+cie wzgl+dem siebie
miolamentów.
2. ....................
3. ...................................
Zadanie 24 (2 pkt)
Schemat przedstawia w sposób uproszczony wytwarzanie moczu
w nefronie.
Wska* w których cz+'ciach nefronu (1, 2, 3, 4) zachodzi:
a) resorpcja zwrotna nadobowi.zkowa – ....................................
b) zag+szczanie – .........................................................................
c) ltracja – ...................................................................................
d) resorpcja zwrotna obowi.zkowa – ..........................................
Na podstawie powy*szego schematu sarkomeru wska* dwie
zmiany zachodz.ce w czasie skurczu.
......................................................................................................
......................................................................................................
Zadanie 25 (3 pkt)
Gen warunkuj.cy barw+ sier'ci u kotów jest sprz+*ony z p,ci..
Gen warunkuj.cy barw+ *ó,t. dominuje nad genem warunkuj.cym
barw+ czarn.. Heterozygoty s. szylkretowe (mozaika czarno-
*ó,ta). Skrzy*owano *ó,tego samca z czarn. samic.. Podaj:
Genotypy rodziców – ...................................................................
Gamety przez nich produkowane – .............................................
Fenotyp potomstwa: kota – .................... kotki – ........................
Zadanie 21 (2 pkt)
Je*eli bia,ko 'wini zbudowane jest z 100 aminokwasów, a w koduj.cym
go genie sekwencje niekoduj.ce (introny) zajmuj. 50% liczby
nukleotydów, to z ilu nukleotydów zbudowany jest ca,y gen. Od-
powied uzasadnij uwzgl+dniaj.c sekwencj+ terminaln..
......................................................................................................
......................................................................................................
Zadanie 26 (3 pkt)
Barwa skóry cz,owieka uwarunkowana jest dwoma genami kumu-
latywnymi A i B.
Jaki b+dzie genotyp potomstwa m+*czyzny o czarnej barwie skóry
(AABB) i kobiety o barwie skóry bia,ej (aabb). Rozwi.* zadanie
podaj.c gamety oraz genotyp i fenotyp pokolenia F
1
......................................................................................................
......................................................................................................
......................................................................................................
......................................................................................................
Pytania maturalne opracowaa:
Ma,gorzata upiska,
egzaminator, nauczyciel biologii III LO w Bia,ymstoku
Zadanie 22 (2 pkt)
Skóra i b,ony 'luzowe zdrowego cz,owieka s. skutecznymi
barierami dla penetracji grzybów. Mog. one jednak powodowa
choroby zwierz.t i cz,owieka. Infekcje b,on 'luzowych jamy ustnej,
pochwy lub grzybica mi+dzypalcowa skóry stóp nale*. do naj-
cz+stszych chorób pochodzenia grzybiczego. Liczne grzyby atakuj.
tkanki i narz.dy wewn+trzne. Wi+kszo' grzybów powoduje infekcje
tylko wówczas, gdy nast.pi zmniejszenie odporno'ci organizmu.
Podaj przyk,ad stanu, w którym cz,owiek jest szczególnie podatny
na tego typu infekcje. Odpowied uzasadnij jednym argumentem.
50
Ekukator
Edukator
BIOLOGIA
•
Zadania maturalne
Klucz odpowiedzi
Maksymalna
liczba punktów
Nr zad.
Przykadowe odpowiedzi
Punkty czstkowe
1
Za wskazanie punktu c) trzecim
1
Schemat A – mitoza, schemat B – mejoza
Faza – odpowiednio anafaza i anafaza I
Ró5nice: w mitozie do przeciwleg7ych biegunów odci3gane s3 chromosomy potomne, a w mejozie
po jednym z chromosomów homologicznych. W mitozie liczba chromosomów jest sta7a, a w mejozie
liczba chromosomów ulega redukcji.
Za przyporz3dkowanie podzia7ów – 1 pkt
Za podanie fazy – 1 pkt
Za podanie ró5nicy po 1 punkcie
2
4
Kutynizacja – odk7adanie kutyny
Korkowacenie – odk7adanie suberyny
luzowacenie – odk7adanie 0luzu
3
3
1 pkt za ka5d3 modykacj.
4
Bakterie: Rhizobium, Clostridium, Azotobacter (bakterie glebowe), Nostoc, Gleocapsa (sinice)
2
Za ka5de dwa organizmy po 1 punkcie
Porównywana cecha
Gram+
Gram–
Grubo0* 0ciany komórkowej
gruba
cienka
1 pkt za prawid7owe wype7nienie
ka5dego wiersza
5
(15-50 nm)
(2-10 nm)
3
Obecno0* zew. b7ony
brak
wyst.puje
Wra5liwo0* na antybiotyki
du5a
ma7a
c) – 1 pkt
uzasadnienie: w czasie skurczu miolamenty aktynowe w0lizguj3 si. miedzy miolamenty
miozynowe, ich d7ugo0* nie ulega zmianie
Za wskazanie punktu c) – 1 pkt
Za prawid7owe uzasadnienie – 1 pkt
6
2
Filtry UV zmniejszaj3 ilo0* promieni docieraj3cych do materia7u genetycznego
(j3dra) komórek warstwy rozrodczej
7
1
8
Allelopatia
1
9
Zwi.kszenie grubo0ci neurytu, wytworzenie os7onki mielinowej (a w niej przew.5e Ranviera)
2
1 pkt za ka5dy sposób
Poniewa5 poddawana jest procesowi utwardzania polegaj3cemu na uwodornieniu kwasów
t7uszczowych
10
1
11
Za wskazanie punktu a) – 1 pkt
1
1. produkuje – aminokwasy endogenne, (bia7ka osocza krwi, heparyn., kwasy 5ó7ciowe)
2. magazynuje – 5elazo, witamin. A, D
3. reguluje – poziom glukozy we krwi
4. neutralizuje – toksyny (amoniak), alkohol
12
4
1 pkt za ka5dy argument
Problem badawczy: Wp7yw temperatury na intensywno0* oddychania dro5d5y?
(Jak temperatura wp7ywa na intensywno0* oddychania dro5d5y?)
W baloniku znajduje si. CO
2
1 pkt za problem badawczy
1 pkt za podanie substancji
13
2
14
mak – bielmo wtórne – 3n, fasola – li0cienie – 2n
4
1 pkt za prawid7owe uzupe7nienie ka5dej luki
Naczynie A – kwas palmitynowy, witamina A, D
Naczynie B – glicyna, glukoza, witamina B, C
Po 1 punkcie za prawid7owe przyporz3dko-
wanie do ka5dego naczynia
15
2
16
a) P, b) F, c) P, d) F
2
1 pkt za 2 poprawne odpowiedzi
1 – komórka jajowa, po zap7odnieniu powstaje z niej zygota, a nast.pnie zarodek
2– wtórne j3dro woreczka zal35kowego ( jadro centralne), po zap7odnieniu powstaje bielmo wtórne
1 pkt za opisanie ka5dego elementu
budowy zal35ka
17
2
1 pkt za nazwanie wady,
1 pkt za podanie rodzaju szkie7
18
Jest to krótkowzroczno0*. Wad. t. koryguje si. soczewkami wkl.s7ymi (minusami)
2
1 pkt za umieszczenie genów
w prawid7owej kolejno0ci
1 pkt za podanie brakuj3cych odleg7o0ci
Kolejno0* genów w chromosomie batw – 1 pkt
Odleg7o0ci: at – 3%, bw – 6,5% – 1 pkt
19
2
20
Skracanie pr35ka I i pr35ka H
2
Po 1 pkt za podanie ka5dej zmiany
1 pkt za obliczenie liczby nukleotydów
buduj3cych egzony
1 pkt za uwzgl.dnienie, 5e introny stano-
wi3 50%, a zatem egzony równie5 50%
Egzony sk7adaj3 si. ze 303 nukleotydów(100x3+3=303), skoro introny stanowi3 50%
(egzony pozosta7e 50%), to gen sk7ada si. z 606 nukleotydów
21
2
Antybiotykoterapia, poniewa5 antybiotyki niszcz3 naturaln3 or. bakteryjn3 jelita cz7owieka,
która produkuje witamin. B o dzia7aniu przeciwgrzybiczym
1 pkt za okre0lenie stanu
1 pkt za podanie argumentu
22
2
a) hormon bia7kowy,
b) 1 – receptor b7onowy, 2 – enzym b7onowy, 3 – synteza bia7ka
1 pkt za podanie rodzaju hormonu
1 pkt za 3 prawid7owe nazwy
23
2
resorpcja zwrotna nadobowi3zkowa – 4, zag.szczanie – 3
ltracja – 1, resorpcja zwrotna obowi3zkowa – 2
1 pkt za dwa prawid7owe
przyporz3dkowania
24
2
A – sier0* 5ó7ta a– sier0* czarna
Genotypy rodziców: X
A
Y – samiec, X
a
X
a
– samica
Gamety przez nich produkowane: X
A
, Y, X
a
Fenotyp potomstwa: kot – czarny, kotka – szylkretowa
Po 1 punkcie za podanie obu genotypów,
gamet i fenotypów
25
3
AABB x aabb
Gamety AB, ab
F
1
AaBb – mulat
Po 1 punkcie za podanie obu gamet,
genotypu i fenotypu pokolenia F
1
26
3
51
Plik z chomika:
asia18020
Inne pliki z tego folderu:
Genetyka zadania zagadnienia1.pdf
(200 KB)
biolroz1.pdf
(381 KB)
biol.roz.3.pdf
(248 KB)
Inne foldery tego chomika:
Notatki
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin