Jacques Maritain, urodzony 18 XI 1882 roku w Paryżu, był synem Pawła Maritaina i Genowefy Faure. Młody Jakub, wychowywany w atmosferze agnostycznej, pozbawiony był wiary w Boga. Po ukończeniu liceum studiował na Sorbonie nauki przyrodnicze i filozofie. W roku 1914 otrzymał stanowisko adiunkta w Katolickim Instytucie w Paryżu, przy katedrze historii filozofii nowożytnej. W latach 1945- 48 był ambasadorem Francji w Watykanie. W 1960 r. wstąpił do zakonu Małych Braci od Jezusa w Rangueil koło Tuluzy. Maritain to przedstawiciel personalizmu, humanizmu teocentrycznego i pluralizmu społecznego. Inspirował się nauką św. Tomasza z Akwinu i Arystotelesa. Jest on autorem ponad 50 książek z dziedziny nauki, poezji i mistyki: Trzej reformatorzy: Luter, Descartes, Rousseau(1925); Religia i kultura(1930); Humanizm integralny(1936); Kościół Chrystusa(1970). Jacques Maritain zmarł 28 IV 1973r. w Tuluzie.
W całokształcie filozoficznej myśli Jacquesa Maritaina ważne miejsce zajmuje filozofia Boga. Wykorzystuje on dorobek tomizmu, zwłaszcza Tomaszowe drogi, lecz równocześnie nawiązuje do filozofii nowożytnej. Integralnym elementem maritainowskiej teodycei jest teoria przedfilozoficznego poznania Boga. U jej podstawy leży przekonanie, że ludzki umysł w sposób spontaniczno- naturalny jest zdolny do rozpoznania prażródła wszelkiego bytu. Pierwsze uświadomienie sobie istnienia Boga nie było owocem filozoficznej motywacji, lecz wynikiem poznania przedfilozoficznego- powiązanego z intuicją. Maritain uznaje intuicyjne poznanie bytu: obiektywnego- świata zewnętrznego oraz bytu subiektywnego- ludzkiego „ja”. Człowiek uświadamia sobie różnicę między obu sposobami istnienia: rzeczy trwają, on sam zaś świadomie przeżywa istnienie.
Maritain, będąc tomistą, akceptował i szczegółowo omawiał Tomaszowe drogi. Sądził, że Akwinta świadomie użył terminu „drogi”, a nie „dowody”. Nie dowodzą one bezpośrednio oczywistości istnienia Boga, lecz oczywistości istnienia zdania: Bóg istnieje. Maritain zastanawiał się czy drogi Tomasza stanowią jeden argument, czy też są odrębnymi pięciu dowodami. Doszedł do wniosku, że są one jednym argumentem o tyle, że mają wspólną zasadę formalną- poszukując pierwszej przyczyny rzeczywistości. Jeżeli natomiast zwrócić uwagę na punkt wyjścia dróg, to stanowią one różne typy argumentacji.
Filozofia Boga Maritaina jest organicznie powiązana z jego filozofią bytu. Wszelkie realistyczne motywacje istnienia bytu absolutnego muszą nawiązywać do egzystencjalnej interpretacji bytu. Intuicyjne poznanie bytu łączy się z uznaniem analogii istnienia, dzięki czemu z bytu potencjalnego wnioskujemy o istnieniu bytu będącego Aktem Czystym.
Jacques Maritain, jako tomista, możliwość uzasadnień istnienia Boga przyznał kompetencjom metafizyki. Równocześnie był świadomy dużej roli poznawczej i psychologicznej nauk przyrodniczych. Twierdzi, że nauki takie są „świadkiem Boga”. Gdyby bowiem natura (przyroda) nie była zrozumiała, to nie byłaby możliwa jakakolwiek nauka.
W filozofii Boga Jacques Maritain największy rozgłos zyskała tzw. szósta droga, uzasadniająca realność Absolutu przez odwołanie się do fenomenu ludzkiej myśli. Francuski tomista rozgraniczył w argumencie dwa etapy: przedfilozoficzny i filozoficzny. Pewność istnienia Boga łączył już z pierwszym etapem opartym na poznaniu spontaniczno- intuicyjnym. W sposób intuicyjny przeżywa człowiek cogito- własną aktywność umysłu. Egzystencjalne przeżycie cogito pozwala człowiekowi dostrzec, że jest posiadaczem niematerialnej duszy. Człowiek poszukując Boga nie powinien pomijać własnego świata wewnętrznego: refleksji, sensu, prawdy, świadomości. Maritain uznał to formułując szóstą drogę.
Jacques Maritain wielką wagę przykładał do doświadczenia religijnego i mistycznego, które są według niego personalnym przeżyciem i odczytaniem obecności Boga. Maritain wzmiankował jeszcze o argumencie z pragnienia szczęścia, widząc w nim dążenie człowieka do poznania Bożej natury. Idąc za św. Tomaszem z Akwinu, przyznał, że Absolut jest przedmiotem aspiracji ludzkiego ducha.
Maritain zainteresował się również bliżej fenomenem ateizmu, widząc w nim poważne zagrożenie współczesnego chrześcijaństwa. Rozgraniczył ateizm praktyczny, pseudoateizm i ateizm absolutny. Może istnieć jeszcze ateizm teocentryczny i praktyczny oraz pozytywny i negatywny.
Maritain , prezentując swą filozofię Boga, łączył tomizm z augustynizmem i filozofią współczesną. W swym poszukiwaniu Boga optował za pluralizmem filozoficznych dróg.
afera7