5.pdf

Parmenides z Elei

(ok. 540-ok. 470 p.n.e.), filozof grecki współczesny

Heraklitowi. Teoria Parmenidesa wywarła poważny wpływ na

filozofię

Platona.

Parmenides stworzył diametralnie różną doktrynę w stosunku do doktryny

Heraklita. Oparł się na rozumie, świadomie i systematycznie zawierzył wyłącznie

rozumowi i dedukcji. Był prekursorem wszystkich sądów filozoficznych

odrzucających wartość doświadczenia zmysłowego, a całą wiedzę

wyprowadzających z przesłanek przyjętych a priori (przed doświadczeniem, z góry).

Poznanie zmysłowe nie było dla niego wiarygodne.

U swoich poprzedników (m.in. u Anaksymandra i Heraklita) Parmenides

zaobserwował nieuświadomioną sprzeczność między wielością i jednością, między

jedną, niezmienną zasadą świata, a wielością i zmiennością tego ostatniego.

Heraklit twierdził, że przeciwieństwa tkwią w samej naturze bytu. Parmenides temu

zaprzeczył. Według niego przeciwieństwa wykluczają się nawzajem, zatem byt

w ujęciu Heraklita nie mógłby istnieć.

Heraklit twierdził, że przyroda nieustannie zmienia własności. Parmenides

zgadzał się z tym, ale uważał, iż o przyrodzie nie można powiedzieć, że " jest ", lecz

jedynie,

że

" staje się ".

Parmenides uważał, że to rozum (zwykły, ludzki) wskazuje na wzajemne

wykluczanie się przeciwieństw, a rozum jest ostatecznym sędzią prawdy. Jeżeli

zmysły pozostają w konflikcie z rozumem, to błądzą, a obraz świata przez nie

podawany jest fałszywy. Rozum nam mówi, że istnieje tylko byt. Niebytu nie ma .

Istnieje tylko to, co można pomyśleć i sobie wyobrazić. Niebytu nie można sobie

wyobrazić, więc go nie ma. Byt musi być jeden i ciągły, bo każda przerwa w bycie

byłaby niebytem, a tego przecież nie ma.

Z tych założeń wynika, że byt nie ma początku ani końca.

Jest wieczny. Jest nieruchomy i niezmienny. Jest niepodzielny.

Nie ma w sobie żadnych różnic. Jest stały, jeden, ograniczony

i zakończony we wszystkich kierunkach na podobieństwo kuli.

Parmenides z Elei (ok. 540 - 470 p.n.e. ), grecki filozof, wedle tradycji -

słuchacz Ksenofanesa , twórca szkoły elejskiej .

Punktem wyjścia jego rozważań ontologicznych było proste zdanie "Byt jest, a niebytu nie ma" , z

którego wywnioskował następnie wszystkie własności bytu. Parmenides stwierdził więc, że byt jest

wieczny, nie ma początku ani końca (bo musiałby powstać lub przeistoczyć się w niebyt, a niebytu

nie ma), ponadto jest nieruchomy i niezmienny (bo zmienić mógłby się jedynie w niebyt),

niepodzielny, stały i jeden.

Uzasadnieniem dla punktu wyjścia stało się utożsamienie myśli i rzeczy - wedle Parmenidesa umysł

miał zachowywać się biernie i odtwarzać tylko coś istniejącego.

Znaczenie Parmenidesa polegało przede wszystkim na stworzeniu teorii niezmienności i

jednostkowości bytu, ogłoszeniu tożsamości myśli i rzeczy (co wiązało się z wprowadzaniem

dualizmu - odróżnienia myśli od zawodnych spostrzeżeń zmysłowych) oraz na wprowadzeniu

dedukcyjnej metody filozofowania.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: