Refleksje na temat Kodeksu Etyki Zawodowej.pdf
(
60 KB
)
Pobierz
Refleksje na temat Kodeksu Etyki Zawodowej.pdf
StudiaMedyczne2008;9:9395
REFLEKSJE NA TEMAT KODEKSU ETYKI
ZAWODOWEJPOLSKIEJPIELĘGNIARKI
REFLECTIONSCONCERNINGTHECODEOFPROFESSIONALETHICSOFAPOLISHNURSE
MariaKorczak
OddziałChirurgiiOgólnejWojewódzkiegoSzpitalaZespolonegowKielcach
OrdynatorOddziału:prof.zw.drhab.n.med.S.Głuszek
ZakładChirurgiiiPielęgniarstwaChirurgicznego,InstytutPielęgniarstwaiPołożnictwa
KierownikZakładu:prof.zw.drhab.n.med.StanisławGłuszek
STRESZCZENIE
AutorkaprzedstawiławybranewłasneprzemyśleniadotycząceKodeksuEtykiZawodowej.Omówiłapodstawoweceleetykipielęgniarskiej
orazscharakteryzowałamodelwspółczesnejpielęgniarkidobrzeprzygotowanejdozawodu,odużejwrażliwościetycznej.Następstwem
wysokichwymagańzawodowoetycznychjestdużeobciążeniepsychicznezwiązanezwykonywaniemzawodupielęgniarki.
Słowakluczowe
:pielęgniarstwo,etyka,KodeksEtykiZawodowej.
SUMMARY
TheauthorpresentsherreflectionsconcerningtheCodeofProfessionalEthics.Basicaimsofnurse’sethicsarediscussedandthemodel
ofacontemporarynurse,wellpreparedforherprofessionandhavinghighethicalsensibility,ischaracterised.Theconsequenceofhigh
professionalandethicalrequirementsisaconsiderablepsychicalburdenconnectedwiththenurse’soccupation.
Key words
:nursing,ethicist,CodeofProfessionalEthics.
Zawód pielęgniarki jest zawodem samodziel-
nym,dlategoistotneznaczeniemaznajomośćaktów
prawnychregulującychwykonywanietejżepraktyki.
Odpowiedzialnośćzawodowapielęgniarekwpolskim
systemieprawnymokreślonajestm.in.wUstawieoSa-
morządziePielęgniarekiPołożnych[1],pośredniowy-
nikateżzUstawyoZawodachPielęgniarkiiPołożnej
[2].Niezależnieodistniejącychregulacjiprawnychma
również odzwierciedleniena gruncie Kodeksu Etyki
ZawodowejPolskiejPielęgniarkiiPołożnej[3].
Kodeksskładasięz:
1)częściogólnej–mówiącejodziałalnościzawodo-
wejpielęgniarek,rozwojuosobistymorazosamo-
rządowychorganizacjachzawodowych,
2)części szczegółowej – zawierającej powinności
pielęgniarkiwobecludziwymagającychpomocy,
wstosunkudopraktykizawodowej,dowspółpra-
cownikóworazwłasnegozawodu.
Zmiany, które dokonują się w polskim życiu po-
litycznym, społecznym i ekonomicznym, znajdują
swojeodzwierciedleniewzachowaniuioczekiwaniach
ludzi. Oczekiwania społeczeństwa wobec jakości
świadczeń profilaktycznoleczniczych stale rosną.
Środki masowego przekazu nie zawsze obiektywnie
iwiernieukazująciężkąpracępielęgniarek.Ludzienie
wierzą w deklaracje polityków, uczciwość instytucji
i rzetelność urzędników, nie mają wreszcie zaufania
do samych siebie. Czy w zawrotnym tempie naszego
życia, wśród wielu trudności i przeszkód, jakie ono
namniesiepielęgniarkiipołożnepowinnyznaleźćczas
narozważaniadotycząceKodeksuEtykiZawodowej?
Uważam,żeniewystarczywiedzieć,żenaszzawódma
swójkodeksetyki,zamałorównież,byodczasudo
czasuprzeczytaćjegozapisy,trzebagoprzyjąćjako
osobisty drogowskaz i prezentować te zapisy swoją
postawą.Niestety,kodeksniemówipielęgniarce,co
powinna zrobić w konkretnej sytuacji. Korzystając
z własnej wiedzy etycznej i umiejętnościposłużenia
sięnią,musisamapodjąćodpowiedniądecyzję.,,Od
pielęgniarki oczekuje się nie tylko poważnego i po-
godnegospojrzenianażycie,aleizinternalizowanych
wartości i norm moralnych oraz poczucia odpowie-
dzialnościzaswojepostępowanie”[4].Pielęgniarstwo
tonietylkozawód,aletakżepowołanie,wymagające
odjejprzedstawicieliprzyjęciaiprezentowaniaspe
cyficznej postawy zawodowej. Coraz większe są
oczekiwaniaiwymaganiaspołeczeństwaodnoszącesię
zarównodokompetencji,jakipostępowaniazgodnego
94
MARIAKORCZAK
znormamietycznymi.Postępujączgodnieznormami
zawodowymi w konkretnych sytuacjach, w istotny
sposóbwpływamynakształtowanieopiniipublicznej
o zawodzie. Podstawowym celem etyki zawodowej
jestsprzyjaniedobremuwykonywaniuzawodu,wzbu-
dzanie zaufania społecznego, wzmacnianie poczucia
obowiązku.,,Pielęgniarstwojakonaukahumanistyczna
umożliwia łączenie i integrowanie nauki z pięknem,
sztuką, etyką i estetyką w pielęgniarskich procesach
opiekuńczejtroskliwości,którawystępujewrelacjach
człowiek–człowiek. W rozwoju pielęgniarstwa jako
naukistajesięwięckoniecznestosowaniemetodumoż-
liwiającychpoznaniewewnętrznychdoświadczeńczło-
wieka,anietylkoświatapodlegającegoobserwacjom
zewnętrznym” [5]. Nasz zawód szczególnie sprzyja
własnemu rozwojowi, zarówno przez zdobywanie
wiedzy o człowieku w kontakcie z innymi ludźmi,
zwłaszcza cierpiącymi, poprzez obcowanie z ich
słabością,strachem,częstobeznadziejnością,jakteż
przezciągłedokonywaniewyboru,którynieodłącznie
towarzyszy każdemu naszemu działaniu. Świadomy
wybór wartości, sposobu działania i postawy wobec
cierpiących zapewniają dobre wykonywanie nasze-
go zawodu. (...) Pielęgniarka powinna być przede
wszystkimdobrymczłowiekiem,któryniezależnieod
pełnionej roli społecznozawodowej i różnorodnych
sytuacjiwśrodowiskupracybędzieprzejawiałiurze-
czywistniałswojeczłowieczeństwo”[6].Jeślichcemy
spodziewać się szacunku społecznego, to musimy
wiedziećipamiętaćotym,żejestonzależnyodwar-
tości,jakiereprezentujemy,odzasadmoralnych,jakie
uznajemywcodziennejpracy.Pielęgniarstwostanowi
zawód szczególny, być przy osobie, która walczy
zchorobą,cierpienieminiejednokrotnietracinadzieję
na zwycięstwo, jest chyba jedną z najtrudniejszych
umiejętności. Myślę, że każda z nas po ukończeniu
naukistajeprzedwyboremwłasnejdrogizawodowej.
Chcemy być dobrymi pielęgniarkami, ale tylko być
–tomało.Trzebajeszczedecyzji:jakbyć,awięcjak
nadaćsenswłasnemubyciu.,,Być(...)świadomością
osoby nieświadomej, miłością życia dla samobójcy,
nogąosobyjejpozbawionej,oczymaślepego,środkiem
poruszania dla dziecka, wiedzą i ufnością dla matki
i ustami dla tych, którzy są za słabi, aby mówić...”
(VirginiaHenderson).
Wstępując do zawodu, podejmujemy zobowiąza-
nia, by rzetelnie wykorzystać wiedzę, wzbogacać ją
nieustannieorazprzestrzegaćwartościiokreślonych
zobowiązańmoralnych.Nadrzędnąwartościądlapie-
lęgniarkipowinienbyćprzedewszystkimszacunekdla
godnościosobyludzkiej.PotwierdzajątosłowaJana
PawłaII,którewartotraktowaćjakoprzesłaniedlana-
szegozawodu:„Każdy...bytludzkiposiadagodność,
która niezależnie od tego, że osoba istnieje zawsze
wkonkretnymkontekściespołecznymihistorycznym
–nigdyniemożebyćumiejscawiana,okaleczanalub
zniszczona,leczprzeciwniepowinnabyćuszanowana
ichroniona(...)Wszelakozawszeiwszędzieczłowiek
jest zawsze człowiekiemw pełni swojego ludzkiego
wymiaru’’.
Troskaozachowaniegodnościjesttroskąowłasny
poziom życia duchowego, moralnego i społecznego.
Godzącwgodnośćinnejosoby,godzisięwgodność
samego siebie. Podstawowe cele i wartości zawodu
pielęgniarkiokreślaKodeksEtykiZawodowej,którego
postanowienia i interpretacje stanowią wytyczne dla
zachowańzwiązanychzjegowykonywaniem.Podej-
mowaniedecyzjietycznychwobecchoregoiczłonków
zespołuterapeutycznegozobowiązujedoznajomości
zasadmoralnychzawartychwetyceogólnejikodeksie
etykipielęgniarskiej.Azatem,,Stawaniesiępielęgniar-
kąniejesttylkosprawąnabyciaokreślonychumiejęt-
nościiprzyswajaniaformzachowaniawłaściwychdla
określonychsytuacjizawodowych.Jesttakżesprawą
poznaniaprzezniąwartościmoralnychzawoduwtaki
sposób,którywywrzegłębokiwpływnajejintelekt,
osobowośćistylżycia’’[7].
Doszczególnieważnychzasadetycznychwpraktyce
pielęgniarskiejzaliczyćnależy:dobroć,niezależność,
sprawiedliwość,prawdomówność,etykętroski.Sąto
zasadyrządzącecodziennąpraktykąpracyzpacjentem.
Naszadziałalnośćzawodowaobejmujeczteryważne
aspekty, takie jak: promocja zdrowia, zapobieganie
chorobie,przywracaniezdrowia,łagodzeniecierpienia.
Realizujemytepowinności,pomimowielutrudności
iprzeszkód,jakieniesiecodzienneżycie,przemęczenie,
zbytwielkaliczbapacjentówprzypadającychnajedną
pielęgniarkę.Musimypamiętać,żeżyjemywczasach,
wktórychpomiędzychoregoczłowiekaanaswkra-
czająsupertechnologie.Najdoskonalszaaparaturanie
zastąpiuśmiechu,uściskudłoni,życzliwejrozmowy.
,,To,cowychodziznaszychust,jestpewnegorodzaju
magiąsłowa
”(ks.prof.Tischner).Przecieżtopielęg-
niarki jako pierwsze nawiązują kontakt z pacjentem
odchwilijegoprzyjścianaoddziałdoczasujegowy-
pisania.,,poprostubyciezdrugimczłowiekiem,nie
tylkostanieobok,aleautentyczneodbieranienatych
samychfalach,bygozrozumieć’’[8].Bardzoważne,
by między chorym a pielęgniarką nawiązała się nić
wzajemnegozaufania.
Każdaznasmawłasnąhierarchięwartościukształ-
towanąprzezwieleczynników,np.religię,kulturęczy
doświadczenieżyciowe.Chorzyrównieżmająwłasne
systemywartości,którebardzoczęstoróżniąsięodna-
szych.Dokonującjakiegokolwiekwyboruzwiązanego
z moim zawodem, zawsze staram się rozważyć nie
tylkoswójpunktwidzenia,aletakżesytuacjęchorego.
Pracującnaoddzialechirurgii,nieraznaswojejdrodze
napotykam dylematy etyczne, czasem jest to pozornie
błahyproblem,ainnymrazemdokonaniewłaściwego
REFLEKSJENATEMATKODEKSUETYKIZAWODOWEJ
95
wyboruwydajesiętrudne,prawieniemożliwe.Często
rodząsiępytaniaposkończonymdyżurze:Czypostą-
piłam słusznie? Może powinnam zachować się ina-
czej?,,Etykajestjedna,sytuacjiwżyciuzawodowym
i prywatnym bardzo wiele i w tej mnogości postaw,
oczekiwańczyprawisposobówróżnychosóbigrup
społecznych nie może zatracić się zasadnicza idea
zawodumedycznego,zawodupielęgniarkiipołożnej;
Dobroczłowiekastanowiwartośćnajważniejszą
”.
(drG.RogalaPawelczyk).
[2]Ustawaozawodachpielęgniarkiipołożnejzdnia
5lipca1996r.
[3]KodeksEtykiZawodowejPielęgniarekiPołożnych
zatwierdzonyna4KrajowymZjeździe9XII2004.
[4]WrońskaI,MariańskiJ.Etykawpracypielęgniar-
skiej.Czelej,Lublin2002;84.
[5] Poznańska S, PłaszewskaZywko L. Wybrane
modele pielęgniarstwa. Wydawnictwo Uniwersytetu
Jagiellońskiego,Kraków2001;184.
[6] Wrońska I, Mariański J. Wartości życiowe mło-
dzieży na przykładzie szkół pielęgniarskich, Lublin
1999;325.
[7] Wrońska I. Podstawy etyki pielęgniarskiej. PTP,
Warszawa1993;5.
[8]ŁukiewiczKostroR.Edukacjaholistyczna–ka-
prys znudzonej cywilizacji, czyli szansa na rozwój
człowieka XXI w. Zdrowie Publiczne 2005; 115:
359364.
PIŚMIENNICTWO
[1] Ustawa o Samorządzie Pielęgniarek i Położnych
zdnia19kwietnia1991r.
Adresdokorespondencji:
Maria Korczak
OddziałChirurgiiOgólnej
WojewódzkiSzpitalZespolonywKielcach
25736Kielce,ul.Grunwaldzka45
Plik z chomika:
placuszek_z_kremem
Inne pliki z tego folderu:
3_4_005.pdf
(547 KB)
b5_5_4.doc
(132 KB)
Etyka Pielęgniarska.pdf
(236 KB)
karta_praw_pacjenta_07082007.pdf
(234 KB)
etyka ściąga.doc
(69 KB)
Inne foldery tego chomika:
Anestezjologia
Badania w pielegniarstwie
blok operacyjny
Chirurgia
Neurologia
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin