Hilgard- Emocje
STANY EMOCJONALNE
Skala doznań o zabarwieniu uczuciowym
stany przyjemności/przykrości- słabe stany uczuciowe, które towarzyszą wielu naszym czynnościom
gdy zwracamy uwagę na przyjemności lub przykrości związane z doznaniami, wówczas interesujemy się ich zabarwieniem uczuciowym
dawniej psychologowie nazywali słabe stany uczuciowe- uczuciami, a termin emocja rezerwowali dla głębszych, przenikających i pobudzających stanów np. przerażenie, boleść, wściekłość, szalona radość
intensywność zabarwienia uczuciowego decyduje o tym czy dany stan jest stanem emocjonalnym
taka intensywna emocja znajdzie odbicie w charakterystycznym zachowaniu i w zmianach fizjologicznych
można wyróżnić wiele stanów pośrednich pomiędzy bardzo słabymi doznaniami i przykrości a gwałtownymi, silnymi emocjami jak np. stany podniecenia i spokoju; uznania dla piękna i obrzydzenia wobec brzydoty
stan emocjonalny- stan organizmu w czasie doznawania uczuciowo zabarwionych przeżyć, niezależnie od tego czy zabarwienie uczuciowe jest słabe czy silne
zasadniczo psychologowie dzielą emocja na przyjemne i przykre
klasyfikacja ta sugeruje prymat przyjemności i przykrości, akceptacji i odrzucenia, dążenia i unikania jako prawdziwego podłoża emocji
wiele terminów z zakresu emocji wyraża intensywność doznania
pary słów wyrażające różnice w intensywności- gniew- wściekłość; strach- przerażenia; ból- męka; smutek- rozpacz
wśród stanów emocjonalnych istnieje ciągłość
Różnorodność zmian organicznych związanych z emocjami
na symptomy emocji, zwłaszcza silnej składają się głębokie zmiany w całym organizmie
zmiany te są regulowane w skomplikowany sposób przez ośrodkowy układ nerwowy, obie części układu autonomicznego oraz gruczoły dokrewne
Wskaźniki/ symptomy emocji
1. Reakcja skórno- galwaniczna
zmiany o charakterze elektrycznym
mierzona elektrodami przymocowanymi do skóry i połączonymi z galwanometrem
RSG jest czułym wskaźnikiem zmian zachodzących w stanie emocjonalnym
2. Zmiany w krążeniu krwi
zmiany ciśnienia krwi oraz zmiany w ukrwieniu powierzchni i wnętrza ciała
przyczyna- rozszerzenie się naczyń krwionośnych w skórze- więcej krwi znajduje się bliżej powierzchni ciała
w niektórych przypadkach (przerażenie=bladość) naczynia krwionośne skóry kurczą się
3. Rytm pracy serca
gwałtowne bicie serca w podnieceniu emocjonalnym
4. Oddychanie
szybkość i głębokość oddechu
czas trwania wdechu w porównaniu z wydechem
pożyteczne wskaźniki zwłaszcza w przypadku konfliktu emocjonalnego
np. chwytanie z trudem oddechu i wzdychanie
5. Odruch źreniczny
źrenica oka rozszerza się w chwili gniewu, bólu, lub podniecenia emocjonalnego
zwęża się w stanach spokoju
6. Wydzielanie śliny
podniecenie emocjonalne często powoduje suchość w jamie ustnej ze względu na zmniejszenie się ilości śliny lub zmianę jej składu
7. Reakcja pilomotoryczna
techniczne termin „gęsiej skórki”, która pojawia się, gdy włoski na skórze jeżą się
8. Ruchy żołądka i jelit
metoda promieni Roentgena i metoda balonów gastrycznych
silne emocje wpływają na ruchy żołądka i jelit
podniecenie emocjonalne może prowadzić do choroby morskiej lub biegunki
długotrwałe stany emocjonalne lub nastroje mogą być ze względu na napięcie wywołane w ściankach żołądka czy jelit przyczyną wrzodów
9. Napięcie mięśniowe i tremor
napięcie mięśniowe są symptomem emocji
napięte mięśnie mogą także drżeć (tremor), gdy jednocześnie kurczą się mięśnie antagonistyczne
tremor może występować także wtedy, gdy ktoś doznaje konfliktu pragnień
10. Skład krwi
podczas emocji działają gruczoły dokrewne i wydzielają hormony do krwioobiegu
zmiany w krwi- zmiany w równowadze kwasowo- zasadowej oraz w zawartości cukru i adrenaliny
adrenalin i noradrenalina- hormony rdzenia nadnerczy, spełniają ważną rolę w podnieceniu emocjonalnym
Fizjologiczne mechanizmy emocji
liczne zmiany organiczne grupują się w struktury zorganizowane pod wpływem układu nerwowego i gruczołów dokrewnych
W.B. Cannon
pewien wielki zespół symptomów przejawiających się w gniewie i wściekłości przygotowuje organizm do stawienia czoła niespodziewanym okolicznościom, do obrony przed atakiem i uszkodzeniem ciała
jeśli kot trawiący posiłek znajdzie się nagle wobec szczekającego psa to:
ustają ruchy trawienne żołądka
wzrasta ciśnienie krwi
wzrasta rytm pracy serca
do krwi wydzielana jest adrenalina
każda z tych reakcji regulowana jest przez sympatyczny układ nerwowy
wydzielanie adrenaliny powoduje
zwiększenie ciśnienia krwi
zwiększenie ilości cukru we krwi, co pozwala na energiczniejsze działanie i przeciwdziała zmęczeniu
skrócenie czasu krzepnięcia krwi
te fizyczne reakcje tworzą pewną całość i przygotowują organizm do działania
Cannon nazwał je „reakcjami mobilizacyjnymi”
uważał intensywne podniecenie emocjonalne za sposób przygotowania organizmu do przeciwstawienia się wyjątkowym okolicznościom
reakcje, które początkowo wydawały się niezależne od siebie i niepowiązane, tworzą układ służący wspólnym celom obrony
sympatyczna i parasympatyczna część autonomicznego układu nerwowego często unerwiają te same narządy, ale zwykle wywołują przeciwne efekty
Układ sympatyczny
przyspiesza pracę serca, hamuje skurcze ścianek żołądka w trakcie trawienia- działa w stanach emocjonalnych związanych z podnieceniem
Układ parasympatyczny
zwalnia pracę serca, wzmaga skurcze ścianek żołądka- w spokojnych stanach emocjonalnych
przyjemne zapachy i wrażenia smakowe pobudzają wydzielanie soków żołądkowych, które jest regulowane przez układ parasympatyczny
ma swój udział także w stanach nieprzyjemnych i stanach podniecenia- wydzielanie śliny w przewidywaniu przyjemności i torsje z obrzydzenia
może także powodować opróżnienie pęcherza i jelit w chwilach silnego przerażenia
Ośrodkowy układ nerwowy
reguluje pracę mięsni szkieletowych, odpowiada za marszczenie się brwi, mimikę twarzy, napięcie mięśniowe, tremor, jęki, skomlenie, mruczenie, warczenie
układ ośrodkowy i autonomiczny współpracują przy wytwarzaniu zorganizowanych zespołów wyrażania emocji takich jak- śmiech, płacz, podniecenie seksualne
te układy były by niepełne bez tej współpracy
łzami w śmiechu i płaczu rządzi układ autonomiczny
mięśniami krtani i twarzy- ośrodkowy układ nerwowy
zmianami w oddychaniu- oba te układy
Podwzgórze
odgrywa główną rolę w organizacji i aktywacji wielu rodzajów emocjonalnego i motywacyjnego zachowania
sprawuje pewien rodzaj kontroli nad zespołem reakcji określanymi jako „wściekłość”
chirurgiczne uszkodzenie części podwzgórza może spowodować, że kot rzuca się z wściekłością na osobę, która próbuje go łagodnie dotknąć [mój kot ma od urodzenia uszkodzoną część podwzgórza L]
Kora mózgowa
uszkodzenie kory może mieć wpływa na mimikę połowy twarzy pacjenta
może on śmiać się dowolnie tylko „dobrą” połową twarzy, chociaż mimowolny uśmiech obejmuje obie połowy
operacja płata czołowego w ostatnim stadium raka nawet, jeśli z powodzeniem usuwa cierpienia nie powoduje ogólnej niewrażliwości na ból- ukłucie szpilką nadal odczuwa się jako bolesne
znika natomiast przytłaczający ból, który tak dręczy pacjenta, że określa on jako męczarnie
Różnice między emocjami
psychologowie i fizjologowie przez wiele lat bezskutecznie starali się ustalić różnice między stanami emocjonalnymi człowieka zgodnie z cechami charakterystycznymi organicznych symptomów emocji
Przyczyny trudności:
intensywne emocje są stanami silnej aktywacji i wzburzenia i łączą się z wieloma jednakowymi reakcjami organizmu
człowiek może wyrażać jakąś jedną emocję w rozmaity sposób
nazwa emocji zależy na ogół od dodatkowych informacji o bodźcach, które ją wywołały lub od charakteru ukierunkowanej na cel działalności, która następuje po tych bodźcach
świadome, czyli introspekcyjne odróżnianie emocji nie jest wolne od wpływu zewnętrznych okoliczności
Teoria Jamesa- Langego
klasyczna teoria emocji
podkreśla znaczenie, jakie dla odczuwania emocji mają reperkusje (sprzężenia zwrotne) reakcji organicznych
James ujął to w formie pozornego paradoksu- „Boimy się, ponieważ uciekamy”, „Czujemy gniew, ponieważ zadajemy ciosy”
nasza świadomość stanów organizmu obejmuje nie tylko sąd o sytuacji, lecz także o tym, co obecnie nazywamy sprzężeniem zwrotnym od reakcji organicznych występujących w czasie przezywania emocji
Ax (1953)
mógł rejestrować jednocześnie 7 różnych fizjologicznych mierników reakcji emocjonalnych- tętno, bicie serca, oddychanie, temperaturę twarzy, temperaturę ręki, reakcję skórno- galwaniczną oraz prądy czynnościowe mięśni łuków brwiowych
eksperyment- wzbudzał u badanych raz gniew, raz strach
opracował 14 wskaźników służących do opisania reakcji emocjonalnych osób badanych
połowa tych wskaźników nie różnicowała gniewu i strachu, wartości pozostałych różniły się znacząco
różnice występujące wyraźniej w strachu odpowiadają działaniu adrenaliny
...
sysq