PRZYWILEJ KOSZYCKI.pdf

PRZYWILEJ KOSZYCKI

W imię Pańskie. Amen. Ponieważ sprawy książąt winny być pamięci przyszłych pokoleń bez

żadnej skazy przekazane, zaś potwierdzenia, swobody, wolności, przywileje, dokumenty do

zastosowania na wieczne czasy podane, przeto my, Ludwik, z bożej laski, węgierski, polski,

dalmacki itd. król, chcemy, aby doszło do wiadomości wszystkich, tak obecnych, jak i przyszłych,

ze: 1. Szczerze i z dobrej woli troszcząc się, aby Królestwo nasze Polskie w dobrym stanie i w

mocy trwało, zobowiązaliśmy niegdyś obietnicami dokumentów, czyli przywilejów, szlachtę tegoż

Królestwa, że po zejściu naszym z tego świata będzie miała i weźmie sobie za spadkobiercę i

następcę na tronie polskim potomstwo nasze tylko płci męskiej, nie zaś żeńskiej; następnie jednak z

zezwolenia i woli panów, szlachty oraz wszystkich innych - gdy potomstwa męskiego nie ma -

córki nasze, te mianowicie, co do których nastąpi zgoda, aby były następcami naszymi i aby

otrzymały koronę Królestwa Polskiego, za panów i dziedziców Królestwa tego dobrowolnie zostały

przyjęte. 2. W tym jednak wypadku, gdybyśmy z laski bożej opatrzności mieli syna lub synów,

jednego z nich - a gdyby ich nie było - jedna z naszych córek już urodzonych i żyjących lub

mogących się w przyszłości urodzić - którego albo która my albo najjaśniejsze królowe matka i

małżonka nasze najukochańsze im wyznaczymy albo wyznacza - tego lub te panowie, szlachta,

mieszczanie i każdy z osobna mieszkaniec Królestwa Polskiego maja uważać za dziedzica i

następcę naszego - a przyjąć i mieć tak, jak to czynili w zobowiązaniu poddańczym z naszej woli

względem tychże potomków naszych, to jest jako rzeczywistego pana a naszego następcę. 3. Jeśli

zaś ów syn lub owa córka - czego oby nie było - zejdzie ze świata bezpotomnie, wtedy drugi syn

nasz lub druga nasza córka ma nastąpić w rzeczonym Królestwie Polskim - i jemu lub jej również

dane będzie zobowiązanie poddańcze i obietnica, ze odtąd i na potem wezmą go lub ją za pana,

dziedzica i prawego następcę, a potomkowie jego lub jej otrzymają panowanie w Królestwie

Polskim. 4. Ponieważ zaś przez takowe następstwa korona Królestwa tego mogłaby w jakikolwiek

sposób być podzielona, rozerwana albo pogwałcona, przeto obiecujemy pod dobrą wiara, bez

wszelkiej chytrości i zdrady, pod przysięgą wiary naszej, ze będziemy zachowywali koronę

Królestwa naszego całą i nienaruszoną i żadnych ziem lub ich części od niej odrywać ani jej

uszczuplać nie będziemy; ale przeciwnie, będziemy ją powiększać i nowe ziemie dla niej nabywać

jako to na koronacji naszej przysięgą zobowiązaliśmy się. 5. Ponieważ zaś rzeczona szlachta nasza

w szczególnej swej do nas miłości przyjęła - jak się rzekło - i potomstwo nasze żeńskie, tak samo

jak męskie, sobie za księcia i pana - przeto, wynagradzając szczególna łaską naszą zasługi,

wierności i dobrą wolę, których dowody, złożywszy przysięgę wierności, dano nam i dzieciom

naszym oboje płci, a w przyszłości w stosownym miejscu i czasie, gdy Bóg da, również złożyć są

gotowi - zwalniamy i wyjmujemy od składania wszelkich danin, podatków i opłat, tak ogólnych,

jak i szczególnych, jakimkolwiek mianem by się zwały, wszystkie miasta, grody, posiadłości,

miasteczka i wsie, mieszkańców wsi całego Królestwa Polskiego, należących do panów i wszystkiej

szlachty - oraz chcemy, aby byli zwolnieni, oswobodzeni i wyjęci od wszelkich posług, robót,

ciężarów i dostaw, tyczących się ludzi, jak i rzeczy. 6. Chcemy zadowolić się tym tylko, aby

corocznie na św. Marcina wyznawcę [11 listopada) nam i następcom naszym na znak najwyższego

panowania i uznania korony Królestwa Polskiego płacono po dwa grosze zwykłej monety, w

Królestwie obieg mającej, których czterdzieści osiem idzie na grzywnę polska, z każdego osiadłego

i dzierżonego łanu lub jego części. 7. Zastrzegamy, iż jeśliby skądkolwiek nastąpił na Królestwo

najazd nieprzyjacielski wtedy szlachta koronna ma przybiec z cala swoja siłą ku odwróceniu jego

grozy. 8. Jeśli podczas panowania naszego lub następców naszych potrzeba nam będzie wyruszyć

na wyprawę poza granice Królestwa Polskiego i jeśli szlachcie polskiej w naszej obecności lub bez

nas z jakimkolwiek nieprzyjaciółmi w tej wyprawie przyjdzie bitwę stoczyć lub mięć spotkanie, w

którym niektórzy będą do niewoli wzięci poniosą większe lub mniejsze szkody w rzeczach lub

osobach, wtedy im wypłacimy całkowite odszkodowanie. 9. Jeśli którykolwiek zamek stary będzie

potrzebował naprawy, wtedy podczas pokoju obowiązany będzie go naprawić burgrabia lub

dzierżawca i dozorca. 10. Gdy się jednak zacznie wojna lub rozruch jakikolwiek, wtedy przy

naprawie i przebudowie grodów naszych, na pograniczu Królestwa Polskiego położonych, będą

obowiązani nieść pomoc ludzie tych powiatów, gdzie zamki leżą. 11. Jeśli zaś zechcemy i radą, i

zezwoleniem panów dla obrony i pożytku tego Królestwa wznieść nowy zamek, wtedy ciż panowie

w budowie jego pomagać nam mają; jeśli zaś zechcemy budować bez wiedzy i zezwolenia tejże

szlachty i panów, wtedy czynić to będziemy wyłącznie na nasz koszt i za nasze pieniądze. 12.

Obiecujemy, iż takich urzędów i dostojeństw, jak: województwa, kasztelanie ,sędziostwa,

podkomorstwa itp., które zwykle dożywotnio są udzielane, żadnym obcokrajowcom i przybyszom

nie będziemy dawali, lecz tylko ziemianom tych ziem Królestwa, w których owe dostojeństwa lub

urzędy się opróżnią. 13. Wszystkie zaś te urzędy i godności razem i każde z osobna chcemy

całkowicie zachować w ich prawach, tak jak były za czasów najjaśniejszych panów królów

polskich, Władysława, dziada, i Kazimierza, wuja, naszych. 14. Nadto obiecujemy, ze żadnego

pana, rycerza lub szlachcica lub kogo innego, jakiegokolwiek stanu będzie, postronnego przybysza,

czyli cudzoziemca, starostą nie uczynimy, lecz tylko takiego, który w Koronie polskiej i z narodu

polskiego się urodził, byleby nie pochodził z rodu książęcego. 15. Obiecujemy, iż żadnego zamku

ani twierdzy w Królestwie Polskim żadnemu księciu lub pochodzącemu z rodu książęcego nie

oddamy w zarząd lub dzierżawę czasowo lub wieczyście. 16. Obiecujemy również zamków i miast

Królestwa naszego, w których znajdują się urzędy i stolice sadowe, jako to: Kraków, Biecz, Sącz,

Wiślica, Wojnicz w ziemi krakowskiej, Sandomierz, Zawichost, Lublin, Sieciechów, Łuków,

Radom w ziemi sandomierskiej; zamek łęczycki w ziemi łęczyckiej; Sieradz i Piotrków w ziemi

sieradzkiej; Brześć, Kruszwica, Inowrocław w ziemi kujawskiej; Poznań, Międzyrzec, Zbąszyn,

Kalisz, Nakło, Konin i Pyzdry w Wielkopolsce - nie dawać nikomu innemu, jak tylko ziemianom

albo starostom tego Królestwa. 17. Wszelkie zaś inne zamki my i następcy nasi będziemy mieli

moc nadawania cudzoziemcom lub komu zechcemy. 18. Zastrzegamy, ze burgrabiowie czy rządcy

tych zamków i ich ludzie będąc pozwani maja na równi z inna szlachta i innymi ludźmi Królestwa

Polskiego stawać przed starostami, sędziami lub podsędkami Królestwa naszego i odpowiadać

wobec tych, którzy się na nich skarżyć będą. 19. Czynimy wyjątek, gdy sprawa żąda pomsty krwi,

gdy rozpoznanie takiej sprawy wyłącznie dla siebie i dla następców naszych zachowujemy. 20.

Jeżeli nam lub następcom naszym wypadnie kiedykolwiek przez to Królestwo jechać, nie

zatrzymamy się u panów, rycerstwa, szlachty, u ich ludzi i kmieci przeciwko ich woli i niczego z

powodu tego zatrzymania się żądać od nich nie każemy. Jeśli zaś stacji nie będziemy mogli

uniknąć, wtedy żywność i inne potrzeby rozkażemy sobie przygotować na nasz koszt i za nasze

pieniądze. 21. Nareszcie, wszystkich panów, magnatów, szlachtę, miasta, miasteczka, wsie oraz ich

posiadłości, ludzi i kmiecej obiecujemy zachować w ich swobodach i w niczym takowych

ograniczać nie będziemy ani przez kogokolwiek uciskać ich nie każemy. 22. Wszystkie zaś inne

listy, postanowienia, umowy i dokumenty, wydane z jednej strony przez nas i poprzedników

naszych, z drugiej - przez wspomnianych panów i szlachtę, które by następstwo córek naszych na to

Królestwo Polskie pośrednio lub bezpośrednio wykluczały i zezwolenia tychże panów i szlachty

polskiej kasujemy, niszczymy, unieważniamy, za skasowane, zniszczone, nieważne i nie istniejące

ogłaszamy, chcąc, aby nie miały żadnej mocy, niniejszy zaś przywilej jedynie, aby trwał na wieczne

czasy. Na oczywiste wszystkiego powyższego świadectwo i moc wieczną niniejsze pismo nasze

umocowaniem przywieszonej naszej pieczęci stwierdzić rozkazaliśmy. Działo się i dan w

Koszycach dnia 17 miesiąca września roku Pańskiego 1374, panowania naszego roku trzydziestego

trzeciego.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: